Τα αιμοπετάλια ή θρομβοκύτταρα, είναι κυτταρικά στοιχεία του αίματος, τα οποία μαζί με τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια αποτελούν το ολικό αίμα του ανθρώπινου οργανισμού. Ως γνωστόν, τα αιμοπετάλια είναι πολύ μικρά κύτταρα με δισκοειδή μορφή, τα οποία συντελούν στην πήξη του αίματος. Έτσι, όταν κάποιο αγγείο σπάσει, κινητοποιείται ο μηχανισμός της αιμόστασης, σχηματίζοντας αιμοπεταλιακό θρόμβο. Ο αιμοπεταλιακός θρόμβος, αποτελεί σημαντικό βήμα για την ομαλή επίσχεση της αιμορραγίας. Ωστόσο, υπάρχουν κι εκείνες οι περιπτώσεις που χαρακτηρίζουν καταστάσεις όπως η θρομβοπενία.
Ο αριθμός των αιμοπεταλίων , φυσιολογικά, κυμαίνεται μεταξύ των 150.000/ml αίματος με 400.000/ml στους ενήλικες . Ωστόσο, ο αριθμός των αιμοπεταλίων παρουσιάζει αρκετές διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, αλλά και μερικές διαφορές ανάλογα με το φύλο. Σημαντική παράμετρος είναι η ψευδοθρομβοπενία ως αποτέλεσμα του αντιπηκτικού ή η ψευδοθρομβοκυττάρωση ως αποτέλεσμα προσμέτρησης θραυσμάτων ερυθρών ή λευκών αιμοσφαιρίων. Απαραίτητη κρίνεται σε αυτές τις περιπτώσεις, πέρα από την απλή γενική αίματος , η μικροσκοπική εξέταση επιχρίσματος περιφερικού αίματος, για περαιτέρω διερεύνηση διαταραχών του αριθμού των αιμοπεταλίων. Με έναν ενδελεχή έλεγχο τέτοιου είδους, μπορούμε να ελέγξουμε εκτός από τη μορφολογία των αιμοπεταλίων και τον ακριβή αριθμό τους στο αίμα.
Παρατηρούνται, ωστόσο, περιπτώσεις , κατά τις οποίες τα αιμοπετάλια μειώνονται σημαντικά σε επίπεδα κάτω των φυσιολογικών ορίων. Τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να οφείλονται είτε λόγω μειωμένης παραγωγής αιμοπεταλίων στο μυελό των οστών είτε αυξημένης καταστροφής των αιμοπεταλίων , η οποία πολλές φορές οφείλεται στο ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα.
Η μειωμένη παραγωγή αιμοπεταλίων μπορεί να οφείλεται σε ιώσεις και παθήσεις που προσβάλλουν τον μυελό των οστών, π.χ. ερυθρά, παρωτίτιδα, ανεμοβλογιά, ηπατίτιδα C, ιός Εpstein-Barr, ιός HIV, απλαστική αναιμία, αλκοολισμός, έλλειψη βιταμίνης Β12 και έλλειψη φολικού οξέος. Μπορεί να προκληθεί επίσης από ένα αριθμό διαταραχών, όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, το λέμφωμα, η χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία, η σαρκοείδωση, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η βαριά λοίμωξη μετά από μετάγγιση αίματος ή από τη χρήση ορισμένων φαρμάκων.
Από τη άλλη, η αυξημένη καταστροφή αιμοπεταλίων μπορεί να οφείλεται σε διάφορα φάρμακα και σε μια κατάσταση που ονομάζεται αυτοάνοση ή ιδιοπαθής θρομβοπενική πορφύρα και χρειάζεται θεραπεία. Η ιδιοπαθής θρομβοπενική πορφύρα είναι αποτέλεσμα της κακής λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος το οποίο επιτίθεται με αντισώματα στα υγιή αιμοπετάλια. Μπορεί να συνδέεται με αυτοάνοσες παθήσεις, να ακολουθεί μια πρόσφατη λοίμωξη ή να είναι αποτέλεσμα ορισμένων φαρμάκων.
Συγκεκριμένα, η ιδιοπαθής θρομβοπενική πορφύρα, στους ενήλικες είναι συχνά χρόνια πάθηση . Ωστόσο, η αυξημένη κατακράτηση των αιμοπεταλίων στο σπλήνα, μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλό αριθμό αιμοπεταλίων ή σε μεταβολή της λειτουργίας του.
Ταυτόχρονα υπάρχει ένα άλλο είδος θρομβοπενική πορφύρας, η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα, η οποία είναι μια σπάνια και επικίνδυνη πάθηση, όπου παρατηρείται αιφνίδια και κατακόρυφη πτώση αιμοπεταλίων . Τα αιμοπετάλια συσσωρεύονται σε μικρούς θρόμβους αίματος σε όλο το σώμα. Αυτοί οι θρόμβοι δημιουργούν ορισμένες φορές συμπτώματα που ομοιάζουν με εκείνα ενός εμφράγματος λόγω των θρόμβων που δημιουργούνται.
Πώς καταλαβαίνουμε τις περιπτώσεις θρομβοπενίας;
Όταν τα αιμοπετάλια πέφτουν πολύ, η πήξη του αίματος είναι ασθενής με αποτέλεσμα να υπάρχει αυξημένη αιμορραγία σε μικροτραυματισμούς που συμβαίνουν. Το αποτέλεσμα είναι να εμφανίζονται μώλωπες, κοκκινωπό – πορφυρό εξάνθημα στο δέρμα, συνήθως στο κάτω μέρος των κνημών, αυτόματη αιμορραγία από τα ούλα ή τη μύτη, αίμα στα ούρα ή στα κόπρανα, βαριά περίοδος στις γυναίκες ή/και αιμορραγία κατά τη διάρκεια εγχείρησης.
Πώς αντιμετωπίζεται η θρομβοπενία;
Η θεραπεία της σοβαρής μορφής θρομβοπενίας σχετίζεται με την αντιμετώπιση της αιτίας. Ο γιατρός μπορεί να κρίνει ότι για να αναπληρωθεί το χαμένο αίμα χρειάζονται μεταγγίσεις συμπυκνωμένων ερυθρών αιμοσφαιρίων ή αιμοπεταλίων. Η θεραπεία για την ιδιοπαθή θρομβοπενική πορφύρα μπορεί να περιλαμβάνει φάρμακα ή ακόμη και χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση σπλήνα.
Σε κάθε περίπτωση η πρόληψη είναι το σημαντικότερο κομμάτι αντιμετώπισης. Σε υποψία θρομβοπενίας, συνίσταται συχνός έλεγχος με τακτικές αιματολογικές εξετάσεις και μικροσκοπική εξέταση επιχρίσματος ώστε να αποφευχθούν σοβαρές επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν.
