Το “βιβλίο” και το “παιδί” ήταν κάποτε οι καλύτεροι φίλοι. Μια σχέση ζωής που αποτελούσε έναν δυνατό δεσμό με τη φιλαναγνωσία για το υπόλοιπο της ζωής των ανθρώπων. Τη σήμερον εποχή, ωστόσο, η σχέση αυτή, δυστυχώς, ξεφτίζει ολοένα και περισσότερο. Τα παιδιά “βαριούνται” ακόμα και να πιάσουν ένα λογοτεχνικό βιβλίο στα χέρια τους, ενώ γονείς και εκπαιδευτικοί αδιαφορούν να διαφυλάξουν έναν τόσο σπουδαίο θεσμό.
Έλλειψη χρόνου
Τα σημερινά παιδιά παραπονιούνται συχνά ότι κουράζονται πολύ, γεγονός που δε θα μπορούσε να αποτελεί ένα καλοφτιαγμένο ψέμα ούτε για αστείο. Δεκάδες δραστηριότητες μέσα στην εβδομάδα, απορροφούν ποσότητες από τον πολύτιμο παιδικό χρόνο, με αποτέλεσμα οι νέοι άνθρωποι να μην έχουν ώρα για προσωπικές δραστηριότητες. Αθλητισμός, παραπάνω ξένες γλώσσες και πολλές ακόμα δραστηριότητες που μπαίνουν -αναγκαστικά- στο πλαίσιο της υποχρέωσης, αναγκάζουν τα σημερινά παιδιά να ζουν μες στο άγχος και οπωσδήποτε μακριά από το βιβλίο και τη λογοτεχνία. Με ένα τέτοιο καθημερινό πρόγραμμα, αυτό που λείπει περισσότερο από τους νέους είναι μάλλον ο ύπνος και όχι οι στιγμές χαλάρωσης που προσφέρει ένα λογοτεχνικό ανάγνωσμα, όπως συνήθιζαν άλλοτε.
Παράδειγμα γονέων
Γενιές και γενιές μεγάλωσαν τα παιδιά τους διαβάζοντας τους την βραδυνή ώρα, πριν από τον ύπνο. Η φράση “Θα μου διαβάσεις ένα παραμύθι…” έχει συνδυαστεί άρρηκτα με ό,τι αφορά την παιδική αθωότητα και ρουτίνα, από την βρεφική μάλιστα ηλικία. Πλέον το κομμάτι αυτό της παιδικής ρουτίνας τήνει να εξαφανιστεί εντελώς, και δυστυχώς δίχως επιστροφή. Οι γονείς δεν φροντίζουν για την πνευματική καλλιέργεια των παιδιών κι αν αυτό συμβαίνει, παίρνει συχνά τη μορφή του εξαναγκασμού, με αποτέλεσμα να μεγαλώνει το χάσμα της μεταξύ τους σχέσης.
Από την άλλη, διαβάζουν οι ίδιοι οι γονείς; Ένα παιδί, γεννιέται λευκό χαρτί που οι γονείς -κατά τα πρώτα τουλάχιστον χρόνια – “ζωγραφίζουν” επάνω του. Τα παιδιά μιμούνται και παραδειγματίζονται. Παίρνουν και ενστερνίζονται συμπεριφορές. Αν το παιδί δε βλέπει τον γονέα να διαβάζει, να αγαπά και να διδάξει τη φιλαναγνωσία, τότε το παιδί πως θα διαιωνίσει τη συνήθεια αυτή; Με ποιά λαχτάρα θα πιάσει ένα βιβλίο και θα θελήσει να το κάνει δικό του;
Οθόνες
Η εποχή της πληροφορίας εκτείνεται σε ένα μέλλον αβέβαιο. Πληροφορία ωστόσο που δυστυχώς δεν έρχεται από το βιβλίο, αλλά από την τεχνολογία. Τα σημερινά παιδάκια, από την πολλή νεαρή ηλικία μάλιστα, μεγαλώνουν με μια οθόνη μπροστά τους. Κι όσο προχωράνε στη ζωή η σχέση αυτή τείνει να γίνεται έως και εμμονική. Με απλά λόγια, οι οθόνες παίρνουν τη θέση του βιβλίου, τόσο στην παιδική όσο και στην ενήλικη ζωή. Η απότομη εναλλαγή εικόνων και τα έντονα χρώματα, αλλά και οι εκκωφαντικοί ήχοι που προσφέρει μια οθόνη συμβάλλουν στη διάσπαση της προσοχής των νέων, γεγονός που τους απομακρύνει από την συγκέντρωση που απαιτεί η ανάγνωση ενός βιβλίου. Δεν είναι τυχαίο πως και τα παραδείγματα μαθησιακών δυσκολιών αυξάνονται, αλλά ούτε και πως τα παιδιά δυσκολεύονται να συγκεντρώσουν τη σκέψη τους πλέον.
Το παιδί και το βιβλίο πρέπει οπωσδήποτε να ξαναχτίσουν τη σχέση αυτή που τους βοηθούσε κάποτε να αναπτύξουν τη φαντασία και την κρίση τους. Δίχως τα δύο αυτά βασικά συστατικά, οι προσωπικότητες των ανθρώπων δε θα μπορούν να σταθούν ικανές να αντιμετωπίσουν προβλήματα και καταστάσεις της μελλοντικής κοινωνίας, ενώ οι άνθρωποι θα χαρακτιρίζονται από πνευματική ένδεια, μια κατάσταση άκρως λυπηρή για ένα μέλλον αβέβαιο…
