Η σχέση ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Βενεζουέλα είναι μία από τις πιο περίπλοκες και ταραχώδεις στην σύγχρονη ιστορία. Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών έφεραν στο προσκήνιο τις γεωπολιτικές συγκρούσεις των δύο χωρών, ωστόσο η διαμάχη αυτή εκτυλίσσεται εδώ και πολλά χρόνια. Οι ενέργειες των ΗΠΑ, οι επιθέσεις της αμερικανικής αεροπορίας στο Καράκας, αλλά και η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, φανερώνουν την κλιμάκωση της κατάστασης και έχουν προκαλέσει ανησυχίες για την ισορροπία και τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.
ΗΠΑ-Βενεζουέλα: Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών
Στις 3 Ιανουαρίου του 2026, τα μέσα ενημέρωσης κατακλύστηκαν από την είδηση της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης στην Βενεζουέλα, με κωδικό όνομα «Absolute Resolve». Τα ξημερώματα αυτής της ημέρας, αμερικανικές ειδικές δυνάμεις εισέβαλλαν στο προεδρικό μέγαρο και στην κατοικία του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο. Ο Μαδούρο και η σύζυγός του, Celia Flores, συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν σε αμερικανική φυλακή.
Η έφοδος αυτή συνοδεύτηκε και από αεροπορικές επιθέσεις και βομβαρδισμούς του Αμερικανικού στρατού σε στρατιωτικές βάσεις στο Καράκας, την πρωτεύουσα της Βενεζουέλας. Διεθνή μέσα κάνουν λόγο για τουλάχιστον 40 νεκρούς από αυτές τις επιθέσεις, ενώ υπάρχουν αναφορές και για καταστροφές σε κατοικημένες περιοχές.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε πως η Βενεζουέλα θα διοικούνταν προσωρινά από τις ΗΠΑ, κάτι που διαψεύσθηκε από την Ντέλσι Ροντρίγκεζ, την αντιπρόεδρο της Βενεζουέλας που ορίστηκε μεταβατική Πρόεδρος από το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας. Η νέα κυβέρνηση, με υποστήριξη του στρατού, στις 4 Ιανουαρίου 2026, καταδίκασε την απαγωγή του Μαδούρο αλλά και την ιμπεριαλιστική εισβολή των ΗΠΑ.
Ο Μαδούρο μεταφέρθηκε στο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο του Μανχάταν και αρνήθηκε όλες τις κατηγορίες εις βάρος του, ανάμεσα στις οποίες η κατηγορία για ναρκω-τρομοκρατία αλλά και διακίνηση ναρκωτικών στη χώρα. Μάλιστα, το Συμβούλιο Ασφάλειας του ΟΗΕ καταδίκασε αυτές τις εξελίξεις. Την ίδια στάση τήρησαν και η Κίνα με την Ρωσία, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κράτησε ουδέτερη στάση.
Οι ενέργειες των ΗΠΑ και η στρατιωτική επιχείρηση «Absolute Resolve» έγιναν με πρόφαση την οργάνωση «Καρτέλ των Ήλιων» («Cartel de los Soles»), που, λίγους μήνες πριν, ο πρόεδρος Τράμπ είχε καταδικάσει ως ξένη τρομοκρατική οργάνωση. Ο Μαδούρο, μάλιστα, κατηγορήθηκε ως επικεφαλής αυτής της οργάνωσης, που σύμφωνα με το αμερικανικό κατηγορητήριο, έχει ως σκοπό την χρήση ναρκωτικών ουσιών και τρομοκρατικών ομάδων, ως «όπλο» κατά των ΗΠΑ. Με βάση αυτή την πρόφαση, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν τον κρατικό μηχανισμό της Βενεζουέλας ως μία κατεξοχήν τρομοκρατική οργάνωση που λειτουργεί μόνο για την διακίνηση ναρκωτικών.
ΗΠΑ-Βενεζουέλα: η έναρξη της διαμάχης
Η ιστορία αυτής της σύγκρουσης είναι πολυεπίπεδη και φανερώνει την αντιφατικότητα των σχέσεων των δύο χωρών. Πριν το 1999, η Βενεζουέλα αποτελούσε έμπιστο σύμμαχο των ΗΠΑ, οι εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών, που βασίζονταν στο εμπόριο πετρελαίου, ήταν αυξημένες, ενώ η πολιτική ελίτ της χώρας ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την πρωτεύουσα της Αμερικής, την Ουάσιγκτον.
