Τα υγιή όρια αποτελούν βάση για την ψυχική υγεία και την λειτουργικότητα των διαπροσωπικών σχέσεων του ατόμου. Το άτομο θέτει όρια για να προστατεύσει τον προσωπικό του χώρο, την αξιοπρέπεια, τις ανάγκες, το χρόνο και την ενέργεια του. Μέσα από τα υγιή όρια που θέτει, το άτομο ορίζει με ποιο τρόπο επιτρέπει στους άλλους να αλληλεπιδρούν μαζί του. Δεν απορρίπτει άκριτα αλλά διατηρεί την προσωπική του ακεραιότητα με αυτοσεβασμό.
Γιατί δυσκολευόμαστε να βάλουμε υγιή όρια;
Η δυσκολία στη θέσπιση ορίων είναι κυρίως ένα θέμα που εφάπτεται σε βαθύτερα ψυχικά αίτια. Το άτομο καθώς μεγαλώνει υιοθετεί απόψεις και συμπεριφορές από το εγγύτερο περιβάλλον του. Έτσι εκείνοι που υιοθετούν για τον εαυτό τους την άποψη ότι δεν έχουν αρκετή αυταξία, τείνουν να πιστεύουν ότι οι ανάγκες τους δεν είναι τόσο σημαντικές όσο των άλλων. Επιπλέον, τείνουν να φοβούνται ότι η έκφραση των ορίων τους μπορεί να φέρει συγκρούσεις ή απόρριψη. Αυτή η συμπεριφορά κάποιες φορές έχει ως αποτέλεσμα το άτομο να ικανοποιεί υπερβολικά τις ανάγκες των άλλων. Για αυτό το λόγο καταλήγει να παραμελεί τις δικές του.
Μια βασική δυσκολία ενός ατόμου να θέσει υγιή όρια είναι το συναίσθημα των ενοχών. Ωστόσο, η άρνηση και το όχι στις διαπροσωπικές μας σχέσεις δεν αποτελούν ένδειξη αδιαφορίας ή απόρριψης αλλά μέσο διατήρησης της ψυχικής μας ισορροπίας. Η συνεχής καταπίεση της προσωπικότητας με στόχο την ικανοποίηση των άλλων, αυξάνει τα επίπεδα του στρες και προκαλεί συναισθηματική εξουθένωση. Στον αντίποδα αυτής της συμπεριφοράς όταν υπάρχουν υγιή όρια και ξεκάθαρα, οι σχέσεις γίνονται πιο σταθερές και λειτουργικές. Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι βάζοντας υγιή όρια μια διαπροσωπική σχέση γίνεται πιο αυθεντική και αποκτάμε περισσότερη ελευθερία έκφρασης μέσα σ’ αυτή.
Πώς θέτουμε τελικά υγιή όρια στη ζωή μας;
Η θέσπιση υγιών ορίων δεν είναι μια πράξη εύκολη ούτε γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη. Τα υγιή όρια είναι μια συνεχής ψυχολογική διαδικασία που στηρίζεται στην προσπάθεια του ατόμου να επικοινωνήσει τον εαυτό του υπεύθυνα και με τόλμη. Το πρώτο βήμα για να θέσουμε υγιή όρια στους άλλους είναι η αναγνώριση των προσωπικών μας αναγκών. Τα συναισθήματα μας λειτουργούν ως κατευθυντήριες για να καταλάβουμε τι χρειαζόμαστε περισσότερο. Η παρατήρηση και η καταγραφή των συναισθημάτων μας μπορεί να βοηθήσει να τα καταλάβουμε καλύτερα και να αποφύγουμε την ψυχική σύγχυση.
Έπειτα τα όρια πρέπει να εκφράζονται. Η υγιής οριοθέτηση δεν είναι ανάγκη να είναι μακροσκελής αλλά σαφής και με ειλικρίνεια. Το μήνυμα πρέπει να είναι ξεκάθαρο και με σεβασμό. Η συζήτηση καλό είναι να γίνεται με ηρεμία και επιχειρήματα. Έτσι, μειώνεται η σύγχυση και αυξάνεται η πιθανότητα τα όρια να γίνουν σεβαστά.
Τέλος…
Η θέσπιση υγιών ορίων στην προσωπική μας ζωή ξεκινά απο την αναγνώριση των προσωπικών μας αναγκών. Γνωρίζοντας καλύτερα τον εαυτό μας φτάνουμε στην πραγμάτωση των υγιών ορίων. Τα υγιή όρια δεν έχουν σκοπό να προσβάλλουν ή να απομακρύνουν τους άλλους αλλά να προστατεύσουν την ψυχική μας ισορροπία και να κάνουν τις σχέσεις μας πιο αυθεντικές.
