Τι είναι ο πόνος;
Ο πόνος είναι, κατά κανόνα, μια δυσάρεστη αίσθηση η οποία προκύπτει από ένα έντονο σωματικό ερέθισμα ή μια εκτεταμένη σωματική βλάβη. Ο λόγος ύπαρξης του πόνου έχει μελετηθεί τόσο από βιολογική όσο και από φιλοσοφική σκοπιά. Μάλλον και οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει στο ότι ο “πόνος” είναι άμεσα συνυφασμένος με την ανθρώπινη ύπαρξη. Χωρίς τον πόνο, δεν θα μπορούσαμε να αντιληφθούμε ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά με το σώμα μας. Σκεφτείτε να βρισκόμασταν στα πρόθυρα οξείας σκωληκοειδίτιδας και να μην μπορούσαμε να αισθανθούμε το έντονο κοιλιακό άλγος. Στην περίπτωση αυτή, ο πόνος στην κοιλιακή χώρα είναι ο κύριος λόγος που ο ασθενής ζητάει ιατρική βοήθεια. Ένα άλλο παράδειγμα τώρα. Αν δεν αισθανόμασταν τον πόνο, σε περίπτωση που δεχόμασταν το δήγμα κάποιου φιδιού, δεν θα μπορούσαμε να το καταλάβουμε επιτόπου. Η δράση του δηλητηρίου θα γινόταν κανονικά και μάλλον ο ασθενής θα κατέληγε.
Πώς θεραπεύεται ο πόνος;
Ο πόνος, όμως, παρά την ζωτική του σημασία για τον άνθρωπο (και τα άλλα ζώα) μπορεί να καταστήσει τον ασθενή μη λειτουργικό είτε λόγω της έντασης είτε λόγω της διάρκειάς του. Για αυτό το λόγο είναι απαραίτητη η αντιμετώπιση του πόνου. Η αντιμετώπιση μπορεί είτε να γίνει συμπτωματικά είτε θεραπεύοντας το αίτιο. Τι σημαίνει αυτό; Όταν μιλάμε για συμπτωματική αντιμετώπιση του πόνου αναφερόμαστε σε χρήση πρακτικών που βοηθούν στην διακοπή της μετάδοσης του “ερεθίσματος του πόνου”. Αντίθετα όταν θεραπεύουμε το αίτιο του πόνου, σταματάμε αυτό που προκαλεί το ερέθισμα του πόνου. Διαχρονικά τα αναλγητικά φάρμακα που χρησιμοποιούνταν ήταν τα οπιοειδή και τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Πολλά από αυτά τα φάρμακα όμως γίνονται αντικείμενα κατάχρησης και μπορούν να έχουν πολλές παρενέργειες.
Ασφαλέστερες Θεραπευτικές Επιλογές για τον Πόνο και την Φλεγμονή
Το Εργαστήριο Συστηματικής Φαρμακολογίας – Laboratory Systems Pharmacology της Ιατρικής Σχολής του Harvard University έχει ξεκινήσει ένα πρόγραμμα με τον τίτλο “STOP PAIN”. Το S.T.OP. PA.IN αντιστοιχεί στα αρχικά για Safe Therapeutic Options for Pain and Inflammation. Αυτό στα ελληνικά σημαίνει “Ασφαλέστερες Θεραπευτικές Επιλογές για τον Πόνο και την Φλεγμονή. Στο ερευνητικό πρόγραμμα συμμετέχουν πολλοί φορείς μεταξύ των οποίων το HMS, το Παιδιατρικό Νοσοκομείο της Βοστώνης, ερευνητές από το MIT και από το Ινστιτούτο Max Planck από την Γερμανία.
Πού στοχεύει το πρόγραμμα STOP PAIN;
Στόχος του προγράμματος είναι η δημιουργία νέων αναλγητικών φαρμάκων με καλύτερο προφίλ από τα ήδη υπάρχοντα. Τα οπιοειδή φάρμακα, παρότι πανίσχυρα αναλγητικά προκαλούν πολύ έντονο εθισμό και εξάρτηση. Αντίστοιχα τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα όπως η παρακεταμόλη και η ιβουπροφένη, δεν είναι εξίσου ισχυρά STOμε τα οπιοειδή και σε μεγάλο ποσοστό μπορούν να προκαλέσουν ανεπανόρθωτες ζημιές στον γαστρεντερικό σωλήνα. Το πρόγραμμα STOP PAIN στοχεύει στην δημιουργία μη οπιοειδών φαρμάκων. Τα φάρμακα αυτά δεν θα έχουν εθιστική δράση για τον ασθενή και θα έχουν πολύ καλύτερο προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών. Πρόκειται για έναν άθλο για τους ερευνητές καθώς χρειάζεται να διερευνήσουν από την αρχή όλες τις βιολογικές πτυχές του “πόνου”. Παρότι οι γνώσεις μας για τον πόνο και την φλεγμονή είναι αρκετά εμπλουτισμένες, σίγουρα υπάρχουν πτυχές που δεν έχουμε αντιληφθεί και μπορεί να αποτελούν κλειδιά για την αντιμετώπιση του πόνου.
Περισσότερα στοιχεία για το πρόγραμμα STOP PAIN μπορείτε να βρείτε στο παρακάτω λινκ: Stopping Pain: New consortium aims to transform the treatment of pain
