Η Ακρόπολη αποτελεί αναμφισβήτητα πόλο έλξης για όσους επισκέπτονται την Ελλάδα. Ταξιδιώτες από όλο τον κόσμο έρχονται να θαυμάσουν την Ακρόπολη με τον Παρθενώνα, το μεγαλοπρεπές αυτό οικοδόμημα της αρχαιότητας. Βέβαια, η Ακρόπολη κρύβει το καλύτερο μυστικό της σε ένα δωμάτιο μέσα στον ιερό βράχο. Το μυστικό δωμάτιο, λοιπόν, της Ακρόπολης κρύβει μια Βυζαντινή εκκλησία. Κάτω από τον ιερό βράχο και πάνω από το αρχαίο θέατρο του Διονύσου. Πρόκειται για την εκκλησία της Παναγίας της Σπηλιώτισσας, η οποία αναπαλαιώθηκε το 2017.
Πού και πότε χτίστηκε;
Αρχικά, ο ναός αυτός που χρονολογείται από το 320 π.χ., ήταν αφιερωμένος στο Διόνυσο. Με άλλα λόγια, μέσα στο σπήλαιο της Ακρόπολης, ο Θράσυλλος έχτισε το ναό αυτό για να γιορτάζεται ο Διόνυσος, ο θεός του κρασιού και της γιορτής. Δύο ιωνικοί κίονες στέκονται ακόμη στην κορυφή της εισόδου και είναι ακόμα και σήμερα ευδιάκριτοι από τον πεζόδρομο της Διονυσίου Αεροπαγήτου κάτω από την Ακρόπολη. Η ανέγερση του μνημείου αυτού στην Ακρόπολη είχε ως σκοπό την ανάδειξη της νίκης του Θράσυλλου, ως ευεργέτη του χορού που συμμετείχε στη γιορτή που τιμούσε τον Διόνυσο. Το μνημείο υπέστη μερικές αλλαγές το 297 π.Χ., για να συμπεριληφθεί στις επιγραφές η νίκη του γιου του, Θρασύκλη. Στους βράχους που βρίσκονται τριγύρω υπάρχουν επιγραφές που έχουν οδηγήσει πολλούς να πιστεύουν πως υπάρχουν κι άλλα κρυμμένα μνημεία στην Ακρόπολη.
Το μνημείο χτίστηκε γύρω από μια φυσική κοιλότητα στο βράχο και κόπηκε για να σχηματίσει μια σπηλιά βάθους 6 μέτρα και ύψους 6 μέτρα. Βρίσκεται ακριβώς κάτω από το νότιο τείχος της Ακρόπολης και έχει πρόσβαση από πάνω από το Θέατρο του Διονύσου.
Η ιστορία του Σπηλαίου στην Ακρόπολη
Το σπήλαιο πιθανότατα θεωρούνταν ιερό πολύ πριν από την κατασκευή του μνημείου στην Ακρόπολη. Μπορεί να ήταν αφιερωμένο στην Άρτεμη, τη θεά του κυνηγιού. Η μπροστινή πλευρά του βράχου κόπηκε για να σχηματίσει μια επίπεδη κάθετη επιφάνεια και το στόμα του σπηλαίου διευρύνθηκε σε ένα ορθογώνιο άνοιγμα. Δύο μεγάλες πέτρινες σκάλες οδηγούσαν στην είσοδο.
Στο μπροστινό μέρος του σπηλαίου συναντάμε μια δωρική μαρμάρινη στοά, η οποία θυμίζει τα Προπύλαια, στη νοτιοδυτική πτέρυγα της Ακρόπολης. Ίσως η στοά να διακοσμούνταν με τρία χάλκινα τρίποδα όπως τα τρία βραβεία στον ετήσιο διαγωνισμό που περιελάμβανε αρχαίο δράμα, κωμωδίες και μουσικές παραστάσεις. Τα τρίποδα αντικαταστάθηκαν τελικά με ένα άγαλμα του Διονύσου.
Δυστυχώς, αυτό το άγαλμα υπέπεσε στη λεηλασία του Βρετανού Πρέσβη, Λόρδου Έλγιν, το 1802 ,όπως και πολλά από τα αγάλματα της Ζωοφόρου του Παρθενώνα. Το άγαλμα εκτίθεται, όπως και τα αγάλματα της Ζωοφόρου, στο Βρετανικό Μουσείο. Το μνημείο του Θράσυλου, ωστόσο, διατηρήθηκε μέχρι το 1827. Δυστυχώς κατέρρευσε μετά τον βομβαρδισμό της Ακρόπολης κατά την οθωμανική πολιορκία της Αθήνας.
Το πιο καλοδιατηρημένο έργο μεταβυζαντινής αγιογραφίας
«Η τοιχογραφία της Παναγίας της Σπηλιώτισσας αποτελεί το καλύτερα διατηρημένο παράδειγμα μεταβυζαντινής αγιογραφίας στην Ακρόπολη και στις πλαγιές της», σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Μπολέτη. Ο Μπολέτης είναι αρχιτέκτονας, με ειδίκευση στη συντήρηση και αναπαλαίωση αρχαιοτήτων, στην Εφορεία Αρχαιοτήτων του Δήμου Αθηναίων.
Η εκκλησία ήταν ένα από τα «εναλλακτικά» μέρη λατρείας που άρχισαν να εμφανίζονται στην Αθήνα τον 6ο αιώνα, μετά τα διατάγματα που έστειλαν οι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες. Κατά την Οθωμανική Αυτοκρατορία, οι μητέρες έφερναν τα άρρωστα παιδιά τους στην εκκλησία, με την ελπίδα ότι θα μπορούσαν να θεραπευτούν, σύμφωνα με τον Μπολέτη. Επίσης, οι πιστοί μπορούσαν να τιμούν το Θεό μακριά από τα άγρυπνα οθωμανικά βλέμματα.
Βέβαια, χρησιμοποιούνταν ως χώρος όπου τιμωρούνταν οι γυναίκες που ήταν άπιστες στο γάμο τους.
Η αποκατάσταση του μνημείου του Θράσυλου και των δύο τειχών της εκκλησίας, με τοιχογραφίες, ολοκληρώθηκε το 2017. Από το 1933 έχουν πραγματοποιηθεί συνολικά εννέα έργα αποκατάστασης στην Ακρόπολη.
Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό το άρθρο:
https://www.pronews.gr/istoria/495244_ta-mystika-tis-akropolis-ti-kryvetai-kato-apton-iero-vraho
