Τι είναι οι ψυχοσωματικές ασθένειες;
Θα μπορούσαμε να ορίσουμε συνοπτικά τις ψυχοσωματικές ασθένειες ως την παραδοχή της έκφρασης “όλα ξεκινούν από το μυαλό”. Πιο συγκεκριμένα, όπως έχει αποδειχθεί, ύστερα από πολυετή έρευνα, ένας οργανισμός δύναται να νοσήσει λόγω ψυχολογικής ανισορροπίας, έντονων αρνητικών συναισθημάτων ή χρόνιας κατάθλιψης. Το αξιοσημείωτο (και αξιοπερίεργο) όσον αφορά αυτού του είδους τις ασθένειες είναι πως δεν έχουν γνωστή παθολογική ή οργανική αιτία και τα συμπτώματα προκαλούνται ή επιδεινώνονται από ψυχολογικούς παράγοντες.
Ποια είναι τα αίτια;
Όταν κάποιος βιώνει έντονες συναισθηματικά καταστάσεις, το σώμα “απαντά” με ποικίλους τρόπους. Ειδικότερα, τα αρνητικά συναισθήματα, όπως η λύπη, το άγχος και το στρες, σε βάθος χρόνου, θέτουν το σώμα σε καταστολή και μειώνουν τις άμυνές του. Το ανοσοποιητικό σύστημα δε λειτουργεί επαρκώς ώστε να προστατεύσει τον οργανισμό και, έτσι, η στρεσογόνος κατάσταση “σωματοποιείται” προκαλώντας φθορά. Ως ιδιαιτερότητα αυτών των ασθενειών κρίνεται η απουσία βιολογικού αιτίου παθογένειας. Βέβαια, η κλονισμένη ψυχολογική κατάσταση μπορεί να εντείνει ένα τέτοιου είδους αίτιο, το οποίο υποβόσκει, και έτσι ο οργανισμός να ασθενήσει.
Πώς “προειδοποιεί” ο οργανισμός;
Όταν το άτομο βρίσκεται παρατεταμένα σε μία δυσάρεστη κατάσταση, ο οργανισμός ξεκινά να στέλνει “σήματα κινδύνου”. Προειδοποιεί, δηλαδή, πως κάτι δεν πάει καλά. Τα συνηθέστερα από αυτά τα “σήματα” είναι η αίσθηση του πόνου (στην πλάτη ή στο στήθος), η εμφάνιση εξανθημάτων, οι στομαχικές διαταραχές και άλλα. Θα έλεγε κανείς πως μέσω αυτών των συμπτωμάτων, ο οργανισμός βρίσκει τρόπο να εκφράσει τα άδηλα συναισθήματα του ατόμου με άλλους τρόπους. Η εξωτερίκευση του πόνου, του φόβου, του στρες όταν δεν πραγματοποιείται λεκτικά, οδηγεί στην εκδήλωση ψυχοσωματικών συμπτωμάτων. Αυτά είναι άλλοτε ήπια ή πιο σοβαρά. Πολλές ασθένειες έχουν αποδοθεί σε ψυχολογικά αίτια, ειδικά όταν στις εξετάσεις δεν εντοπίζεται κάποια μορφή παθογένειας.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Βασιζόμενοι στο ότι οι ψυχοσωματικές ασθένειες οφείλονται στη συσσώρευση και αποσιώπηση αρνητικών συναισθημάτων, τότε, η έκφραση τους μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια. Οι άνθρωποι πρέπει να κατανοήσουν τη φθορά που επιφυλάσσει το να πνίγει κανείς τα συναισθήματά του και να προσποιείται πως όλα είναι καλά. Η οικογένεια, τα στενά μας πρόσωπα ή κάποιος ειδικός μπορούν να βοηθήσουν σε αυτό. Η συζήτηση πάνω σε θέματα που απασχολούν ή στρεσάρουν κάποιον δύναται να απαλύνει τον πόνο και να λειτουργήσει ευεργετικά. Η διαχείριση των καταστάσεων με τρόπο ορθολογικό αλλά και η διατήρηση της ψυχραιμίας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Δεν είναι απίθανο, βέβαια, να χορηγηθεί κάποια θεραπεία στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα αντικαταθλιπτικά χάπια.
Όπως είχε πει ο Ιπποκράτης “Κάθε νόσος ξεκινά από την ψυχή και καταλήγει στο σώμα”. Το γνωμικό αυτό αντικατοπτρίζει ακριβώς την έννοια των ψυχοσωματικών ασθενειών. Η έκφραση των συναισθημάτων αλλά και η ψύχραιμη αντιμετώπιση των προβλημάτων αποτελούν, αδιαμφισβήτητα, την αποτελεσματικότερη μορφή πρόληψης αλλά και θεραπείας. Η κατανόηση του εαυτού και η έγκαιρη λήψη βοήθειας μπορούν να ανακουφίσουν τον ασθενή και να αποκαταστήσουν τις ισορροπίες που έχουν κλονιστεί.
