Ο Ιωάννης Πολέμης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1862 και οι ρίζες της οικογένειας του ήταν βυζαντινές. Ήταν ποιητής, θεατρικός συγγραφέας και μεταφραστής. Ανήκε στην ίδια ποιητική γενιά με τον Κωστή Παλαμά και τον Γεώργιο Δροσίνη, τη λεγόμενη «γενιά του 1880». Σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών χωρίς να πάρει πτυχίο. Το 1880 με υποτροφία του Δήμου Αθηναίων, παρακολούθησε επί 2 χρόνια μαθήματα αισθητικής και ιστορίας της τέχνης στο Παρίσι.
Από νεαρή ηλικία ο Πολέμης άρχισε να τροφοδοτεί με στίχους του ημερολόγια, λευκώματα και περιοδικά της εποχής του. Το 1880 δημοσιεύεται στο περιοδικό «Aι Μούσαι» το πεζογράφημά του «Ρέα Κυβέλη», γραμμένο στην καθαρεύουσα, αλλά την ίδια εποχή γνωρίζεται με τους πρωτοπόρους του δημοτικισμού και δίνει συνεργασίες του -ποιήματα και πεζά- στο περιοδικό «Ραμπαγάς». Κείμενά του δημοσιεύονται επίσης, στα περιοδικά «Ασμοδαίος», «Άστυ», «Εστία» κ.ά. Μαζί με τον Κωστή Παλαμά, τον Γεώργιο Δροσίνη και τον Νίκο Καμπά, συγκροτεί την τετράδα των δημοτικιστών ποιητών, που στάθηκε αντιμέτωπη προς τους τότε μεσουρανούντες καθαρευουσιάνους ρομαντικούς ποιητές και άλλαξε τον ρου της ελληνικής ποίησης.
Παράλληλα με τη λογοτεχνική του ενασχόληση, ο Ιωάννης Πολέμης εργάστηκε για τα προς το ζην, ως υπάλληλος του Υπουργείου Παιδείας και ως γραμματέας της Σχολής Καλών Τεχνών. Το 1909 ίδρυσε την Εταιρεία Θεατρικών Συγγραφέων και υπήρξε ο πρώτος πρόεδρός της.
Ο Πολέμης ήταν από τους υπερμάχους της δημοτικισμού, έγραψε κυρίως λυρικά και δραματικά ποιήματα, που διακρίνονται για τη γλυκύτητα του ύφους και της έκφρασης. Η ποίησή του χαρακτηρίζεται από ευαισθησία και καλοσύνη, στοιχεία άλλωστε που χαρακτήρισαν και την ίδια του τη ζωή. Είναι ποιητής των χαμηλών τόνων, αισθηματικός, μελωδικός, λυρικός και δραματικός. Το έργο του διακρίνει ο μελωδικός στίχος, η απλότητα και ο αβίαστος συμβολισμός. Για την ποίησή του κέρδισε το 1888 από κοινού με τον Κωστή Παλαμά το Α’ βραβείο στον «Φιλαδέλφειο Διαγωνισμό» και το 1918 του απονεμήθηκε το «Αριστείο Γραμμάτων», ενώ για το θεατρικό του έργο τιμήθηκε με βραβεία του «Αβερώφειου Διαγωνισμού».
Ο ποιητής πέθανε στην Αθήνα στις 28 Μαΐου 1924, από βρογχοπνευμονία σε ηλικία 62 ετών.
Το έργο του
Η πρώτη ποιητική συλλογή του Ιωάννη Πολέμη «Ποιήματα» κυκλοφόρησε το 1883, ένα χρόνο μετά την επάνοδό του από το Παρίσι. Ακολούθησαν οι συλλογές: «Χειμώνανθοι», «Ερείπια», «Αλάβαστρα», «Το παλιό βιολί» που σημείωσε εκδοτική και καλλιτεχνική επιτυχία, «Σπασμένα μάρμαρα», «Ειρηνικά», «Κειμήλια», «Εξωτικά» και «Εσπερινός». Έγραψε επίσης, διδακτικού περιεχομένου παιδικά ποιήματα με τον τίτλο «Πρώτα βήματα», πολλά από τα οποία είναι γνωστά μέσα από τα σχολικά αναγνωστικά, καθώς και το επικολυρικό ποίημα «Καστελλάνος». Το 1910 εξέδωσε μία από τις πρώτες ανθολογίες ποίησης, με τίτλο «Λύρα, Ανθολογία της Νεώτερης Ελληνικής Ποιήσεως».
Μεγάλο σε όγκο είναι και το θεατρικό του έργο, με τα μονόπρακτα «Πρόκρις», «Τραγουδιστής», «Το όνειρο», «Το εικόνισμα», «Στη χώρα των παραμυθιών», «Στην άκρη του κρημνού, «Μια φορά κι ένα καιρό», «Το στοίχημα», «Το μαγεμένο ποτήρι», τα τρίπρακτα «Βασιλιάς ανήλιαγος», «Καλλιγούλας», «Tu Vincas» και «Πτωχοπρόδρομος», όπως και την κωμωδία «Γυναίκα». Ασχολήθηκε επίσης, με μεταφράσεις έμμετρων και πεζών έργων αρχαίων Ελλήνων όπως η Σαπφώ, ο Ανακρέων, ο Ευριπίδης, ο Αριστοφάνης, ο Θεόκριτος και Γάλλων συγγραφέων όπως ο Μολιέρος, ο Μιστράλ και ο Καρ.
Θα κλείσω μ’ ένα από τα αγαπημένα μου αποσπάσματα από τη «Σερενάτα»:
Ρίξε τη μεταξόσκαλα
να ’ρθω στην αγκαλιά σου,
μες στη μοσχοβολιά σου,
κρίνε καμαρωτέ.
Να ’ρθω να γείρω ολόχαρος
στη μαλακή σου στρώση,
αχ! κι ας μην ξημερώση
ποτέ, ποτέ, ποτέ!
Πηγές
