Mobbing στα αγγλικά σημαίνει παρενοχλώ, περικυκλώνω και περιγράφει από την αρχή με αμεσότητα την κατάσταση για την οποία χρησιμοποιείται.
Στα 1966 περίπου ο επιστήμονας Konran Lorenz χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τον όρο για να περιγράψει την ενστικτωδώς αμυντική συμπεριφορά μιας αγέλης ζώων μικρότερου μεγέθους απέναντι σε ένα μεγαλύτερο. Επιθετική συμπεριφορά η όποια δικαιολογείται πλήρως βάσει ενστίκτου επιβίωσης ενάντια στην απειλή ενός μεγαλύτερου ζώου. Μετά από έρευνες κατέληξε πως ο άνθρωπος υπόκειται σε ανάλογες δράσεις και συμπεριφορές κινούμενος πάντα βάσει των ενδόμυχων άγριων ενστίκτων του. Συμπεριφορές που σύμφωνα πάντα με τον ίδιο καταφέρει να ελέγξει και να εξορθολογήσει -η βασική διαφορά μας με το υπόλοιπο ζωικό βασίλειο-. Αργότερα στις αρχές της δεκαετίας του 1970 ένας άλλος επιστήμονας – ο ιατρός Peter Paul Heineman δανείστηκε και εν τέλει χρησιμοποιείσαι τον όρο mobbing για να περιγράψει μια επιθετικά παθολογική συμπεριφορά μιας ομάδας ανηλίκων προς ένα απομονωμένο παιδί –στόχο!
Το 1980 αρχίζει και παίρνει την τελική μορφή της σημασίας του όρου. Χρησιμοποιείται για πρώτη φορά από τον ψυχολόγο Heinz Leyman ό όποιος σκιαγραφεί παθογένειες οι όποιες σχετίζονται με τον εργασιακό εκφοβισμό. Σύμφωνα με τον ίδιο διαχωρίζεται η σημασία από αυτή του bulling. Μπορεί τα αποτελέσματα που επιφέρουν να είναι παρόμοια , ωστόσο η διαφορά του είναι πως το bulling έχει να κάνει περισσότερο με σωματική βία ενώ το mobbing έχει περισσότερη σχέση με ψυχολογικό εκβιασμό. Σπάνια εμφανίζεται και εκδηλώνεται με την μορφή σωματικής βίας.
Αίτια!!!
To mobbing όπως και κάθε μορφή εργασιακής και μη παθογένειας δημιουργείται υπό προϋποθέσεις πάντα. Οι οποίες μπορεί να λειτουργούν σε μεγαλύτερο βαθμό συνδυαστικά.
Συγκεκριμένα , ένα από αυτούς θεωρείται και το εργασιακό άγχος. Το εργασιακό άγχος είναι κάτι ωφέλιμο όταν υπάρχει σε φυσιολογικό βαθμό. Είναι δημιουργικό και από τα πιο παραγωγικά κίνητρα σε ένα εργασιακό περιβάλλον. Σε μεγαλύτερο βαθμό από το πρέπον όμως συνιστά ένα από τα μεγαλύτερα αντικίνητρα αποδοτικότητας, προάγγελος αρνητικού κλίματος στην εργασία. Εάν τα άτομα που συνεργάζονται δεν καταφέρουν να το διαχειριστούν και να αντιστρέψουν τις συνθήκες έχουμε έναν πρώτης τάξεως αίτιο για τη δημιουργία εκρηκτικού κλίματος. Τα άτομα στρέφονται το ένα ενάντια στο άλλο με απειλητικές διαθέσεις . Το αγχωτικό περιβάλλον συνηγορεί στην έναρξη της εργασιακής παρενόχλησης και την συντήρηση της . Ένα αρνητικό εργασιακό περιβάλλον που έχει να κάνει με έλλειψη συλλογικότητας και στόχων, αποχή αυτονομίας και ελευθερίας από την πλευρά των εργαζομένων, διαρκής υπερένταση , σύγχυση ρόλων και αρμοδιοτήτων. Όλοι αυτοί οι παράγοντες δημιουργούν τις πλέον κατάλληλες συνθήκες για την δημιουργία παρεξηγήσεων και εντάσεων στη δουλειά. Συνθήκες οι όποιες εάν δεν ανατραπούν από το ίδιο το ανθρώπινο δυναμικό το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να διογκώνονται εσαεί . Μερικές φορές το mobbing δημιουργείται καθαρά από προσωπικά κίνητρα του θύτη. Αυτά έχουν να κάνουν με προσωπικές και επαγγελματικές επιδιώξεις αλλά και το διαστροφικό χαρακτήρα του θύτη με αυτεπάγγελτη βούληση αυταρχισμού και εξουσίας στη συμπεριφορά του.
Ο θύτης μπορεί να ερεθίζεται από τη διαφορετικότητα του θύματος , το ανώτερο μορφωτικό επίπεδο του που μπορεί να του δημιουργεί ανασφάλεια και ζηλοφθονία βάζοντας το στο στόχαστρο. Παρακινούμενος από αισθήματα κατωτερότητας , αυταρχισμού και δίψας για εξουσία αλλά και πρόκλησης πόνου στοχοποιεί το θύμα και συμπαρασύρει και άλλους συναδέλφους στους δόλιους σκοπούς του.
Τρόποι αντιμετώπισης!
Όπως και σε άλλες εργασιακές παθολογικές καταστάσεις η αντιμετώπιση έρχεται από τη διοίκηση. Η ανάγκη περιφρούρησης των εργαζομένων είναι τεράστια. Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας κατάστασης εκτός από τις προφανείς κοινωνικές ψυχολογικές και οικογενειακές των ατόμων –θυμάτων εξαπλώνονται και σε άλλα επίπεδα. . Με άμεσα αρνητικά αποτελέσματα και για την ίδια την επιχείρηση, αφού ένα από τα άμεσα αποτελέσματα είναι και οι μειωμένες επιδόσεις αλλά και το αρνητικό και χωρίς κίνητρο εργασιακό περιβάλλον. Οι απουσίες στη δουλειά πολλές για τα θύματα όπως και η τήρηση των χρονικών προθεσμιών η ελλιπής εξυπηρέτηση των πελατών και η μη ικανοποίηση τους . Σε όλες αυτές τις οικονομικές επιπτώσεις έρχονται να προστεθούν και οι δαπάνες των μακροχρόνιων αδειών , τα ασφάλιστρα , οι αποζημιώσεις. Η πρόληψη για άλλη μια φορά εμφανίζεται σωτήρας της κατάστασης. Η θεραπευτική αποκατάσταση του θύματος αλλά και του κλίματος στην επιχείρηση θα κόστιζε πολύ λιγότερο από τις παραπάνω δαπάνες –οικονομικές αλλά κυρίως ψυχολογικές-.
