Πλάι σ’ ό,τι συνήθως θεωρείται μοναδική μεγάλη λογοτεχνία, πλάι σε έργα ογκώδη, περίπλοκα, “εγκυκλοπαιδικά”, μένουν στο περιθώριο γραφές που δεν επιδίωξαν ποτέ την αναγνώριση. Φωνές που δεν πάσχισαν ν’ ακουστούν, αλλά που καταφέρνουν ακόμα και να δεσπόζουν ενίοτε των υπολοίπων, έστω απ’ αυτό το ίδιο περιθώριο. Οι Φωνές* του Αντόνιο Πόρτσια, παρότι μ’ ένα τέτοιο τρόπο “βουβές”, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Ιταλός μετανάστης στην Αργεντινή, άνθρωπος φύσει εσωστρεφής κι ίσως μελαγχολικός, ο Πόρτσια αφιέρωσε τη ζωή του στην ιδιαίτερη γραφή του. Δουλεύοντας σιωπηλά και μη αναζητώντας αναγνώριση, υπηρέτησε έναν αρκετά προσωπικό του συνδυασμό ποίησης κι αφορισμού, που καταπιάνεται με πολυποίκιλα θέματα της καθημερινότητας ή κι όχι τόσο. Οι Φωνές του, ψηγματικές εκλάμψεις και ψίθυροι που σπάνε τη σιωπή της εποχής του, δημιουργούν -χωρίς πολύ προσπάθεια- έναν δικό τους κόσμο, ελκυστικό για κάθε πνεύμα που δεν αρέσκεται σε πλήρη, μονοκόματα και σχοινοτενή συστήματα. Αποφθέγματα και στίχοι συνάμα, εκφράζουν μια σκέψη βαθιά κι αμόλυντη μες στην ιδανική απλότητά της.
Για έναν υποψιασμένο αναγνώστη του, η γραφή του Πόρτσια συνδέεται σ’ ένα βαθμό ασυναίσθητα μ’ εκείνη ενός Σιοράν, ενός Ντάβιλα ή ενός Λεοπάρντι. Όπως κι εκείνοι, έτσι κι αυτός αποδεικνύει για άλλη μια φορά, μια άψογη φορά μάλιστα, την απαράμιλλη γοητεία του αφορισμού. Ο τελευταίος, με την σειρά του, δεν είναι καθόλου εύκολο είδος λόγου, όπως αρκετοί πιστεύουν. Απαιτεί μια μεγάλη εντιμότητα του συγγραφέα απέναντι στους αναγνώστες και τον εαυτό του, έναν πραγματικό λακωνισμό και μια “αλλεργία” σε κάθε λογής αερολογία, βερμπαλισμό ή ακκισμό. Ο Αντόνιο Πόρτσια ανήκει στους κορυφαίους του είδους του (αν πρέπει να τον εντάξουμε σ’ ένα είδος) ως ένας πιστός κι υπέροχος υπηρέτης μιας “ελάσσονος” λογοτεχνίας πάντοτε -και κυρίως σήμερα- σπάνιας και αναγκαίας.
Έχουμε ξαναπροτείνει πολλές φορές εδώ βιβλία αποτελούμενα από ψήγματα, και το έργο του Πόρτσια δεν μπορεί να λείπει. Οι Φωνές, ξανά διαθέσιμες στα ελληνικά, στη πλήρη μορφή τους, στην αρκετά παραπάνω από απλά αξιόλογη μετάφραση του Βασίλη Λαλιώτη, προσφέρουν ιδανικά στον Έλληνα αναγνώστη μια απ’ τις πιο σημαντικές στιγμές της αφοριστικής γραφής στην εποχή μας.
*Οι Φωνές του Αντόνιο Πόρτσια κυκλοφορούνται σε πλήρη έκδοση από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Βασίλη Λαλιώτη και μ’ επίμετρο του Γιάννη Ανδριανάτου.
