Η Πολλαπλή Σκλήρυνση στην επικαιρότητα
Πολλαπλή Σκλήρυνση : Μια αυτοάνοση νόσος που μαστίζει
Η σύγχρονη εποχή φέρνει στο προσκήνιο την άρση των αυτοάνοσων νοσημάτων με επίκεντρο την Πολλαπλή Σκλήρυνση , γνωστή και ως Σκλήρυνση κατά Πλάκας . Επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι σχεδόν 2 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν παγκοσμίως . Αντίστοιχα , πρόσφατες αναφορές και εκτιμήσεις από φορείς κάνουν λόγο για πάνω από 21.000 νοσούντες πανελλαδικά . Η πολλαπλή σκλήρυνση πρόκειται για μια χρόνια αυτοάνοση νευρολογική πάθηση του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος που σχετίζεται με ποικίλα συμπτώματα , τα οποία δυσχεραίνουν τις καθημερινές δραστηριότητες και την ζωή των ασθενών .
Η ασθένεια στο επιστημονικό επίκεντρο
Πρόσφατα άρθρα καταγγέλουν την ικανότητα διάγνωσης της νόσου ακόμα και 7 χρόνια πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων . Συγκεκριμένα , οι ερευνητές μελέτησαν διαφορετικά βιολογικά δείγματα ανθρώπων και μπόρεσαν να προσδιορίσουν την ύπαρξη διακριτών αυτοαντισωμάτων , τα οποία είναι χαρακτηριστικά για τον αυτοάνοσο χαρακτήρα της ασθένειας . Η πολύπλοκη ανοσολογία πίσω από την τελική εμφάνηση συμπτωμάτων φαίνεται να αποκαλύπτει πως η αυτοανοσία ξεκινά την επίθεση της χρόνια πριν την οριστική διάγνωση.
Σκιαγραφώντας την νόσο
Αυτοανοσία και αυτοαντισώματα
Χαρακτηριστικό της πολλαπλής σκλήρυνσης είναι η αυτοανοσία . Κάθε οργανισμός διαθέτει ένα σύστημα αυτοάμυνας και προστασίας απέναντι σε ξένους οργανισμούς που έχουν παθογόνα αποτελέσματα . Το σύστημα αυτό ονομάζεται ανοσοποιητικό και μέσω συγκεκριμένων κυττάρων και προϊόντων έκκρισης τους ,έχει την ικανότητα να επιτίθεται σε οτιδήποτε ξένο .
Ωστόσο , τι συμβαίνει όταν ο ίδιος ο οργανισμός αναγνωρίζει δικά του κύτταρα ως ξένα ; Από ειδικά κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος παράγονται συγκεκριμένες πρωτεΐνες , τα αυτοαντισώματα . Αυτά στοχοποιούν υγιή κύτταρα του σώματος , με συνέπεια την επίθεση προς αυτά και συνεπώς τον ” τραυματισμό ” τους .
Το βιολογικό υπόβαθρο
Στην περίπτωση της Πολλαπλής Σκλήρυνσης τα αυτοαντισώματα επιτίθενται σε κύτταρα του νευρικού συστήματος , τους νευρώνες. Η μυελίνη , που συνιστά ένα προστατευτικό κάλυμμα για τον άξονα των νευρικών κυττάρων , είναι το κύριο θύμα .Ο ρόλος της είναι κυρίως να βοηθά την μετάβαση της πληροφορίας μεταξύ νευρικών κυττάρων και προσδίδει το κλασικό λευκό χρώμα που έχει η λευκή ουσία του εγκεφάλου . Γίνεται εμφανές πως η συνέπεια “τραυματισμού” της μυελίνης είναι αρκετά πληκτική για την ομαλή συνεργασία των νευρώνων και κατά επέκταση την αρμονική λειτουργία του νευρικού συστήματος .
Ένα άλλο διακριτό χαρακτηριστικό της νόσου είναι η ατροφία του φλοιού . Στην ουσία , το εξωτερικό στρώμα του εγκεφάλου σταδιακά συρρικνώνεται και μέσω MRI αυτή η ανατομική φθορά μπορεί να είναι ορατή . Παράλληλα , ορατές είναι και συγκεκριμένες περιοχές που ονομάζονται πλάκες . Στις περιοχές αυτές συσσωρεύονται τα “τραυματισμένα ” κύτταρα που προκύπτουν λόγω αυτοανοσίας , και δημιουργούν μια διακριτή μάζα .
