Η ΠΟΛΙΣ
Είπες· «Θα πάγω σ’ άλλη γη, θα πάγω σ’ άλλη θάλασσα.
Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλλίτερη από αυτή.
Κάθε προσπάθεια μου μια καταδίκη είναι γραφτή·
κ’ είν’ η καρδιά μου — σαν νεκρός — θαμένη.
Ο νους μου ως πότε μες στον μαρασμόν αυτόν θα μένει.
Όπου το μάτι μου γυρίσω, όπου κι αν δω
ερείπια μαύρα της ζωής μου βλέπω εδώ,
που τόσα χρόνια πέρασα και ρήμαξα και χάλασα.»
Καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θα βρεις άλλες θάλασσες.
Η πόλις θα σε ακολουθεί. Στους δρόμους θα γυρνάς
τους ίδιους. Και στες γειτονιές τες ίδιες θα γερνάς·
και μες στα ίδια σπίτια αυτά θ’ ασπρίζεις.
Πάντα στην πόλι αυτή θα φθάνεις. Για τα αλλού — μη ελπίζεις—
δεν έχει πλοίο για σε, δεν έχει οδό.
Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώ
στην κώχη τούτη την μικρή, σ’ όλην την γη την χάλασες.
Ο Καβάφης έγραψε το ποίημα του «Πόλις» το 1894. Ξεκάθαρα αντιλαμβάνεται κανείς την ψυχική του κατάσταση και τα αδιέξοδα που τον πνίγουν. Αρχικά, για να μπορέσει να ερμηνεύσει κανείς τα λόγια του θα πρέπει να ταυτίσει την πόλη με τον εαυτό του, με το παρελθόν του και τα λάθη του. Ας δεχτούμε, λοιπόν, ότι το ποιητικό υποκείμενο δεν είναι ο Καβάφης, αλλά εμείς οι ίδιοι. Πόσες φορές έχουμε αναμετρηθεί με τον μεγαλύτερο εχθρό μας; Τον ίδιο μας τον εαυτό. Τις επιλογές μας.
Μια προσπάθεια, λοιπόν, να ξεφύγει κανείς από το παρελθόν του… είναι σα να κυνηγάει χίμαιρες… κάνοντας μία κατάδυση στο χθες μήπως και βρει απαντήσεις… Λάθη, αποτυχίες, απογοητεύσεις… και πάλι από την αρχή… φαύλος κύκλος. Κάθε προσπάθεια απεγκλωβισμού καταλήγει σε γκρεμό σύμφωνα με τον ποιητή «κάθε προσπάθεια μου μια καταδίκη είναι γραφτή»… Η απελπισία του κραυγάζει. Οι φόβοι, τα λάθη, τα πάθη… όσα δε μπορεί να αντιμετωπίσει, όσα τον κρατάνε δέσμιο στη γη και δεν επιτρέπουν κανέναν δρόμο διαφυγής. «..ερείπια μαύρα της ζωής μου βλέπω εδώ»…η απόγνωση και η θλίψη κυριαρχούν στη ψυχή του και δηλώνει πεπεισμένος ότι δεν υπάρχει σανίδα σωτηρίας «καινούριους τόπους δε θα βρεις, δε θα βρεις άλλες θάλασσες». Άραγε για πόσους από εμάς η θάλασσα δεν υπήρξε το καταφύγιο μας, ο προορισμός μας…όπου και να πας όμως, όπου κι αν βρεθείς ο Καβάφης σου υπενθυμίζει ότι από τις αλυσίδες της ζωής δεν ξέφυγε κανείς… οι δρόμοι κλείσαν… αδιέξοδα μιας ζωής… προσωπική φυλακή… και μέσα σ’ αυτήν την πόλη θα γερνάς και ασπρίζεις…
Τι ναι η πόλις τελικά;;; ένα απραγματοποίητο ταξίδι ή μία εσωτερική διαδρομή; Ή μια ευκαιρία να αναλογιστεί κανείς τα λάθη του και να προσπαθήσει να αλλάξει δίνοντας μία απάντηση στην απαισιόδοξη πόλη του Καβάφη;
