(Πηγή εικόνας: www.inquirer.com)
Η ευαίσθητη και καυστική Τζέιν Όστεν, η οποία νέα έφυγε από την ζωή, ωστόσο, αιώνια παραμένει μέσω των έργων της, αποδεικνύοντας περίτρανα πως δίκιο έχουν όσοι υποστηρίζουν ότι ένας συγγραφέας δεν δύναται να σβήσει εφόσον τα βιβλία του εξακολουθούν να ζωντανεύουν τις ιδέες του, αποτελεί μια από τις αγαπημένες επιλογές των απανταχού βιβλιοφάγων, ιδιαίτερα δε των ρομαντικών. Παρόλο που η επικρατούσα στερεοτυπική αντίληψη συνδέει ακόμα τα ρομαντικά μυθιστορήματα με την εξιδανίκευση καταστάσεων, μέχρι και με την περιγραφή του ουτοπικού, η ίδια φρόντισε να απέχει πολύ από αυτό, δημιουργώντας ρεαλιστικούς ήρωες που καλύπτουν ένα ευρύτατο κοινωνικό, πνευματικό και πολιτισμικό φάσμα και κατορθώνουν να μας διδάξουν ο καθένας κάτι διαφορετικό, επιτυγχάνοντας τον απώτερο στόχο της λογοτεχνίας, ο οποίος δεν είναι άλλος παρά η ανατροπή των οικείων οριζόντων μας μέσα από το ανοίκειο της τέχνης.
(Πηγή εικόνας: www.britannica.com)
Μέσα από τον προσεκτικά σμιλευμένο λογοτεχνικό χαρακτήρα της Ελίζαμπεθ Μπένετ, της πρωταγωνίστριας του γνωστότερου εκ των μυθιστορημάτων της Τζέιν Όστεν, «Περηφάνια και Προκατάληψη», λαμβάνουμε ίσως και το ιδανικότερο φεμινιστικό πρότυπο όλων των εποχών. Αυτό της γυναίκας που δεν επιτρέπει σε τρίτους να ορίζουν τις πράξεις της. Η νεαρή κι ανεξάρτητη Ελίζαμπεθ, αψηφώντας τις κοινωνικές νόρμες, δεν διστάζει να αρνηθεί τον γάμο, επιθυμώντας να οδηγηθεί σε αυτόν μονάχα από έρωτα. Αγαπά την οικογένεια της κι αναγνωρίζει τα κοινωνικά πρότυπα της εποχής, όμως, τολμά να αντισταθεί σε αυτά, κάνοντας τις δικές της επιλογές όσον αφορά την εμφάνιση της, τον τρόπο συμπεριφοράς κι ομιλίας της, γιατί στο βιβλίο της ζωής μας, μόνο οι ίδιοι οφείλουμε να κρατάμε αποφασιστικά την πένα.
Με μια εντελώς διαφορετική λογική φαίνεται να δημιουργήθηκε από την Τζέιν Όστεν ο χαρακτήρας της πρωταγωνίστριας του μυθιστορήματος «Μάνσφιλντ Παρκ», Φάννυ Πράις. Η νεαρή Φάννυ, αρχικά, δείχνει παγιδευμένη στις αναστολές της, οι οποίες αποτελούν τροχοπέδη στην προσπάθεια της να εναντιωθεί στην άσχημη συμπεριφορά των πλουσίων θείων της, που είχαν αναλάβει την ανατροφή της. Με την εξέλιξη της ιστορίας, όμως, και την ταυτόχρονη εξέλιξη του χαρακτήρα της, η ίδια μετατρέπεται σε μια γυναίκα, η οποία αναγνωρίζει το δικαίωμα της στην επιλογή κι αγωνίζεται για να το προστατεύσει. Το καθολικό μήνυμα “ακολούθα την καρδιά σου” πρεσβεύεται πλήρως από την Φάννυ, που αρνείται τον γάμο με οποιοδήποτε άλλον πέρα του παιδικού της έρωτα.
Η Έμμα Γούντχαουζ, αντιθέτως, η πρωταγωνίστρια του ομώνυμου μυθιστορήματος της Τζέιν Όστεν, μαγνητίζει με την αυτοπεποίθηση της. Επικεφαλής του σπιτιού, χωρίς την επιθυμία να παντρευτεί, φορέας μιας υψηλής κοινωνικής θέσης που μόνη της εξασφάλισε, κινείται εναντίον των κοινωνικών προκαταλήψεων που ταυτίζουν την γυναίκα αποκλειστικά με τον ρόλο της συζύγου και της νοικοκυράς, ενώ ταυτόχρονα συνειδητοποιεί πως παρά την ευφυΐα και την διορατικότητα που μπορεί να διαθέτουμε, για όλους ελλοχεύει ο κίνδυνος των λαθών· σημασία έχει αυτά να διορθώνονται με προσωπική προσπάθεια.
Η ζωή της Άννα Έλιοτ, της πρωταγωνίστριας του μυθιστορήματος «Πειθώ» της Τζέιν Όστεν, δεν θυμίζει σε τίποτα αυτή της Έμμα. Σε νεαρή ηλικία, περιορισμένη στην χαμηλή κοινωνική της θέση και υπό την πίεση της φίλης της που επιμένει πως ένας χαμηλόμισθος πλοίαρχος δεν δύναται να της εξασφαλίσει τα προς το ζην, απορρίπτει αυτόν τον έρωτα της. Όταν, όμως, τα μάτια της ξανασυναντούν το ανεκπλήρωτο αντικείμενο του πόθου της, τότε αυτή επιχειρεί να δείξει την μετάνοια της και να ξανακερδίσει την καρδιά του, διδάσκοντάς μας τόσο την αξία των δεύτερων ευκαιριών όσο και το αναντίρρητο της ρήσης “ποτέ δεν είναι αργά”.
Παρά το γεγονός, λοιπόν, πως η πένα αυτής της αριστουργηματικής συγγραφέας άγγιξε το χαρτί δύο ολόκληρους αιώνες πριν, κατόρθωσε να εμπλουτίσει την παγκόσμια λογοτεχνία με γυναικείους – κυρίως- χαρακτήρες, που ακόμα μεταδίδουν πολύτιμα μαθήματα ζωής μέσα από προσωπικά τους δράματα.