εικόνα νευρικού κυττάρου
Συνεισφέροντες στα εγχειρήματα Wikimedia. (2025, January 28). Νευρώνας. Βικιπαίδεια. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%8E%CE%BD%CE%B1%CF%82
εγκέφαλος με πολλαπλή σκλήρυνση
Pape, A., Wellman, L. L., & Conran, R. M. (2022). Educational Case: Multiple sclerosis. Academic Pathology, 9(1), 100036. https://doi.org/10.1016/j.acpath.2022.100036
Οι πρόσφατες μελέτες πάνω στα πρόδρομα συμπτώματα και τους βιοδείκτες
Τι είναι τα πρόδρομα συμπτώματα και οι βιοδείκτες ;
Στις συγκεκριμένες μελέτες , ως πρόδρομο σύμπτωμα χαρακτηρίζεται η αρχική φάση μιας ασθένειας ή κατάστασης, χαρακτηριζόμενη από ασαφή συμπτώματα που προηγούνται των πιο εμφανών κλινικών σημείων. Ιδιαίτερη είναι , αντίστοιχα, η αναφορά στην έννοια των βιοδεικτών , οι οποίοι αφορούν βιολογικές αλλαγές που ο εντοπισμός τους προοικονομεί την εμφάνιση Πολλαπλής Σκλήρυνσης .
2021 – η βιβλιογραφική επισκόπηση
Μελέτη του 2021 δημοσιευμένη στο περιοδικό Nature τονίζει την μεγάλη έλειψη έρευνας πάνω στα πρόδρομα συμπτώματα και τους βιοδείκτες της ασθένειας , σε αντίθεση με άλλες νευροεκφυλιστικές νόσους που έχουν μελετηθεί εκτενώς . Οι ερευνητές ,με αφορμή αυτό , πραγματοποιήσαν μια βιβλιογραφική επισκόπηση . Συγκεκριμένα , έκαναν ανφορά σε όλα τα πρόδρομα συμπτώματα που είχαν αναγνωριστεί μέχρι τότε , δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον κλινικό τους χαρακτήρα . Συνδιαστικά , έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στο σύνδρομο RIS ( Radiological Isolated Syndrome ) . Κύριο χαρακτηριστικό αυτού του συνδρόμου αποτελούν ορισμένες αλλοιώσεις στον εγκέφαλο που μπορούν να παρατηρηθούν μέσω μαγνητικής τομογραφίας .
Μάρτιος 2024- προσδιορισμός αυτοαντισωμάτων
Στο ίδιο επιστημονικό περιοδικό ,μετά από τρία χρόνια, δημοσιεύτηκε μελέτη με σκοπό να προσδιοριστούν συγκεκριμένα αυτοαντισώματα για την νόσο . Οι ερευνητές αρχικά από ένα δείγμα 10 εκατομμυρίων ανθρώπων ανέλυσαν και προσδιόρισαν ένα μεγάλο σύνολο πρωτεϊνών . Αυτές τις σύγκριναν , έπειτα , με απομονωμένες πρωτεΐνες από ένα δείγμα εκατοντάδων ασθενών . Κατάφεραν ,έτσι , να δημιουργήσουν μια τεράστια βιβλιοθήκη αυτοαντισωμάτων . Μέσα από αυτήν την βιβλιοθήκη ήταν εφικτό να προσδιορίσουν μια συγκεκριμένη ομάδα αυτοαντισωμάτων, που το μοτίβο δράσης τους ήταν συσχετισμένο με την νόσο . Ελέγχοντας την δραστικότητα τους , μπόρεσαν να αντιληφθούν πως ακόμα και πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων αυτά ήταν ενεργά στους πάσχοντες της μελέτης και θα μπορούσαν , συνεπώς , να αποτελέσουν μια καλή βιολογική μαρτυρία .
Οκτώβριο 2025- Η εύρεση επιπλέον βιοδεικτών
Πέρα από τον προσδιορισμό αυτοαντισωμάτων , άλλη μελέτη επιχείρησε να αναδείξει διαφορετικούς βιολογικούς δείκτες . Κεντρικό κομμάτι της έρευνας ήταν η ίδια η μυελίνη . Οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα πως ο “τραυματισμός” της λόγω αυτοαντισωμάτων μπορεί να εμφανιστεί ακόμα και 7 χρόνια πριν την τελική διάγνωση . Επιπρόσθετα με αυτό΄, ήταν χαρακτηριστική η αλλαγή σε συγκεντρώσεις διαφορετικών πρωτεϊνών που εμπλέκονται σε περίπλοκα βιοχημικά μονοπάτια . Όλα αυτά τα δεδομένα είναι ελπιδοφόρα για την μακροπρόθεσμη δημιουργία ενός πάνελ βιοδεικτών .