Παρόλα αυτά, και παρά τον πλούτο που προσέφερε το εμπόριο πετρελαίου στην χώρα, η πλειονότητα του πληθυσμού ζούσε στην φτώχεια. Και ήταν ακριβώς αυτή η ανισότητα που οδήγησε στην άνοδο στην εξουσία του Hugo Chavez, που άλλαξε ριζικά τις σχέσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Βενεζουέλα.
Η κυβέρνηση του Τσάβες καταδίκασε έντονα τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό και σταδιακά άρχισε να διακόπτει την συνεργασία με αμερικανικές υπηρεσίες. Η προώθηση του «Σοσιαλισμού του 21ου Αιώνα», ως κύρια ιδεολογική βάση της κυβέρνησης, διεύρυνε ακόμα περισσότερο το πολιτικό χάσμα μεταξύ των δύο χωρών με αποκορύφωμα το πραξικόπημα του 2002. Το γεγονός αυτό διατάραξε εντελώς τις σχέσεις των δύο χωρών.
Το πραξικόπημα κατά της κυβέρνησης του Τσάβες εκδηλώθηκε τον Απρίλιο του 2002 και έλαβε αμέσως την υποστήριξη των ΗΠΑ. Όταν επανήλθε στην κυβέρνηση ο Τσάβες θεώρησε την Αμερική υπεύθυνη για την ανατροπή του και έτσι άρχισε να αναπτύσσει στενές στρατιωτικές σχέσεις με την Ρωσία και την Κούβα, ενώ παράλληλα προχώρησε σε εθνικοποίηση των πετρελαιοπηγών. Έτσι, το κυριότερο όφελος των ΗΠΑ από τη Βενεζουέλα χρησιμοποιήθηκε ως «πολιτικό όπλο».
Στα επόμενα χρόνια η κυβέρνηση Τσάβες στράφηκε στην Ανατολή, συνάπτοντας συμμαχίες με χώρες, όπως η Ρωσία και η Κίνα, γεγονός που προκάλεσε ανησυχία από τις ΗΠΑ. Το 2007 ήταν το έτος που η πετρελαιοπαραγωγή της Βενεζουέλας εθνικοποιήθηκε εντελώς.
Η άνοδος του Μαδούρο
Το 2013 αποτέλεσε ένα ακόμη σημείο καμπής για τις σχέσεις των δύο χωρών. Ο θάνατος του Τσάβες έφερε στην εξουσία τον Νικολάς Μαδούρο. Ο Μαδούρο εκλέχθηκε στις εκλογές του Απριλίου του 2013 και η προεκλογική του καμπάνια επικεντρώθηκε εντελώς στην μνήμη του Hugo Chavez. Μάλιστα, ο νέος πρόεδρος της Βενεζουέλας δεν ήταν σε καμία περίπτωση ένας τυχαίος πολιτικός, αλλά είχε στενή συνάφεια με τον προκάτοχό του.
Ο Νικολάς Μαδούρο γνώριζε τον Chavez ήδη από την δεκαετία του ’90 και υπήρξε ένας από τους πιο πιστούς συνεργάτες του. Έτσι, πολύ γρήγορα ανέλαβε και διοικητική θέση στην κυβέρνηση και διετέλεσε ως Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης και Υπουργός Εξωτερικών. Μάλιστα, ο διορισμός του από τον Τσάβες σε Αντιπρόεδρο το 2012, προμήνυε πως ο τελευταίος τον ετοίμαζε για την διαδοχή.
Ο Hugo Chavez πέθανε τον Μάρτιο του 2013, αφού πρώτα προέτρεψε τον λαό της Βενεζουέλας να επιλέξει για πρόεδρο τον Μαδούρο, σε περίπτωση που ο ίδιος πάθαινε κάτι. Παρόλα αυτά, ο Μαδούρο κέρδισε τις εκλογές με το οριακό 50,3% φανερώνοντας πως δεν είχε την ίδια επιρροή με την προκάτοχό του. Έτσι, προχώρησε στην ενίσχυση της εξουσίας του στρατού, με διάφορους τρόπους, για να κρατηθεί στην εξουσία.
