Η κατάθλιψη αποτελεί μια ψυχολογική διαταραχή, η οποία έχει συγκεντρώσει το ενδιαφέρον των επιστημών της Ψυχολογίας και της Ιατρικής εδώ και πολλά χρόνια. Η πρώτη αναφορά για τη κατάθλιψη εντοπίζεται στην αρχαία Ελλάδα. Εκείνη την εποχή η συγκεκριμένη διαταραχή αποδιδόταν στην έλλειψη ισορροπίας των τεσσάρων βασικών χυμών του ανθρώπου (μαύρη χολή, κίτρινη χολή, του φλέγματος και του αίματος) (Λυπουρλής, 2000).
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό υγείας (Π.Ο.Υ.), η κατάθλιψη φαίνεται να καταλαμβάνει ως το 2020 τη δεύτερη θέση ως προς τις κύριες αιτίες ασθένειας μετά από τη ισχαιμική καρδιακή νόσο (WHO 2009, Meader et al., 2011). Σε ότι αφορά την Ελλάδα, σε μελέτη η οποία πραγματοποιήθηκε από την ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων διαπιστώθηκε, ότι οι ηλικίες 50-70 σημείωσαν υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης σε σύγκριση με τις νεότερες ηλικίες (Skapinakis et al 2013).
Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να επισημανθεί η σημαντική διαφορά μεταξύ θλίψης και κατάθλιψης. Το συναίσθημα της θλίψης είναι ένα απόλυτα φυσιολογικό συναίσθημα, το οποίο μπορεί να το νιώσει ο κάθε άνθρωπος σε διάφορες πτυχές της ζωής του. Ωστόσο, όταν το συναίσθημα της θλίψης επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα και επηρεάζει τη λειτουργικότητα του ατόμου, τότε θα πρέπει να αναζητήσουμε εξειδικευμένη βοήθεια.
Συγκεκριμένα σύμφωνα με το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM IV) θα πρέπει το λιγότερο πέντε από τα παρακάτω συμπτώματα (από τα οποία είναι απαραίτητο να περιλαμβάνεται το Α ή το Β) να είναι παρόντα στη ζωή του υποκειμένου σε μια χρονική περίοδο δεκαπέντε ημερών (Μάνου 1997): α) καταθλιπτικό συναίσθημα, β) ανηδονία, γ) αισθήματα ενοχής, δ) διαταραχή της όρεξης, ε) απώλεια ενέργειας και κόπωση, στ) διαταραχή του ύπνου, ζ) ψυχοκινητική βραδύτητα ή ψυχοκινητική νευρικότητα, η) μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης της μνήμης, σκέψης και λήψης αποφάσεων και θ) αυτοκτονικός ιδεασμός.
Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η κατάθλιψη είναι μια ψυχολογική διαταραχή, η οποία διαχωρίζεται στις παρακάτω κατηγορίες: α) Καταθλιπτικές Διαταραχές (Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή, Δυσθυμική Διαταραχή, Καταθλιπτική Διαταραχή μη προσδιοριζόμενη αλλιώς), β) Διπολικές Διαταραχές (Διπολική Ι, Διπολική ΙΙ, Κυκλοθυμική Διαταραχή, Διπολική Διαταραχή μη προσδιοριζόμενη αλλιώς), γ) Διαταραχή της Διάθεσης Οφειλόμενη σε Γενική Ιατρική Κατάσταση, δ) Διαταραχή της Διάθεσης Προκαλούμενη από Ουσίες και ε) Διαταραχή της Διάθεσης μη προσδιοριζόμενη αλλιώς (Μάνου 1997).
Η κατάθλιψη, όπως και πολλές ψυχολογικές διαταραχές, δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Αντιθέτως, λαμβάνοντας υπόψη τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα έχει διαπιστωθεί πως η κατάθλιψη οφείλεται σε ένα συνδυασμό των παρακάτω παραγόντων: i) γενετικών, ii) βιολογικών, iii) κοινωνικών, iv) περιβαλλοντικών και v) ατομικών-ψυχολογικών παραγόντων (ΑPA 2007).
Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της κατάθλιψης επικεντρώνεται σε δυο βασικές μεθόδους θεραπείας:
α) ψυχολογικές θεραπείες. Υπάρχουν διάφορες ψυχολογικές προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης όπως και διαφόρων άλλων ψυχολογικών διαταραχών. Οι πιο βασικές από αυτές είναι η γνωστική συμπεριφορική, η ψυχοδυναμική, η προσωποκεντρική, η θεραπεία gestalt και η συστημική (Μάνου 1997) Σκοπός των ψυχολογικών θεραπειών είναι η αναγνώριση και κατανόηση της δυσλειτουργικής συμπεριφοράς, η αναζήτηση των αιτιών και η αντιμετώπιση της.
β) ψυχοφαρμακευτικές θεραπείες. Στη κατηγορία των φαρμάκων για την κατάθλιψη ανήκουν τα τρικυκλικά, οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης, οι αναστολείς της μονοαμινοξειδάσης, οι αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης-νορεπινεφρίνης, οι ανταγωνιστές/αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης και οι αναστολείς επαναπρόσληψης της νορεπινεφρίνης και της ντοπαμίνης (Julien 2003).
Τέλος, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να επισημανθεί πως οι κατάλληλοι ειδικοί για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης είναι οι Ψυχολόγοι και οι Ψυχίατροι κάτοχοι των αντίστοιχων αδειών άσκησης επαγγέλματος.
Λέξεις κλειδιά: κατάθλιψη, παράγοντες, αντιμετώπιση
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
American Psychological Association (APA). (2007). www.apa.org (Ηλεκτρονικό) (Ημερομηνία ανάκτησης: 20/08/2016).
Julien R. (2003). Βασικές αρχές ψυχοφαρμακολογίας. Επιμέλεια: Παναγής Γεώργιος. Αθήνα. Ιατρικές εκδόσεις Πασχαλίδης.
Meader N., Bird V., Mitchell A.J. , Chew-Graham C., Goldberg D., Haddad M., Kessler D., Packham J. & Pilling S. (2011). Case identification of depression in patients with chronic physical health problems: a diagnostic accuracy meta-analysis of 113 studies. Br J Gen Pract, 61 (593): 808-20.
Skapinakis P., Bellos S., Koupidis S., Grammatikopoulos I., Theodorakis P. N. & Mavreas V. (2013). Prevalence and sociodemographic associations of common mental disorders in a nationally representative sample of the general population of Greece. BMC Psychiatry, 13 (1): 163.
World Health Organization (WHO). Depression 2009. www.who.int (Ηλεκτρονικό) (Ημερομηνία ανάκτησης: 20/08/2016).
Λυπουρλής, Δ. (2000). Ιπποκράτης, Ιατρική θεωρία και πράξη, Περί Ιερής Νόσου. Αθήνα: Εκδόσεις Ζήγρος.
Μάνου, Ν. (1997). Βασικά στοιχεία κλινικής Ψυχιατρικής. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις University Studio Press.
