Στο παρόν άρθρο θα εξετάσουμε την ορθή χρήση αντιβιοτικών φαρμάκων. Τα αντιβιοτικά είναι φάρμακα που μπορούν να σκοτώνουν ή να αναστέλλουν την ανάπτυξή των βακτηρίων και χρησιμοποιούνται στη θεραπεία των λοιμώξεων. Τα βακτήρια είναι ανθεκτικά στα αντιβιοτικά όταν συγκεκριμένα αντιβιοτικά έχουν χάσει την ικανότητά τους να τα σκοτώνουν ή να καταπολεμούν την ανάπτυξή τους. Μερικά βακτήρια είναι από τη φύση τους ανθεκτικά σε ορισμένα αντιβιοτικά (εγγενής ή έμφυτη αντοχή). Ορισμένα βακτήρια τα οποία, ενώ κανονικά είναι ευαίσθητα στα αντιβιοτικά, αναπτύσσουν αντοχή σε αυτά λόγω γενετικών αλλαγών (επίκτητη αντοχή). Ένας σημαντικός παράγοντας ανάπτυξης ανθεκτικών βακτηρίων είναι η εκτεταμένη χρήση αντιβιοτικών. Τα ανθεκτικά βακτήρια επιβιώνουν παρά τη δράση των αντιβιοτικών και συνεχίζουν να πολλαπλασιάζονται επιφέροντας μακροχρόνιες νόσους, αναπηρία ή ακόμα και θάνατο. Οι λοιμώξεις που οφείλονται σε ανθεκτικά βακτήρια μπορεί να απαιτούν ιδιαίτερη φροντίδα και ακριβότερα και πιο ισχυρά αντιβιοτικά.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα σε κατάταξη στην κατανάλωση αντιβιοτικών στην κοινότητα. Από το 2012 έως το 2016 παρατηρείται αυξητική τάση στην χρήση αντιβιοτικών. Η πιο συχνή χρήση είναι η κατανάλωση πενικιλλίνης, ακολουθούν οι κεφαλοσπορίνες, οι μακρολίδες, οι τετρακυκλίνες, οι κινολόνες και οι σουλφοναμίδες. Σε υψηλή θέση παραμένει η Ελλάδα και στην κατανάλωση αντιβιοτικών μέσα στα νοσοκομεία. Η χρήση των αντιβιοτικών στα νοσοκομεία από το 2012 έως το 2016 έχει και αυτή αυξητική τάση. όπως φαίνεται η χώρα μας έχει να διανύσει μεγάλο δρόμο για να επιτύχει ορθή χρήση αντιβιοτικών φαρμάκων.
Μέτρα αντιμετώπισης
Η εξάπλωση των ανθεκτικών βακτηρίων στα νοσοκομεία και σε άλλες εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης έχει καταστεί απειλή για τη δημόσια υγεία. Οι ασθενείς που λαμβάνουν αντιβιοτικά είναι πιο πιθανό να αποικιστούν με ανθεκτικά σε πολλαπλά φάρμακα βακτήρια και ως εκ τούτου διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν επακόλουθες λοιμώξεις με αυτά τα βακτήρια παρά ασθενείς που δεν λαμβάνουν αντιβιοτικά.Συνεπώς είναι σημαντικό να επαναπροσδιοριστεί η ορθή χρήση αντιβιοτικών φαρμάκων.
Η τήρηση διαγνωστικών και θεραπευτικών πρωτοκόλλων στα νοσοκομεία, η πραγματοποίηση MRSA τεστ κατά την εισαγωγή του ασθενή στο νοσοκομείο και ασφαλώς η τήρηση μέτρων υγιεινής, η χρήση προστατευτικού εξοπλισμού και η τήρηση απομόνωσης σε ασθενείς με πολυανθεκτικά είναι σημαντικοί πυλώνες στη μείωση της συνταγογράφησης αντιβιοτικών αλλά και στη μείωση εξάπλωσης ανθεκτικών βακτηρίων. Σε ατομικό επίπεδο, ο ασθενής θα πρέπει να μην λαμβάνει αλόγιστα αντιβιοτικά , με δική του πρωτοβουλία και χωρίς τη συμβουλή του γιατρού. Όταν κριθεί από το γιατρό ότι είναι απαραίτητη η χορήγηση αντιβιοτικών πρέπει να τηρούνται αυστηρά οι οδηγίες δοσολογίας και διάρκειας της αγωγής.
Βιβλιογραφία
Ενημερωτικό δελτίο για το ευρύ κοινό.2008 https://antibiotic.ecdc.europa.eu/el/enemerotheite/enemerotika-deltia/enemerotiko-deltio-gia-eyry-koino
Διαγνωστικά και Θεραπευτικά Πρωτόκολλα Συνταγογράφησης Λοιμώξεων. 2018 https://www.moh.gov.gr/articles/health/domes-kai-draseis-gia-thn-ygeia/kwdikopoihseis/therapeytika-prwtokolla-syntagografhshs/diagnwstika-kai-therapeytika-prwtokolla-syntagografhshs/5416-diagnwstika-kai-therapeytika-prwtokolla-syntagografhshs-loimwksewn
Summary of the latest data on antibiotic consumption in the European Union ESAC-Net surveillance data November 2017 https://www.ecdc.europa.eu/sites/portal/files/documents/Final_2017_EAAD_ESAC-Net_Summary-edited%20-%20FINALwith%20erratum.pdf
