Μέρες γιορτινές, ευχές για υγεία και καλοτυχία. Μέρες που ανταλλάσσουμε δώρα. Μεταξύ αυτών πολύχρωμα, πολυτελή ή απλά, μα φτιαγμένα με μεράκι γούρια για καλοτυχία.
Από τα αρχαιότατα ακόμη χρόνια ο άνθρωπος γύρευε να καλοπιάσει την τύχη. Άλλοτε τη φανταζόταν ως θεά που σημάδευε το πεπρωμένο ανθρώπων και πόλεων, άλλοτε σαν δύναμη ανώτερη ακόμη και των θεών. Στην εποχή μας, την εποχή της τεχνολογικής παντοδυναμίας και της υπεροχής της λογικής έναντι των δεισιδαιμονιών, συνεχίζουμε την παράδοση αιώνων προσφέροντας ως δώρα γούρια κάθε είδους. Γνωρίζουμε άραγε τη σημασία που κουβαλά κάθε σύμβολο;
Ρόδι
Το ρόδι είναι ίσως ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα γούρια. Το εύγευστο αυτό φρούτο ξεκινά από τις ακτές της Κασπίας και μέσω της Μεσοποταμίας έφτασε στον ευρωπαϊκό χώρο. Η παρουσία του χυμώδους καρπού μαρτυρείται από το 17ο αι.π.Χ. στην Κνωσσό, ενώ συχνότερες είναι οι αναφορές στη μυκηναϊκή εποχή. Στα ομηρικά έπη αναφέρεται ότι ροδιές καλλιεργούνταν στο παλάτι του Αλκίνοου. Οι αρχαίοι Έλληνες αγάπησαν πολύ το φρούτο αυτό. Η Ήρα, θεά του γάμου και της γονιμότητας, εικονίζεται συχνά να κρατά ένα ρόδι. Με το ρόδι συνδέθηκε και η θεά της ομορφιάς, η Αφροδίτη, αφού κατά την παράδοση είναι αυτή που έφερε και φύτεψε την πρώτη ροδιά στην Κύπρο.
Το πλήθος των σπερμάτων που κρύβονται στο εσωτερικό του ροδιού είναι ίσως ένας από τους λόγους που βοήθησαν να συνδεθεί με τη γονιμότητα και την αφθονία. Στην αρχαία Ελλάδα οι νεόνυμφοι συνήθιζαν να κρεμούν ένα ρόδι στην πόρτα τους, γούρι και ευχή για έναν καλότυχο έγγαμο βίο. Στην Κίνα το νιόπαντρο ζευγάρι καταναλώνει ένα ρόδι για καλή τύχη. Στην Ελλάδα σε πολλά μέρη συνηθίζεται ο νοικοκύρης του σπιτιού να σπάει ένα ρόδι με την ευχή τα αγαθά κι οι χαρές που θα φέρει η νέα χρονιά να είναι πολλές, όπως πολλοί είναι κι οι σπόροι του νόστιμου φρούτου. Μπορεί το σπάσιμο του ροδιού ως έθιμο να φθίνει, ωστόσο το ρόδι ως δώρο-γούρι έχει την τιμητική του παραμονές Πρωτοχρονιάς.
Πέταλο αλόγου
Ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα γούρια είναι το πέταλο του αλόγου. Το πέταλο είναι ένα σιδερένιο συνήθως αντικείμενο που χρησιμοποιείται για να προστατέψει τα πόδια του αλόγου. Θεωρείται σύμβολο καλής τύχης, ιδιαίτερα αν το βρει κανείς τυχαία ή αν έχει 7 τρύπες. Επίσης, πιστεύεται πως προστατεύει από το “κακό το μάτι”, από τη βασκανία. Το πέταλο φέρνει τύχη γιατί είναι σιδερένιο και κατά μια παράδοση οι μάγισσες δεν μπορούν να περάσουν το κρύο μέταλλο. Το σχήμα του, επίσης, που θυμίζει ημισέληνο, είναι για πολλούς λαούς φορτισμένο με πολλούς συμβολισμούς. Αν λοιπόν βρούμε ένα πέταλο, θα πρέπει για καλή τύχη να το κρεμάσουμε πίσω από την πόρτα και μάλιστα με το ανοιχτό μέρος προς τα πάνω.
Μάτι
Ο φόβος του “ματιάσματος”, της βασκανίας πηγαίνει πίσω μέχρι την εποχή των Σουμεριών, ενώ φυλαχτά κατά της βασκανίας έχουν βρεθεί και στη Συρία. Οι αρχαιοελληνικές αντιλήψεις για τη βασκανία δε διέφεραν και πολύ από την προσέγγιση των σύγχρονων στο θέμα. Έτσι, οι Αθηναίες μάνες έφτυναν 3 φορές στον κόρφο τους για να διώξουν το κακό το μάτι. Μάτια μαύρα ορθάνοιχτα έχουν επίσης βρεθεί σε αρχαία ελληνικά αγγεία, θυμίζοντας πολύ τα σημερινά “ματόχαντρα”. Αυτά ως φυλαχτά, ενσωματώνονται στα γούρια που προσφέρονται ως δώρα τις μέρες αυτές. Αποτελούνται συνήθως από 4 ομόκεντρους κύκλους: μπλε του κοβαλτίου, λευκό, γαλάζιο και στο κέντρο ένας μικρός μαύρος κύκλος που μοιάζει με την κόρη του ματιού.
Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό το άρθρο:
www.kathimerini.gr
www.volax.gr
www.wikipedia.gr
