Υπάρχουν πάρα πολλά μέρη στον πλανήτη που μοιάζουν σαν να έχουν βγει από μία δυστοπική ταινία. Και είναι ακριβώς σε αυτά τα μέρη, όπου μπορεί κανείς να ανακαλύψει τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες. Η πορεία από την ακμή προς την παρακμή είναι πάντα γοητευτική. Από την μία, η ακμή ενός τόπου, που συνεπάγεται ένα αίσθημα αθανασίας. Και από την άλλη η παρακμή του, που πάντα εμφανίζεται για να υπενθυμίσει την ανθρώπινη παροδικότητα. Μία τέτοια ιστορία αποτελεί και το νησί Χασίμα στην Ιαπωνία, οπού η πορεία του συμβολίζει ακριβώς την αναπόφευκτη αυτή κατάληξη.
Νήσος Χασίμα: Πλησιάζοντας το νησί
Πρόκειται για ένα νησί στην στην θάλασσα της Ανατολικής Κίνας, απέναντι από το λιμάνι του Ναγκασάκι. Πλησιάζοντας το κανείς, αντικρίζει την απόκοσμη όψη του να διαγράφεται οριζόντια στην θάλασσα. Δεν πρόκειται για ένα νησί με παραλίες, δένδρα και αμμουδιά. Το νησί Χασίμα μοιάζει περισσότερο με ένα πελώριο, σιδερένιο θωρηκτό που έχει σταθμεύσει απλώς μέσα στη θάλασσα. Αυτό επιβεβαιώνει και το προσωνύμιο που έχει αποκτήσει: Gunkanjima, το «Νησί-Θωρηκτό». Η όψη του αυτή, οφείλεται στα μεγάλα τσιμεντένια κτήρια, που καλύπτουν την επιφάνεια του και δίνουν την εντύπωση πως είναι ριζωμένο στον βυθό της θάλασσας.
Αυτή η εικόνα έρχεται σε αντίθεση με την ιστορία του νησιού και δημιουργεί ερωτήσεις για το πως, ένα από τα κάποτε πιο πυκνοκατοικημένα νησιά, κατέληξε τώρα να θαυμάζεται από πολλούς για την φθορά και την ερήμωση που το χαρακτηρίζει.
Η Ιστορία πίσω από το νησί «φάντασμα»
Η ιστορία του νησιού δεν περιτριγυρίζεται γύρω από κάτι σκοτεινό, όπως συχνά τείνουμε να πιστεύουμε για τέτοια μέρη. Αντίθετα, το ενδιαφέρον στην συγκεκριμένη περίπτωση κρύβεται αλλού. Θα μπορούσαμε να πούμε πως, ακόμη και αν η ιστορία του νησιού δεν είναι απόκοσμη ή φρικιαστική, ο εκτεταμένος ρεαλισμός που την συνοψίζει, την καθιστά άκρως ενδιαφέρουσα.
Το νησί Χασίμα δεν εγκαταλείφθηκε λόγω κάποιας καταστροφής. Αντίθετα, κατοικήθηκε και χρησιμοποιήθηκε, μέχρι την στιγμή που έπαψε να είναι χρηστικό. Ενώ, λοιπόν, σε άλλες, πιο φρικιαστικές ιστορίες, το ενδιαφέρον έγκειται σε κάποιο γεγονός πέρα της ανθρώπινης διαχείρισης, στην συγκεκριμένη, κεντρικό ρόλο διαδραματίζει ο ανθρώπινος παράγοντας. Και ίσως αυτό είναι που την κάνει και πιο τρομακτική.
Το νησί χρησιμοποιήθηκε από την εταιρεία Mitsubishi, με σκοπό την εξόρυξη των κοιτασμάτων άνθρακα που βρέθηκαν κάτω από τον βυθό της θάλασσας. Το 1890, λοιπόν, η εταιρεία αγόρασε το νησί και άρχισε τα έργα πάνω σε αυτό. Το κυριότερο πρόβλημα αποτελούσε το περιοριστικό μέγεθος της νήσου, και έτσι άρχισαν να το «μεγαλώνουν» τεχνητά, μπαζώνοντας την θάλασσα. Το 1916, χτίστηκε εκεί, το ψηλότερο κτίριο της εποχής, μία πολυκατοικία με επτά ορόφους, που θα στέγαζε όλους τους εργάτες. Σταδιακά, τα έργα δημιούργησαν μία τσιμεντούπολη πάνω στο νησί, αλλοιώνοντας εντελώς ό,τι φυσικό υπήρχε στην έκτασή του. Το 1959, έγινε ένα από τα πιο πυκνοκατοικημένα μέρη του κόσμου, στεγάζοντας 5.259 κατοίκους, σε 16 στρέμματα.
Κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η ιστορία του νησιού αποκτά μία πιο σκοτεινή τροπή. Ενώ οι Ιάπωνες πολεμούσαν, η Mitsubishi, χρησιμοποίησε αιχμαλώτους πολέμου, ως εργάτες στα ορυχεία. Οι συνθήκες ήταν απάνθρωπες και σημειώθηκαν θάνατοι κάποιων εργατών εξαιτίας της υπερβολικής ζέστης και της πείνας. Τότε είναι που το νησί απέκτησε και το προσωνύμιο «Νησί του Θανάτου».
