H επίδραση της ενδοοικογενειακής βίας στο σώμα και την ψυχή μας είναι σημαντική. Η ενδοοικογενειακή βία ως φαινόμενο δεν θα πάψει ποτέ να μας απασχολεί. Τα περιστατικά της στην χώρα μας ολοένα και αυξάνονται, με αποτέλεσμα τα θύματα να πολλαπλασιάζονται και τα τραύματα να μεγαλώνουν.
Τι είναι η ενδοοικογενειακή βία
Η ενδοοικογενειακή βία είναι η βίαιη συμπεριφορά προς ένα άτομο από ένα άλλο στο πλαίσιο του γάμου ή της συμβίωσης. Στο πλαίσιο αυτής συγκαταλέγεται και η κακοποιητική συμπεριφορά προς ένα παιδί ή έναν ηλικιωμένο, που αποτελούν μέλη της οικογένειας.
Αξίζει να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι ως κοινωνικό φαινόμενο είναι χρόνιο και με μεγάλη βαρύτητα για τα άτομα που την βιώνουν. Έχει πολλές μορφές και μπορεί να εμφανιστεί σε όλα τα κοινωνικά και οικονομικά στρώματα.
Επιπροσθέτως, η ενδοοικογενειακή βία ως κοινωνική πραγματικότητα συγκαλύπτεται από τα μέλη της οικογένειας, παρότι τα περισσότερα περιστατικά είναι ποινικής ευθύνης για τον θύτη.
Άρα, για να μπορέσει αυτό να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, θα πρέπει οι κοινωνικοί και πολιτικοί φορείς να δράσουν βοηθώντας τα θύματα να μιλήσουν και να ξεφύγουν από αυτήν την κακοποιητική συμπεριφορά, που μπορεί να τα οδηγήσει ακόμη και στον θάνατο.
Ποιες οι μορφές της ενδοοικογενειακής βίας
Σωματική βία
Πρώτα από όλα, η σωματική βία περιλαμβάνει ξυλοδαρμό και βλάβες που δημιουργούνται στο σώμα, τα κόκαλα και το δέρμα.
Ο θύτης μπορεί να χτυπήσει σε τέτοιο ακραίο βαθμό το θύμα του, που μπορεί να το οδηγήσει ακόμη και στον θάνατο.
Ψυχολογική βία
Δευτερευόντως, η ψυχολογική βία αποτελείται από έναν συνδυασμό τόσο της σωματικής, όσο και της λεκτικής βίας. Το άτομο που την βιώνει νιώθει έντονο το αίσθημα της απόρριψης και της ταπείνωσης.
Αυτό το καθιστά ανίκανο τις περισσότερες φορές να αντιδράσει, με αποτέλεσμα να υπομένει την κακοποιητική συμπεριφορά του θύτη.
Λεκτική βία
Από την άλλη, η λεκτική βία περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο ύβρις προς το θύμα, καθώς και λόγια που στόχο έχουν να νιώσει το θύμα μειονεκτικά και να χάσει την εμπιστοσύνη του προς το πρόσωπό του και τους άλλους.
Επίσης, στόχος της ακραίας λεκτικής βίας είναι η χειραγώγηση του ατόμου μέσα από τον φόβο και την τρομοκρατία. Ο εξευτελισμός, οι προσβολές και οι κατηγορίες προς το θύμα το κάνει πολλές φορές να αισθάνεται το ίδιο ένοχο και ότι αξίζει την κακοποιητική συμπεριφορά.
Αν και αποτελεί την πιο συχνή μορφή ενδοοικογενειακής βίας, είναι αποδεκτή κοινωνικά διότι από την μια δεν υπάρχουν απτές αποδείξεις αυτής και από την άλλη ο θύτης μπορεί να δείχνει σεβασμό στο θύμα μπροστά στο κοινωνικό σύνολο.
Σεξουαλική βία
Ειδικότερα, η σεξουαλική βία αποτελεί μία από τις πιο ακραίες μορφές οικογενειακής βίας. Η σεξουαλική βία μπορεί να γίνει στο πλαίσιο του γάμου, αλλά και στο πλαίσιο της συντροφικής σχέσης ή της γονεϊκής.
