Ψυχή τε και σώματι παρών, από την αρχή μέχρι το τέλος, ο σκηνοθέτης είναι η ηγετική μορφή μιας ταινίας. Στόχος του: να «κουρδίσει» τα πάντα καλά και να χαρίσει στον θεατή μια μοναδική εμπειρία.
Για αρχή, τι κάνει ένας σκηνοθέτης;
Φανταστείτε έναν μαέστρο, που διευθύνει μια ορχήστρα και προσπαθεί να ενώσει αρμονικά πολλά διαφορετικά όργανα για να παράγει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Έτσι και ο σκηνοθέτης, είναι επιφορτισμένος με την ευθύνη της «ενορχήστρωσης» όλων των ρόλων που συνθέτουν την παραγωγή μιας ταινίας. Από τον διευθυντή φωτογραφίας, τον οπερατέρ μέχρι και τον μοντέρ, ο σκηνοθέτης είναι εκείνος που βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τον καθένα και έχει τον τελικό λόγο σε κάθε στάδιο της ταινίας. Με λίγα λόγια, κάνει τα πάντα χωρίς να είναι ο καθ’ ύλην αρμόδιος για κάθε τομέα. Για να λειτουργήσει σωστά αυτό το σύμπλεγμα ετερόκλητων ανθρώπων, ο σκηνοθέτης πρέπει να μεταλαμπαδεύσει το όραμα του με σαφήνεια και ανοιχτό μυαλό – γιατί πάντα υπάρχει χώρος για νέες ιδέες.
Όλα αυτά μπορούν να γίνουν πολύ σωστά και να προκύψει ένα άρτιο καλλιτεχνικά έργο ή να γίνουν στο περίπου με το τελικό προϊόν να είναι λιγάκι «χλιαρό». Ποια είναι, όμως, τα πράγματα που κάνουν τη διαφορά σε μια ταινία;
| Αυθεντικότητα δίχως «δηθενιές
Ο καλός σκηνοθέτης ξέρει πώς να ενσταλάξει στον θεατή την αλήθεια του. Στο σινεμά όλα είναι μεγενθυμένα και τίποτα δεν μπορεί να κρυφτεί – καμιά «δηθενιά», καμιά προσπάθεια χειραγώγησης και προπαγάνδας, καμιά απόπειρα υποτίμησης του κοινού. Όταν, λοιπόν, όλα γίνονται σε ανοιχτή θέα, η ψευτιά και η ανικανότητα γίνονται αμέσως αντιληπτές, ακόμα και από τα «μη έμπειρα» μάτια. Ένας καλός σκηνοθέτης δεν το φοβάται αυτό – αντιθέτως, αποζητά αυτή την απογύμνωση. Κινητήριος δύναμη του είναι ο ασίγαστος πόθος να μοιραστεί τις σκέψεις του με τον θεατή χωρίς φίλτρα, να δείξει την αλήθεια του και να ξεχωρίσει με την δική του αυθεντική αισθητική. Στο τέλος της ημέρας, η προσωπική αυτή σφραγίδα είναι που θα κάνει τη διαφορά.
| Ειλικρίνεια με το κοινό
Ο καλός σκηνοθέτης αφουγκράζεται τον παλμό της κοινωνίας και χρησιμοποιεί τις αισθήσεις του με τέτοιον τρόπο, ώστε η ταινία του να αγγίζει τις ευαίσθητες χορδές των ανθρώπων με καθολικό τρόπο. Μια καλή ταινία εμπνέει, πυροδοτεί συναισθήματα, ψυχαγωγεί, ενεργοποιεί τον νου και, πάνω απ’ όλα, σε προσκαλεί στον κόσμο της. Ένας σκηνοθέτης που πιστεύει με σιγουριά ότι αυτό που έχει στο μυαλό του επικοινωνείται εύκολα, χωρίς αναπροσαρμογές, κινδυνεύει να φτιάξει μια ταινία που είναι για λίγους κι όχι για όλους. Η οικουμενικότητα των συναισθημάτων αντικρούει τον ελιτισμό, ενώ ο σκηνοθέτης δεν πέφτει στη παγίδα να καθρεφτίσει την άκαμπτη εσωστρέφεια του. Ένας καλός σκηνοθέτης το γνωρίζει και η προσοχή του είναι πάντα στραμμένη στο κοινό, με τον ίδιο να είναι ο πιο απαιτητικός θεατής.
| Εύπλαστη έκφραση και πειραματισμός
Για να κάνεις καλό και ποιοτικό σινεμά, πρεπεί να είσαι καλά διαβασμένος και να γνωρίζεις σε βάθος τις αρχές της τέχνης. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο σκηνοθέτης πρέπει να είναι υποτακτικός των «κανόνων» σινεμά και να τυποποιεί τη τέχνη του σε «συνταγές» και «κουτάκια». Ένας καλός σκηνοθέτης έχει τη δική του φόρμα και δεν παγιδεύεται σε φόρμουλες. Αφήνει τη δημιουργική του ανάγκη να τον οδηγήσει στην πρωτοτυπία, ενώ δεν διστάζει να γίνει και εκκεντρικός. Με ισχυρότερα όπλα του τη κριτική σκέψη και την ανάλυση, ο καλός σκηνοθέτης έχει ένα μοναδικό χάρισμα να αποτυπώσει στο πανί την αλήθεια της ψυχής του, αντιλαμβάνοντας πλήρως την δύναμη μιας εικόνας.
Μάθετε περισσότερα για καλούς σκηνοθέτες που αγαπήσαμε:
► Γνωρίστε τον Martin Scorsese
► Γνωρίστε τον Stanley Kubrick
► Γνωρίστε τον Béla Tarr
► Γνωρίστε τον Pier Paolo Pasolini
► Γνωρίστε τον Quentin Tarantino
► Γνωρίστε τον Alfred Hitchcock
► Γνωρίστε τον Christopher Nolan
