Ένα από τα πιο όμορφα πράγματα στον κινηματογράφο, αλλά και στην τέχνη γενικότερα, είναι η προσωπική σφραγίδα του εκάστοτε δημιουργού στο σύνολο του έργου του. Μέσα από ένα προσωπικό ύφος, συγκεκριμένη αισθητική, επαναλαμβανόμενες θεματικές, παρόμοια μοτίβα και άλλες πολλές τεχνικές, πολλοί καλλιτέχνες υπογράφουν το έργο τους και αυτό συχνά δημιουργεί μια σχέση ταύτισης και εμπιστοσύνης στο κοινό τους. Ο Martin McDonagh, επηρεασμένος μάλιστα κι από το χώρο του θεάτρου από όπου προέρχεται, παρά τη μέχρι στιγμής σύντομη φιλμογραφία του, έχει αποδείξει κιόλας ότι πρόκειται για έναν σκηνοθέτη auteur, με έντονο προσωπικό στιλ στο έργο του.
Παρότι η θεματική της ηθικής και των διλημμάτων αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο στοιχείο της φιλμογραφίας του McDonagh, θα ήθελα να σταθώ σε ένα μικρότερο μοτίβο: το μέρος στο οποίο διαδραματίζεται η πλοκή της ταινίας. Στις τρεις από τις τέσσερεις μεγάλου μήκους ταινίες του δημιουργού, επαναλαμβάνεται το μοτίβο της μικρής επαρχιακής πόλης ως φόντο αλλά και πλαίσιο πλοκής. Πέραν του ότι οι τόποι είναι τόσο σημαντικοί, ώστε να εμπεριέχονται και στους τρεις τίτλους των ταινιών, ταυτόχρονα, αποτελούν την αναγκαία συνθήκη για την εξέλιξη της εκάστοτε ιστορίας, καθώς επιδρούν ολοκληρωτικά στο ψυχολογικό και δραματικό τόξο των πρωταγωνιστών.
In Bruges (2008)
Στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Martin McDonagh, η πλοκή εκτυλίσσεται στην επαρχιακή κωμόπολη του Bruges του Βελγίου. Οι πρωταγωνιστές, δύο επαγγελματίες δολοφόνοι, κρύβονται εκεί έπειτα από μία δουλειά που πήγε στραβά.
Η κωμόπολη του Bruges, με έντονο το γοτθικό στοιχείο στην αρχιτεκτονική της, λειτουργεί ως ένα ηθικό και ψυχολογικό καθαρτήριο, από το οποίο οφείλουν να περάσουν οι ήρωες και δεν μπορούν να του ξεφύγουν, εάν δε βρουν τις απαντήσεις στα ηθικά διλήμματα που εξετάζουν συνεχώς. Οι έννοιες του καλού και του κακού, αλλά και ο απολογισμός των έως τώρα πράξεων τους, ταλανίζουν τους πρωταγωνιστές σε όλη τη διάρκεια της ταινίας, οι οποίοι βρίσκονται στην προσωπική τους ημέρα κρίσης, συνθήκη που έχει υποβάλει η διαμονή τους σε αυτή την μικρή κοινωνία.
Three Billboards Outside Ebbing, Missouri (2017)
Σε αυτή την ταινία, το μέρος της ιστορίας αποτελεί μυθοπλασία. Στο φανταστικό Ebbing του πραγματικού Missouri, έχει διαπραχθεί ένας φόνος, όμως για αρκετό καιρό δεν έχει επέλθει ποινή ή σύλληψη του θύτη. Η οργισμένη μάνα του θύματος θορυβεί την τοπική κοινότητα με τρεις πινακίδες διαφήμισης που χρησιμοποιεί ως διαμαρτυρία, αλλά και με άλλους, πολλές φορές αθέμιτους αγώνες.
Τα ζητήματα της ηθικής είναι πάντα κυρίαρχα ως θεματική, ωστόσο το τόξο των ηρώων και οι απρόβλεπτες εκβάσεις των γεγονότων, μπορούν μόνο να γεννηθούν και να σταθούν, μέσω της συνθήκης της μικρής κοινωνίας, η οποία περικλείει και περιορίζει τους ήρωες. Και πάλι εδώ, το μέρος είναι ο καθοριστικός παράγοντας, υπεράνω όλων, που εξουσιάζει τους ήρωες, τις πράξεις τους, κι εντέλει ολόκληρη την πλοκή.
The Banshees of Inisherin (2022)
Η τελευταία ταινία του Martin McDonagh διαδραματίζεται επίσης σε μια φανταστική επαρχία της Ιρλανδίας. Το Inisherin είναι το στερεοτυπικό ιρλανδικό νησί, όπως άλλωστε καταδεικνεύει και το όνομά του. Στην πολύ μικρή αυτή κοινωνία, ο Colm αποφασίζει ξαφνικά μια μέρα πως δε θέλει πλέον να αφιερώνει άλλο χρόνο στον έως τώρα καλύτερο φίλο του. Προκειμένου να δείξει πόσο πολύ εννοεί αυτήν του την πρόθεση, φτάνει σε ακραίες και βίαιες συμπεριφορές που θορυβούν όλη την μικρή κοινωνία, η οποία δεν στέκει καθόλου αμέτοχη.
Τα θέματα της ταινίας που εμφανίζονται εδώ, πέραν της εμφυλιακής μεταφοράς, αφορούν κυρίως τις σχέσεις μεταξύ ανθρώπων, τις φιλοδοξίες και τις προτεραιότητες τους σε υπαρξιακό αλλά και ηθικό επίπεδο, αλλά και τον ετεροκαθορισμό και την εξάρτηση που μπορεί να δημιουργείται αλλά και να διογκώνεται σε τόσο μικρές κοινωνίες. Το μέρος εδώ, στέκεται ως καταλυτικός δημιουργός ανθρώπινων σχέσεων, ψυχοσυνθέσεων αλλά και σαν εμπόδιο την ανάπτυξης και της έκφρασης ενός πραγματικού “εγώ”.
Εστιάζοντας, λοιπόν, κι αναλύοντας απλά και μόνο ένα στοιχείο σε ολόκληρο το έργο του Martin McDonagh, μπορούμε να διακρίνουμε ένα σημείο που μοιάζει σαν να μας κατευθύνει ο ίδιος να δώσουμε προσοχή. Ενώ οι τρεις ταινίες είναι τελείως διαφορετικές ως προς την πλοκή και διαδραματίζονται σε τελείως διαφορετικά μέρη και περιόδους, τα μοτίβα της ηθικής, της αναζήτησης του προσωπικού εαυτού και του απολογισμού των πράξεων είναι πάντα κυρίαρχα. Η συνθήκη, όμως τελικά, που τα ενεργοποιεί ως κίνητρο της πλοκής, αλλά και ως καθοριστικός παράγοντας των προσωπικοτήτων που παρουσιάζονται, είναι πάντα η μικρή κοινωνία, οι επιταγές και οι ιδιαιτερότητές της.
