‘Ενα παιχνίδι (σκάκι), πολλές ιστορίες

Κορυφαίο παιχνίδι στρατηγικής που άντεξε στους αιώνες. Αγαπημένη διασκέδαση μικρών και μεγάλων. Το σκάκι δεν έμεινε στα όρια ενός απλού επιτραπέζιου παιχνιδιού, αλλά εξελίχθηκε τόσο τεχνικά μέσα από τις παρατηρήσεις των πρωταθλητών όσο και αισθητικά με τα πιόνια να κερδίζουν τις εντυπώσεις ως μικρά καλαίσθητα αριστουργήματα.

Το «παιχνίδι των Βασιλέων» κατέκτησε την υφήλιο. Παιχνίδι που ομοιάζει με το σκάκι συναντούμε σε Αρχαία Ελλάδα και Αίγυπτο. Η ιστορία αναφέρει την Ινδία ως γενέθλια χώρα του (3^ος αι. π.Χ.). Σύμφωνα με το μύθο, το σκάκι παρουσιάστηκε στον βασιλιά Balhir από τον βραχμάνο Σίσσα. Ως αντάλλαγμα ο σοφός ζήτησε κάτι που αρχικά φαινόταν απλό: θέλησε να πληρωθεί με όσους κόκκους σιτάρι μπορούσαν να χωρέσουν τα 64 τετράγωνα. Ο μόνος κανόνας ήταν να διπλασιάζεται το κάθε σπυρί (δηλ. ένας κόκκος για το πρώτο τετράγωνο, δύο για το δεύτερο, τέσσερεις στο τρίτο, οκτώ στο τέταρτο, κοκ). Γρήγορα ο βασιλιάς και οι αυλικοί του κατάλαβαν τη σοβαρότητα του αστείου-γι’ αυτούς-αιτήματος του Σίσσα. Οι 18.446.744.073.709.551.615 κόκκοι που γέμιζαν τη σκακιέρα αποτελούσαν σημαντική απειλή για τη διαβίωση των ανθρώπων, καθώς ερμηνεύονταν σε 977.677.436.907 τόνους!

Το Τσατουράνγκα, όπως ονομάστηκε από τους Ινδούς, μετονομάστηκε σε Τσατράνγκ από τους Πέρσες στους οποίους μεταδόθηκε μέσω των εμπόρων. Από αυτούς το σκάκι ταξίδεψε στους Άραβες (Σατράντζι) οι οποίοι του έδωσαν πολλά στοιχεία που ισχύουν ακόμη και σήμερα. Το ταξίδι του «βασιλικού παιχνιδιού» δεν τελείωσε φυσικά! Η Ευρώπη γρήγορα υπέκυψε στο νέο παιχνίδι στρατηγικής. Τα ανατολίτικα στοιχεία (ελέφαντες, βεζύρηδες) αντικαταστάθηκαν με τα δυτικά βασίλισσα και αξιωματικοί (ή επίσκοποι όπως ονομάζονται στην Αγγλία). Οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες λάτρεψαν το ζατρίκιον, όπως το ονόμασαν. Γύρω στο 1000 μ.Χ. έχουμε τα πρώτα γραπτά από την Ισπανία που σχετίζονται με το σκάκι. Πάνω από μισόν αιώνα αργότερα αποτέλεσε αιτία πολέμου όταν το 1061 μ.Χ. ο Άγγλος βασιλιάς χτυπήθηκε με τη σκακιέρα από το Γάλλο ομόλογό του! Ο Πάπας Αλέξανδρος Β’ το απαγόρευσε ως τυχερό παιχνίδι. Τη στάση αυτή κράτησε για αρκετούς αιώνες η Καθολική Εκκλησία (αρνητικά αντιμετωπίζεται ακόμη και σήμερα από μερικές ισλαμικές χώρες). Φως για τη συνέχεια του σκακιού φάνηκε πάλι τον 16^ο αι. στην Ιταλία και Ισπανία με παίκτες-πρωταθλητές (Λεονάρντο ντα Κούτρα, Τζιοακίνο Γκρέκο, Ρούι Λόπεζ ντε Σεγκούρα). Το πρώτο τουρνουά σκακιού διοργανώθηκε το 1851 στο Λονδίνο από τον Στάουντον.

Η σκέψη, η πειθαρχία, η τακτική και η παρατηρητικότητα που χρειάζεται το σκάκι έκαναν σπουδαίες προσωπικότητες ένθερμους οπαδούς του. Ενδεικτικά αναφέρονται οι Φίλιππος Β’ της Ισπανίας, Ρουσσώ, Βολταίρος, αλλά και ο Έλληνας ποιητής Λορέντζος Μαβίλης.

Αναμφίβολα το σκάκι κρατάει τα ηνία στα επιτραπέζια παιχνίδια μας!