Πέραν των σεξουαλικών επιθέσεων που περιλαμβάνουν απλή θώπευση του θύματος, ο βιασμός είναι η πιο ακραία μορφή σεξουαλικής βίας μέσα στο οικογενειακό πλαίσιο.
Οικονομική βία
Επιπλέον, η οικονομική βία είναι μία εξίσου συνήθη μορφή ενδοοικογενειακής βίας. Στην οικονομική βία ο θύτης προσπαθεί να κάνει το θύμα οικονομικά υποταγμένο σε αυτόν.
Αυτό σημαίνει ότι του στερεί κάθε δυνατότητα να εργαστεί προκειμένου να έχει οικονομικούς πόρους, καθώς και του στερεί κάθε σύνδεση με περιουσιακά στοιχεία προκειμένου να του είναι αδύνατον να αποταμιεύσει χρηματικά ποσά.
Ιδιαίτερα μάλιστα σε έναν γάμο ή μία συντροφική σχέση, ο θύτης μπορεί να αποσπά τον μισθό του θύματος, καθώς και κάθε μέσο το οποίο μπορεί να του αποφέρει χρήματα όπως είναι μία πιστωτική/ χρεωστική κάρτα.
Με τον τρόπο θεωρεί ότι έχει τον πλήρη έλεγχο απέναντι στο θύμα του. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα να μην επιδιώξει το θύμα του να φύγει ποτέ από αυτόν, διότι γνωρίζει ότι δεν μπορεί να σταθεί μόνος/η οικονομικά.
Η επίδρασή της στο σώμα και την ψυχή
Η ενδοοικογενειακή βία έχει άμεση επίδραση στο σώμα και την ψυχή. Αφήνει σημαντικά τραύματα, που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι των θυμάτων σε βάθος χρόνου.
Σωματικά τραύματα
Αρχικά, η ενδοοικογενειακή βία είναι η συχνότερη αιτία τραυματισμού γυναικών μεταξύ 15 και 44 ετών.
Μάλιστα, 2.000.000 γυναίκες κάθε χρόνο εισάγονται στα επείγοντα λόγω της ενδοοικογενειακής βίας.
Σύμφωνα με μια μελέτη, το 28% των γυναικών που έχουν υποστεί ενδοοικογενειακή βία έχουν χρειαστεί νοσοκομειακή περίθαλψη, το 13% ιατρική και το 40% φροντίδα σε τραύματα.
Σημαντικό είναι το στοιχείο ότι 1 στις 4 γυναίκες παγκοσμίως έχει υποστεί ή θα υποστεί ενδοοικογενειακή βία στην ζωή της.
Ψυχολογικά τραύματα
Η ψυχολογική κακοποίηση μπορεί να μην αφήνει τραύματα όπως τα σωματικά, όμως είναι εξίσου σημαντική και ίσως πιο σοβαρή από την σωματική, διότι αυτά τα τραύματα δεν επουλώνονται.
Το αποτέλεσμα της ψυχολογικής κακοποίησης είναι το θύμα να αισθάνεται έντονο άγχος, στρες, φόβο, ανησυχία, αδυναμία.
Επίσης, απομονώνεται και αποκτά κατάθλιψη, πράγμα που συνεπάγεται το ότι αδυνατεί να ανταπεξέλθει σε βασικούς τομείς της ζωής του.
Μάλιστα, σύμφωνα με την ψυχολόγο Λένορ Γουόκερ, οι γυναίκες οι οποίες έχουν υποστεί ενδοοικογενειακή βία τείνουν να αποκτούν εξάρτηση από ουσίες, όπως ναρκωτικά, και να εμφανίζουν μετατραυματικό στρες.
Υπάρχει όμως και η περίπτωση που αυτές οι γυναίκες μπορεί να προβούν στην πορεία της ζωής τους στις ίδιες ακριβώς πράξεις με αυτές τις οποίες έχουν βιώσει.
Αυτό σημαίνει ότι από θύματα μπορούν να εξελιχθούν σε θύτες, δημιουργώντας έτσι νέα θύματα.
Πού μπορούν να απευθυνθούν τα θύματα
Σύμφωνα με τα δεδομένα ερευνών σε παγκόσμιο επίπεδο, η ενδοοικογενειακή βία είναι το μοναδικό έγκλημα που αποκρύπτεται εξίσου από τις γυναίκες και τους άντρες.