Η οικονομική κατάρρευση
Η ανάληψη της εξουσίας από τον Μαδούρο σηματοδοτεί μία εποχή κατάρρευσης των οικονομικών της χώρας, που κατά κύριο λόγο προκλήθηκε από την μείωση των τιμών του πετρελαίου. Ο πληθωρισμός εκτοξεύθηκε, οι τιμές των προϊόντων μεταβάλλονταν συνεχώς και η οικονομία της χώρας καθιστούσε δύσκολη την κάλυψη ακόμα και βασικών αναγκών. Μάλιστα, η αξία της κύριας πλουτοπαραγωγικής πηγής της χώρας, του πετρελαίου, άρχισε να καταρρέει.
Η χώρα εισήγαγε τα πάντα (τρόφιμα, φάρμακα κ.λπ.) πληρώνοντας με πετρέλαιο. Ωστόσο, όταν η τιμή του έπεσε σε πολύ χαμηλό επίπεδο, η χώρα αδυνατούσε να εξασφαλίσει μέχρι και τα βασικά. Η κατάσταση αυτή οδήγησε σε κυρώσεις από τις ΗΠΑ, κατά την προεδρία του Μπαράκ Ομπάμα, και τον χαρακτηρισμό της Βενεζουέλας ως «διεθνή κίνδυνο». Μάλιστα, η κατάσταση οξύνθηκε κατά την άνοδο του Ντόναλντ Τράμπ στην εξουσία (2017), η κυβέρνηση του οποίου απαγόρευσε την πώληση πετρελαίου από την Βενεζουέλα στις ΗΠΑ και επιτέθηκε στην κυβέρνηση του Μαδούρο με πολλούς τρόπους.
Σε αυτό το πλαίσιο της οικονομικής κατάρρευσης, η διαμάχη ΗΠΑ-Βενεζουέλας εξελίχθηκε από πολιτική σύγκρουση σε καταδίωξη, όταν οι ΗΠΑ κατηγόρησαν επίσημα τον Μαδούρο για ναρκω-τρομοκρατία και τον ανέδειξαν ως εχθρό της χώρας. Συγκεκριμένα, η κυβέρνηση Τράμπ, προσπάθησε να συνδέσει την κυβέρνηση Μαδούρο με την οργάνωση «Καρτέλ των Ήλιων», προετοιμάζοντας το έδαφος για τα γεγονότα των τελευταίων ημερών.
Οι εκλογές του Ιουλίου του 2024
Το σημείο ολοκληρωτικής ρήξης των σχέσεων ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Βενεζουέλα, υπήρξαν οι εκλογές της 28ης Ιουλίου του 2024. Κατά την διάρκεια των εκλογών υπήρξαν υποψίες νοθείας στις κάλπες από μέρος του Μαδούρο. Οι δημοσκοπήσεις έδειχναν πως η αντιπολίτευση του Edmundo Gonzalez Urrutia, που ήταν ο ουσιαστικότερος ανταγωνιστής του Μαδούρο, θα κέρδιζε με συντριπτική πλειοψηφία της εκλογές. Ωστόσο, το αποτέλεσμα ήταν 51% υπέρ του Μαδούρο και 44% υπέρ του Gonzalez.
Τα αποτελέσματα αυτά αμέσως δεν έγιναν πιστευτά και, παρά την ύπαρξη δεδομένων που αποδείκνυαν την νίκη του Gonzalez με 70%, ο Μαδούρο ανέλαβε ξανά την εξουσία. Ακολούθησαν ισχυρές αντιδράσεις τόσο από τις ΗΠΑ, αλλά και από την διεθνή πολιτική σκηνή. Και αυτό ακριβώς το επιχείρημα χρησιμοποίησε τώρα η Αμερική για την απαγωγή του Μαδούρο, αποστερώντας του το δικαίωμα της προεδρικής ασυλίας. Μάλιστα, υπήρξε έντονη στρατιωτική καταστολή από την κυβέρνηση Μαδούρο, με συλλήψεις διαδηλωτών αλλά και όσων είχαν εκφραστεί κατά της κυβέρνησης.