Αύγουστος 2025 – Η ψυχική υγεία στο προσκήνειο
Πιο πρόσφατη μελέτη σχετικά με τα πρόδρομα συμπτώματα δημοσιεύτηκε τον φετινό Αύγουστο . Συγκεκριμένα , δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στα περιστατικά ασθενών , οι οποίοι πριν εμφανίσουν συμπτώματα Σκλήρυνσης , είχαν επισκεφτεί ειδικούς ψυχικής υγείας . Χαρακτηριστικά ήταν κυρίως τα έντονα καταθλιπτικά επεισόδια . Παρόλο που η μελέτη ήταν σε μικρό δείγμα ασθενών ανοίγει έντονο διάλογο σχετικά με την σοβαρότητα ζητημάτων ψυχικής υγείας μεταξύ των ασθενών , αλλά και δείχνει έναν εναλλακτικό τρόπο για την μελέτη των πρόδρομων συμπτωμάτων .
Αναμένοντας ένα καλύτερο μέλλον
Όλες αυτές οι μελέτες φέρνουν ελπίδα στην κοινότητα ασθενών και ανοίγουν ένα παράθυρο καλύτερης ιατρικής φροντίδας . Μπροστά στις δυσκολίες ενός ανθρώπου με Σκλήρυνση μόνη ελπίδα είναι οι μελλοντικές επιστημονικές εξελίξεις , οι οποίες θα γίνουν ασπίδα στον φόβο ενός άγνωστου νευροεκφυλισμού .
ΠΗΓΕΣ
1. Khedkar, S. (2025, November 18). Early signs of multiple sclerosis appear in blood years before symptoms. The Scientist. https://www.the-scientist.com/early-signs-of-multiple-sclerosis-appear-in-blood-years-before-symptoms-73753
2. Makhani, N., & Tremlett, H. (2021). The multiple sclerosis prodrome. Nature Reviews Neurology, 17(8), 515–521. https://doi.org/10.1038/s41582-021-00519-3
3. Zamecnik, C. R., Sowa, G. M., Abdelhak, A., Dandekar, R., Bair, R. D., Wade, K. J., Bartley, C. M., Kizer, K., Augusto, D. G., Tubati, A., Gomez, R., Fouassier, C., Gerungan, C., Caspar, C. M., Alexander, J., Wapniarski, A. E., Loudermilk, R. P., Eggers, E. L., Zorn, K. C., . . . Wilson, M. R. (2024). An autoantibody signature predictive for multiple sclerosis. Nature Medicine, 30(5), 1300–1308. https://doi.org/10.1038/s41591-024-02938-3
4. Abdelhak, A., Cerono, G., Sheikhzadeh, F., Harroud, A., Ning, K., Zamecnik, C. R., Sowa, G. M., Boscardin, J., Cordano, C., Tubati, A., Fouassier, C., Chow, E. D., Gomez, R., Santaniello, A., Zorn, K. C., Hollenbach, J. A., Oksenberg, J. R., Cree, B. a. C., Hauser, S. L., . . . Green, A. J. (2025). Myelin injury precedes axonal injury and symptomatic onset in multiple sclerosis. Nature Medicine. https://doi.org/10.1038/s41591-025-04014-w
5. Ruiz-Algueró, M., Zhu, F., Chertcoff, A., Zhao, Y., Marrie, R. A., & Tremlett, H. (2025). Health care use before multiple sclerosis symptom onset. JAMA Network Open, 8(8), e2524635. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2025.24635
6. Multiple sclerosis. (n.d.). National Institute of Neurological Disorders and Stroke. https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/multiple-sclerosis
7.Comabella, M., Pappolla, A., Monreal, E., Fissolo, N., Sao-Avilés, A. C., Arrambide, G., Carbonell-Mirabent, P., Gutierrez, L., Cobo-Calvo, Á., Tur, C., Villacieros-Álvarez, J., Vidal-Jordana, Á., Castilló, J., Galán, I., Espiño, M., Ariño, H., Bollo, L., Barranco, M. R., Midaglia, L. S., . . . Montalban, X. (2025). Contribution of blood biomarkers to multiple sclerosis diagnosis. Neurology Neuroimmunology & Neuroinflammation, 12(2), e200370. https://doi.org/10.1212/nxi.0000000000200370
8. https://www.nationalmssociety.org/news-and-magazine/news/early-markers-of-ms-damage
9.Groundbreaking study reveals potential diagnostic marker for multiple sclerosis years before symptom onset. (2024, April 19). EurekAlert! https://www.eurekalert.org/news-releases/1041886
10.Poamskp, & Poamskp. (2022, May 25). Πάνω από 21.000 άτομα στην Ελλάδα πάσχουν από την Πολλαπλή Σκλήρυνση – Άρθρο στο All About Health – Πανελλήνια ομοσπονδία ατόμων με σκλήρυνση κατα πλάκας. Πανελλήνια ομοσπονδία ατόμων με σκλήρυνση κατα πλάκας –. https://www.poamskp.gr/2022/05/25/pano-apo-21-000-atoma-stin-ellada-paschoyn-apo-tin-pollapli-sklirynsi-arthro-sto-all-about-health/
πατήστε εδώ για περισσότερα άρθρα σχετικά με νόσους του νευρικού συστήματος