Παρόλα αυτά, διώκεται αυτεπάγγελτα και τιμωρείται σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 3500/2006.
Μάλιστα, η Ελληνική Αστυνομία δημιούργησε την Υπηρεσία Αντιμετώπισης της Ενδοοικογενειακής Βίας. Στην σκέπη αυτής λειτουργούν ανά την επικράτεια 73 επιτελικές υπηρεσίες αντιμετώπισης της ενδοοικογενειακής βίας και 63 γραφεία για την αντιμετώπιση της.
Κλείνοντας, η Ελληνική Αστυνομία όταν αντιμετωπίζει ένα περιστατικό ενδοοικογενειακής βίας, έχει την υποχρέωση να ενημερώσει τις αρμόδιες εισαγγελικές αρχές.
Παράλληλα, θα πρέπει να πληροφορήσει το θύμα για τους τρόπους με τους οποίους θα μπορέσει να προστατευθεί από τον θύτη του, καθώς και για τους χώρους στους οποίους μπορεί να απευθυνθεί, προκειμένου να διασφαλίσει ασφαλή στέγη ωσότου αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.
Αν είστε θύμα:
- Καλέστε το 100.
- Αν δεν μπορείτε να μιλήσετε, στείλτε γραπτό μήνυμα (sms) στο 100, με: Ακριβή διεύθυνση – Ονοματεπώνυμο – Είδος επείγουσας ανάγκης (π.χ. «κινδυνεύει η ζωή μου», «δέχομαι βία από τον/τη σύζυγό μου»).
- Εάν εσείς δεν μπορείτε να επικοινωνήσετε με το 100, ζητήστε από κάποιον άλλον να ειδοποιήσει τις Αρχές για εσάς (π.χ. από κάποιον οικείο ή τον γιατρό σας).
- Αναζητήστε ιατρική περίθαλψη και πείτε στον γιατρό όλη την αλήθεια.
- Υποβάλλετε μήνυση στο πλησιέστερο Αστυνομικό Τμήμα ή στο πλησιέστερο Γραφείο Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας.
- Για κατευθύνσεις και οδηγίες, τηλεφωνήστε ή στείλτε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (email) στις Υπηρεσίες Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας της Ελληνικής Αστυνομίας, που βρίσκονται σε όλη την Επικράτεια (Δείτε εδώ τα τηλέφωνα και τις διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail) των Γραφείων Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας, καθώς και των Επιτελικών Γραφείων της επικράτειας).
- Καλέστε τη Γραμμή SOS 15900 της Γενικής Γραμματείας Δημογραφικής και Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων, που απευθύνεται σε γυναίκες, για ψυχοκοινωνική στήριξη, νομική συμβουλευτική και φιλοξενία σε ξενώνες. Επικοινωνία και μέσω e-mail στο sos15900@isotita.gr.
Πηγές
Φανή Β. Πέτκογλου ~ Η ενδοοικογενειακή βία ως κοινωνικό φαινόμενο, τα αίτια και η αντιμετώπιση της ~ Νομική Σχολή ΑΠΘ ~ Σεπτέμβριος 2016 ~ Ανακτήθηκε από την ηλεκτρονική διεύθυνση: ikee.lib.auth.gr (Τελευταία τροποποίηση: 19/1/2025)
Τα σωματικά και συναισθηματικά τραύματα της ενδοοικογενειακής βίας ~ Psychology Now ~ 27.4.2018 ~ Ανακτήθηκε από την ηλεκτρονική διεύθυνση: psychologynow.gr (Τελευταία τροποποίηση: 19/1/2025)
Η λεκτική βία τραυματίζει ~ Κέντρο Διότιμα ~ Ανακτήθηκε από την ηλεκτρονική διεύθυνση: diotima.org.gr (Τελευταία τροποποίηση: 19/1/2025)
Ενδοοικογενειακή βία ~ Ελληνική Αστυνομία ~ Ανακτήθηκε από την ηλεκτρονική διεύθυνση: astynomia.gr (Τελευταία τροποποίηση: 19/1/2025)
