Ο πληθωρισμός ορίζεται ως το οικονομικό φαινόμενο που εκφράζει τη γενική και διαρκή άνοδο του επιπέδου των τιμών στην αγορά, με αποτέλεσμα τη μείωση της αγοραστικής δύναμης του χρήματος. Όταν οι τιμές αυξάνονται, το ίδιο χρηματικό ποσό μπορεί να αγοράσει λιγότερα αγαθά και υπηρεσίες, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών. Παρά τη σημασία του, πολλοί άνθρωποι διαθέτουν περιορισμένη κατανόηση του μηχανισμού του πληθωρισμού, των αιτιών του και πιθανών πολιτικών διαχείρισής του. Αυτή η έλλειψη γνώσεων οφηγεί συχνά σε παραπλανητικές αντιλήψεις, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν την εκλογική συμπεριφορά. Για παράδειγμα, οι πολίτες μπορεί να κατηγορούν αποκλειστικά την εκάστοτε κυβέρνηση, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη διεθνείς παράγοντες ή την πολυπλοκότητα της οικονομίας. Έτσι, το έλλειμα οικονομικής παιδείας ενισχύει την πιθανότητα λήψης αποφάσεων με βάση την άμεση αίσθηση κόστους ζωής, αντί για μια πιο σφαιρική κατανόηση, με συνέπειες στη διαμόρφωση πολιτικών ισορροπιών.
Ο πληθωρισμός παγκοσμίως
Τα τελευταία έτη, ο πληθωρισμός έχει αποτελέσει παγκόσμιο φαινόμενο με έντονο αντίκτυπο σε πολλά κράτη. Η πανδημία COVID-19, οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού και αργότερα ο πόλεμος στην Ουκρανία, συνέβαλαν στην απότομη αύξηση των τιμών ενέργειας και τροφίμων. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο πληθωρισμός έφτασε σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από τη δεκαετία του 1980, πιέζοντας τα νοικοκυριά και αναγκάζοντας τη Fed να αυξήσει επιθετικά τα επιτόκια. Στην Ευρωζώνη, χώρες όπως η Γερμανία και η Ελλάδα βρέθηκαν αντιμέτωπες με ρεκόρ πληθωρισμού άνω του 10% το 2022, κυρίως λόγω της ενεργειακής κρίσης. Στην Τουρκία, ο πληθωρισμός ξεπέρασε το 80% προκαλώντας σοβαρή υποτίμηση της λίρας και διάβρωση εισοδημάτων. Παράλληλα, αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως η Αργεντινή βιώνουν υπερπληθωρισμό που ξεπερνά το 100% απειλώντας την κοινωνική σταθερότητα. Οι διαφορετικές εμπειρίες καταδεικνύουν πως αν και ο πληθωρισμός έχει διεθνείς αιτίες, οι πολιτικες διαχείρισης καθορίζουν το μέγεθος των επιπτώσεων του.
Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα
Το 2025 η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με τον υψηλότερο πληθωρισμό των τελευταίων ετών, καθώς ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή ανήλθε στο 3,7% τον Ιούλιο, ξεπερνώντας τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως στην άνοδο των τιμών τροφίμων, ενέργειας και καθημερινών υπηρεσιών, που επιβάρυναν άμεσα τα νοικοκυριά. Η ακρίβεια στα βασικά αγαθά δημιουργεί ασφυκτικές συνθήκες για τους πολίτες, καθώς το διαθέσιμο εισόδημα μειώνεται δραματικά. Σε αυτό το πλαίσιο, πολιτικές όπως η ελάχιστη μείωση φόρων μοιάζουν ”δώρον άδωρον”. Οι μικρές φοροελαφρύνσεις δεν επαρκούν για να καλύψουν το συνεχές κύμα ανατιμήσεων, με αποτέλεσμα οι πολίτες να μην αισθάνονται ουσιαστική ανακούφιση. Η διαφορά ανάμεσα στις πραγματικές ανάγκες και στα περιορισμένα μέτρα διευρύνεται, εντείνοντας την κοινωνική δυσαρέσκεια. Ο πληθωρισμός του 2025 καταδεικνύει ότι απαιτούνται πιο στοχευμένες παρεμβάσεις για την προστασία της αγοραστικής δύναμης και τη σταθερότητα της οικονομίας.
Η επιρροή της κυβέρνησης ως προς τον πληθωρισμό
Οι οικονομικές πολιτικές των κρατών οφείλουν να διαμορφώνονται με γνώμονα τα πραγματικά δεδομένα του πληθωρισμού, ώστε να μπορούν να μετριάζουν τις συνέπειες ενός φαινομένου που είναι σε μεγάλο βαθμό αναπόφευκτο. Ο πληθωρισμός προκύπτει από πλήθος παραγόντω , όπως οι διεθνείς τιμές ενέργειας, οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα ή οι νομισματικές μεταβολές και δεν μπορεί να εξαλειφθεί ολοκληρωτικά. Ωστόσο, μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων, οι κυβερνήσεις έχουν τη δυνατότητα να περιορίσουν την πίεση που ασκεί στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις. Πολιτικές όπως η ενίσχυση της ανταγωνιστηκότητας, η στήριξη της παραγωγής βασικών αγαθών και η ενδυνάμωση του εγχώριου εμπορίυ μπορούν να λειτουργήσουν εξισορροπητικά ενισχύοντας τη δυναμική του κράτους χωρίς να υπάρχει αποκλειστική εξάρτηση από το εξωτερικό εμπόριο. Παράλληλα, η νομισματική πολιτική με ελεγχόμενες αυξήσεις ή μειώσεις επιτοκίων συμβάλλει στη σταθεροποίηση της αγοράς. Συνεπώς η προσαρμογή των οικονομικών πολιτικών στις πληθωριστικές πιέσεις δεν είναι επιλογή, αλλά αναγκαιότητα για τη διατήρηση κοινωνικής συνοχής και οικονομικής σταθερότητας.
European Central Bank (2025), Inflation and consumer prices, Ανακτήθηκε από: https://www.ecb.europa.eu/stats/macroeconomic_and_sectoral/hicp/html/index.en.html? (τελευταία προβολή 03.10.2025)
U.S. Bureau of Labor Statistics (2025) Consumer Price Index Summary, Ανακτήθηκε από: https://www.bls.gov/news.release/cpi.nr0.htm? (τελευταία προβολή 03.10.2025)
