Τις προηγούμενες μέρες εντυπωσιάστηκα από ένα βιβλίο των εκδόσεων Παπαδόπουλος. Όχι δεν είναι μυθιστόρημα, ούτε ένα κείμενο που θα περάσεις ανάλαφρα την ώρα σου. Το βιβλίο με τίτλο Περί κακοποίησης των λέξεων του Τζόν Λόκ και σε εξαιρετική μετάφραση της Αννας Δαμιανίδη. Κυκλοφόρησε πριν περίπου 2 μήνες και σκοπό έχει να σε προβληματίσει σχετικά με τη σωστή λειτουργία των λέξεων. Ο Τζόν Λόκ είναι ο στοχαστής που έδωσε στο Διαφωτισμό τη γλώσσα του και καθόρισε τις διανοητικές του ανησυχίες.
Το βιβλίο αποτελεί ένα ταξίδι στο χώρο των λέξεων, οι οποίες χρησιμοποιούνται για να καταγράψουν και να κοινοποιήσουν τις σκέψεις μας. Όμως, στην πραγματικότητα μπορούν να το κάνουν; Οι λέξεις δεν έχουν εκ φύσεως σημασία, οπότε η ιδέα που καθεμία εκπροσωπεί πρέπει να μαθευτεί και να συγκρατηθεί από αυτούς που θα ανταλλάσσουν σκέψεις. Η κοινή χρήση είναι αυτή που ρυθμίζει τη σημασία των λέξεων σε βαθμό ικανοποιητικό για την κοινή συζήτηση, αλλά αφού κανείς δεν έχει το κύρος να ορίσει την ακριβή σημασία των λέξεων, ούτε να αποφασίσει σε ποιες ιδέες θα τις προσαρμόσει ο καθένας, η κοινή χρήση δεν είναι αρκετή για να τις προσαρμόσει στη φιλοσοφική συζήτηση. Πολλές φορές στη χρήση των λέξεων γίνονται σκόπιμα λάθη και παραλείψεις για τα οποία ένοχοι είναι οι ίδιοι άνθρωποι, αλλά και οι ίδιες οι λέξεις που πολλές φορές έχουν ασταθή σημασία.
Το βιβλίο επίσης διαπραγματεύεται τους σκοπούς μας όταν χρησιμοποιούμε τις λέξεις στο διάλογό μας. Αυτοί κατά το συγγραφέα είναι τρεις: «Να κάνουμε γνωστές τις σκέψεις και τις ιδέες μας ο ένας στον άλλον, να το κάνουμε όσο πιο εύκολα και γρήγορα γίνεται και τρίτον να μεταδώσουμε τη γνώση των πραγμάτων» (σελ. 63).
Μέσα από διάφορους συλλογισμούς ο συγγραφέας αποδεικνύει τι τελικά συμβαίνει με τη χρήση των λέξεων. Σε οδηγεί σε σκέψεις που σίγουρα νωρίτερα δε σε είχαν προβληματίσει. Είναι ένα βιβλίο που δεν αρκεί μια φορά να το διαβάσεις για να μπεις στο βαθύτερο νόημά του. Θα το πρότεινα ανεπιφύλακτα σε κάθε μαθητή Λυκείου, φοιτητή, σε όποιον ασχολείται με κάθε μορφή γραφής και επικοινωνίας. Εξάλλου, όλοι προσπαθούμε να επικοινωνήσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Αυτό το βιβλίο θα σε βοηθήσει να καταφέρεις να σκέφτεσαι λίγο περισσότερο πριν χρησιμοποιήσεις τις λέξεις.
Ο συγγραφέας του βιβλίου
Ο Τζον Λοκ, από τους πιο σημαντικούς στοχαστές του Διαφωτισμού και πατέρας του κλασικού φιλελευθερισμού, ήταν από τους πρώτους που επιχείρησαν να κατανοήσουν την ανθρώπινη νοητική δραστηριότητα με το μνημειώδες έργο του Δοκίμιο για την ανθρώπινη νόηση. Στο τρίτο κεφάλαιο του Δοκιμίου, ο στοχαστής θα τονίσει ότι η λανθασμένη, από ανεπάρκεια ή σκοπιμότητα, χρήση της γλώσσας στρεβλώνει την αντιληπτική δεξιότητα του νου και της συνείδησης κι έτσι καθιστά τον άνθρωπο ευάλωτο στη χειραγώγηση και έκθετο σε κάθε πλάνη και εξαπάτηση. Σε μια εποχή που προπαγανδιστική γλώσσα και ερμητική θεωρητικολογία συναγωνίζονται σε συσκοτιστική επίδραση, το έργο του Λοκ παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο.
Η σειρά Μικρά Διαχρονικά των εκδόσεων Παπαδόπουλος
Μπορεί ένα βιβλίο να αλλάξει τον κόσμο; Και ναι και όχι. Μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας και τους άλλους, να διαφωτίσει, να εξοργίσει, να προκαλέσει, να παρηγορήσει. Μπορεί να εμπνεύσει συζητήσεις, διαφωνίες, ακόμη και πολέμους ή επαναστάσεις, και σίγουρα μπορεί να πλουτίσει απεριόριστα τη ζωή. Στη σειρά φιλοξενούνται σημαντικά κείμενα μεγάλων στοχαστών, πρωτοπόρων, ριζοσπαστών και οραματιστών που οι ιδέες τους συγκλόνισαν τις κοινωνίες, αναστάτωσαν τα πολιτισμικά δεδομένα της εποχής τους και διαμόρφωσαν τον κόσμο όπως τον ζούμε σήμερα.
