Με βλέμμα καρφωμένο στο άπειρο και αινιγματική ως προς το παρελθόν της, η Σφίγγα της Γκίζας αποτελεί έναν από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς.
Το όνομά της το πήρε λόγω της ομοιότητάς της με την αρχαία ελληνική Σφίγγα. Η αιγυπτιακή, βέβαια, δεν έχει φτερά, ωστόσο το σώμα λιονταριού και η γυναικεία κεφαλή είναι κοινά. Πιστεύεται ότι κτίστηκε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Φαραώ Χεφρήνου (2558-2532 π.Χ.-Παλαιό Βασίλειο). Ένα άγαλμα του Χεφρήνου που βρέθηκε εκεί κοντά ισχυροποιεί αυτήν τη θεωρία, όπως και το γεγονός ότι η Σφίγγα και η πυραμίδα του Χεφρήνου συνδέονται με καλυπτόμενη ανυψωμένη οδό. Στα πόδια της Σφίγγας βρίσκεται η «Στήλη του Ονείρου». Η στήλη αυτή λαξεύθηκε κατά διαταγή του Τούθμωσι Δ’ (1400-1390 π.Χ.) και διηγείται το όνειρο του Φαραώ: όταν ήταν ακόμη πρίγκιπας ο Τούθμωσις, πήγε για κυνήγι κοντά στις πυραμίδες. Κάποτε κουράστηκε και αποκοιμήθηκε στη βάση του αγάλματος της Σφίγγας. Τότε ήρθε στον ύπνο του ο θεός Χορεμακχέτ-Κεπρί-Ατούμ (εικόνα της Σφίγγας) ζητώντας του να ξεθάψει ολόκληρο το άγαλμα από την άμμο στην οποία είχε βουλιάξει κι αυτός για να τον ανταμείψει θα τον έκανε βασιλιά. Το αντάλλαγμα δεν ήταν διόλου ευκαταφρόνητο. Και όταν έγινε Φαραώ ο Τούθμωσις εκπλήρωσε την υπόσχεσή του χτίζοντας επιπλέον ένα προστατευτικό πλίνθινο τείχος. Ο αέρας, όμως, που φυσάει στα μέρη αυτά μετακινεί συνεχώς την άμμο και η Σφίγγα ξαναβυθίστηκε στη σιωπή της ερήμου…
Ο αγαλμάτινος γίγαντας με μήκος 73,5 μ., πλάτος 6 μ., και ύψος 20,22 μ., έμεινε μισοθαμμένος έως το 1817 όταν ο Βενετός αρχαιολόγος Giovanni Battista Belzoni έκανε ανασκαφές στην περιοχή της Γκίζας. Χρειάστηκαν πάνω από 100 χρόνια έως ότου ο Γάλλος αιγυπτιολόγος Emile Baraize φέρει στην επιφάνεια ολόκληρη τη Σφίγγα (1925-1936). Μια Σφίγγα που-αλίμονο-δεν βγήκε αλώβητη από το χρόνο και τον άνθρωπο… Της λείπει η ενός μέτρου μύτη η οποία αφαιρέθηκε με τη βία εξαιτίας του μουσουλμάνου εικονομάχου Muhamad Sa ‘im al-Dahr το 1378. Ο al-Dahr εξοργίστηκε βλέποντας τις θεϊκές ιδιότητες που απέδιδαν οι Αιγύπτιοι στη Σφίγγα και για να εκδικηθεί το μνημείο κατέστρεψε τη μύτη! Το πλήρωσε με τη ζωή του καθώς κρίθηκε ένοχος για βανδαλισμό μνημείων. Όσο για το αποσπώμενο τελετουργικό μούσι των Φαραώ που θεωρείται ότι έφερε η Σφίγγα, δεν βρέθηκε.
Η προσπάθεια ερμηνείας του αγάλματος της Σφίγγας δημιούργησε πολλές θεωρίες. Με το λιονταρίσιο σώμα της θεωρείται ότι προστατεύει τη Νεκρόπολη της Γκίζας. Άλλοι πιστεύουν πως ο συνδυασμός γυναίκας και λιονταριού υποδηλώνει την εναλλαγή των ζωδίων της Παρθένου με το Λέοντα. Γεγονός είναι πάντως πως η Σφίγγα είναι προσανατολισμένη ώστε το βλέμμα της να αντικρίζει το σημείο απ’ όπου ανατέλλει ο ήλιος κατά την εαρινή ισημερία.
Όποιος κι αν είναι ο αληθινός λόγος δημιουργίας της, η Σφίγγα ξέρει να κρατάει επτασφράγιστο το μυστικό της ύπαρξης της στα πέτρινα χείλια της…