Στο νησί υπήρχαν σχολεία, νοσοκομεία, ναοί, μέχρι και κινηματογράφος. Παρόλα αυτά, απουσίαζε κάθε στοιχείο φύσης. Υπήρχαν μόνο άνθρωποι και τσιμέντο. Ωστόσο, η παρακμή του δεν ξεκίνησε εξαιτίας των άθλιων συνθηκών που επικρατούσαν εκεί, αλλά λόγω της εξέλιξης της τεχνολογίας. Το πετρέλαιο άρχισε σταδιακά να αντικαθιστά το κάρβουνο ως κύρια πηγή ενέργειας και έτσι η Mitsubishi σταμάτησε τις εργασίες της σε αυτόν τον τομέα.
Τον Ιανουάριο του 1974, ανακοινώθηκε το κλείσιμο του ορυχείου και οι κάτοικοι του νησιού το εκκένωσαν με γρήγορους ρυθμούς. Τον Απρίλιο της ίδιας χρονιάς είχε φύγει και ο τελευταίος κάτοικος. Οι άνθρωποι όμως, άφησαν πίσω τους έπιπλα και προσωπικά είδη, πιστεύοντας ότι ίσως κάποτε θα επέστρεφαν.
Το νησί παρέμεινε κλειστό για 35 χρόνια και άνοιξε ξανά ως αξιοθέατο για τους τουρίστες το 2009. Το 2015, κηρύχθηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO, παρά τις διαμαρτυρίες εξαιτίας του παρελθόντος του.
Η Γενική θεώρηση
Το νησί Χασίμα είναι ένα πολύ δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο και χιλιάδες τουρίστες ταξιδεύουν κάθε χρόνο από την άκρη του κόσμου για να το επισκεφτούν. Το γεγονός αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό ερώτημα: Τι είναι αυτό που προσελκύει τόσο κόσμο σε αυτό το μέρος και γιατί ένα νησί γεμάτο σωρούς από τσιμέντο και σίδερα έχει σαγηνεύσει το ευρύ κοινό;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι πολύπλευρη. Συνοπτικά όμως, το νησί θα μπορούσε να ενταχθεί στους προορισμούς μιας γενικότερης τάσης, γνωστής ως «dark tourism», όπου άνθρωποι επισκέπτονται μέρη που έχουν συνδεθεί με τον θάνατο, την τραγωδία ή την απόλυτη παρακμή. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, το ενδιαφέρον των ανθρώπων δεν εστιάζεται μόνο στην απόκοσμη όψη του νησιού, αλλά επεκτείνεται και στην υπαρξιακή διάσταση της ιστορίας του.
Η ευκαιρία που δίνεται από ένα τέτοιο μέρος, να παρατηρήσει κανείς ένα μέρος όπου ο χρόνος έχει «παγώσει», είναι ελκυστική για πολλούς ανθρώπους. Μάλιστα, η όψη ενός τοπίου, που η ανθρώπινη παρέμβαση υπήρξε κάποτε, αλλά έχει πλέον σταματήσει να υφίσταται, αποτελεί μία οπτική εμπειρία που καμία άλλη δεν μπορεί να συναγωνιστεί.
Γίνεται λοιπόν αντιληπτό, πως πέρα από την ενδιαφέρουσα ιστορία του, το νησί Χασίμα, προσελκύει ενδιαφέρον για πολλούς άλλους λόγους, ο κοινός παρονομαστής των οποίων είναι η αναπόφευκτη γοητεία της παρακμής, όπως αυτή προκύπτει σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα.
ΠΗΓΕΣ
Χασίμα: Το “νησί-φάντασμα” στη μέση του ωκεανού που κάποτε υπήρξε ένα από τα πιο πυκνοκατοικημένα μέρη. Γιατί καταγγέλθηκε. (χ.η.). Μηχανή του Χρόνου.Ανακτήθηκε από: www.mixanitouxronou.gr (Τελευταία πρόσβαση: 4/2/2026)
Κάκαρης, Π., (2023), Τα σκοτεινά μυστικά του εγκαταλελειμμένου νησιού Χασίμα της Ιαπωνίας, Ανακτήθηκε από: www.geografikoi.gr (Τελευταία πρόσβαση: 4/2/2026)
Κανατσίδης, Μπ., (2024), Το νησί φάντασμα: Η σκοτεινή ιστορία της Χασίμα, Ανακτήθηκε από: www.saronicmagazine.gr, (Τελευταία πρόσβαση: 4/2/2026)
Ανδρικάκη, Σ., (2018), Χασίμα: Παρακμή και κρυμμένα μυστικά στο εγκαταλελειμμένο νησί της Ιαπωνίας, Ανακτήθηκε από: www.sportime.gr, (Τελευταία πρόσβαση: 4/2/2026)