Η σύγχρονη πραγματικότητα
Όλες αυτές οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Βενεζουέλας συνδέονται άμεσα με τις εξελίξεις των τελευταίων ημερών και φανερώνουν την βαθύτερη διάσταση της διαμάχης των δύο χωρών. Βέβαια, μπορούν εύκολα να γίνουν αντιληπτά και τα βαθύτερα αίτια αυτής της επίθεσης.
Σίγουρα η γεωπολιτική διάσταση της διαμάχης διαδραματίζει σοβαρό ρόλο στην εξέλιξη των γεγονότων και στην επίθεση των ΗΠΑ. Οι σχέσεις της Βενεζουέλας με την Ρωσία και την Κίνα αντιτίθενται εντελώς με την ιδεολογία της κυβέρνησης του Τράμπ που προτάσσει την απουσία επιρροής, πολιτικής ή στρατιωτικής, ξένων δυνάμεων στην Αμερική.
Φυσικά, έκδηλα είναι και τα οικονομικά κίνητρα της επιχείρησης, δεδομένης της αφθονίας πετρελαίου στην χώρα. Η Βενεζουέλα έχει από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, γεγονός που έχει ωθήσει τις ΗΠΑ να αποτρέψουν τον έλεγχο των αποθεμάτων αυτών από οποιαδήποτε άλλη χώρα. Μάλιστα, έχοντας έλεγχο στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να καθορίσουν το ενεργειακό πλαίσιο, αλλά και να μειώσουν την επιρροή από τις χώρες της Μέσης Ανατολής.
Βέβαια, δεν πρέπει να υποτιμάται και η επίδραση του μεταναστευτικού ρεύματος από την Βενεζουέλα προς τις ΗΠΑ. Η οικονομική κατάρρευση της χώρας οδήγησε και σε ένα εκτεταμένο κύμα μετανάστευσης προς τις ΗΠΑ. Και φυσικά, είναι γνωστή η πολιτική και η ιδεολογία της κυβέρνησης Τράμπ απέναντι στους μετανάστες. Επομένως, η κυβέρνηση θεωρεί πως μόνο με την βίαιη αλλαγή του καθεστώτος θα μπορέσει να σταματήσει αυτή η μεταναστευτική ροή.
Η αλήθεια είναι πως το ζήτημα των σχέσεων ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Βενεζουέλα δεν είναι σε καμία περίπτωση απλό και δεν μπορεί να επιλυθεί εύκολα. Πάντως, το μόνο σίγουρο είναι πως για την Βενεζουέλα ξεκινάει μία από τις πιο αβέβαιες περιόδους της ιστορίας της. Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών έχουν διχάσει την κοινή γνώμη. Ωστόσο, οι βίαιες ενέργειες των ΗΠΑ έχουν δεχθεί κριτική και αποδοκιμασία σε διεθνές επίπεδο, ακόμα και από τον ίδιο τον λαό της Αμερικής.
ΠΗΓΕΣ
Ali, M. (2025) Timeline: 26 years of fraught US-Venezuela relations, Ανακτήθηκε από: www.aljazeera.com, (Τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026)
Αντιδράσεις στην επίθεση των ΗΠΑ κατά της Βενεζουέλας – Οι Λατινοαμερικανοί, οι Ευρωπαίοι και οι BRICS. (2026). Capital.gr. Ανακτήθηκε από: www.capital.gr (Τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026)
Neuman, S. (2026). U.S. interventions in Latin America and the Caribbean haven’t always gone as planned, Ανακτήθηκε από: www.npr.org, (Τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026)
Πολίτη, Φ. (2026). Βενεζουέλα: Και μετά την απαγωγή Μαδούρο, τι; – Το θολό σχέδιο των ΗΠΑ και η στάση της Ροντρίγκεζ, Ανακτήθηκε από: www.in.gr, (Τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026)
Torres, M., Zegarra, G., et.al. (2025). In evolving Latin America, US-Venezuela discord remains a constant, Ανακτήθηκε από: www.cnn.com, (Τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026)
