Τα ζώα ήταν ανέκαθεν μία διαχρονική αξία σε όλες τις εκφάνσεις της λογοτεχνίας, τόσο στην ελληνική όσο και την παγκόσμια λογοτεχνία. Άλλες φορές άμεσα, όπως είναι στην πραγματικότητα, άλλες με συμβολικό ή υπερρεαλιστικό τρόπο. Πολλές φορές εκφράζουν μηνύματα υπέρ της αγάπης για τα ζώα και τη φύση. Τις πιο πολλές φορές ωστόσο χρησιμοποιούνται σαν τρόπος να περαστούν άλλα είδος μηνύματα.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα παραμύθια. Ένα από τα πιο γνωστά παραμύθια στον κόσμο που χρησιμοποιούν αυτό το μοτίβο είναι η Κοκκινοσκουφίτσα. Η πλοκή είναι πασίγνωστη. Ο λύκος που εμφανίζεται στο ρόλο του ‘’αντίπαλου’’ με βάση το μοντέλο του Greimas για τα παραμύθια. Ο λύκος εμφανίζεται σαν άνθρωπος, μιλάει , μπορεί να μεταμφιεστεί, να εξαπατήσει. Αν και οι ερμηνείες είναι διαφορετικές ο λύκος χρησιμοποιείται σαν έμμεσο μήνυμα, ενδεχομένως για μην μιλάμε σε αγνώστους ή και ένα βήμα παραπέρα που αφορά την σεξουαλική κακοποίηση. Παρόλο που η ευφυΐα και αντίληψη των μικρών παιδιών δεν υποτιμάται από κανέναν, εντούτοις ορισμένα μηνύματα πρέπει να δίνονται πιο έμμεσα.
Στην Ελλάδα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα οι μύθοι του Αισώπου, που είναι γνωστοί ως αλληγορίες και παρά το πέρασμα των αιώνων διαβάζονται ακόμα. Σε πολλούς από αυτούς τους μύθους χρησιμοποιούνται τα ζώα ως μέσο για να μεταφέρονται ηθικά διδάγματα. Τέτοιοι μύθοι είναι ο βοσκός που έλεγε ψέματα, ο λαγός και η χελώνα, κ.α. Παρόμοιες λαϊκές αλληγορίες συναντάμε και στο σχολικό ανθολόγιο του δημοτικού.
Παρόμοια παραδείγματα συναντιούνται και σε μία τέχνη συναφή με τη λογοτεχνία, στο comic. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Λούκυ Λουκ όπου ο ήρωας συνομιλεί με το άλογο του που αποτελεί το σύντροφο του και φαίνεται να εκφράζει τις λογικές σκέψεις των αναγνωστών. Επίσης υπάρχει ο σκύλος Ρανταπλάν σαν κωμικό στοιχείο που εκφράζει δυνατά τις σκέψεις του πριν κάνει κάποιο νέο λάθος που θα προκαλέσει προβλήματα. Ο Αρκάς στην Ελλάδα χρησιμοποιεί ζώα όπως ο κόκορας, το σπουργίτι, τη γάτα, και άλλα ζώα για να καυτηριάσει την πολιτική επικαιρότητα, τους οικογενειακούς δεσμούς, τις σεξουαλικές σχέσεις και άλλα ζητήματα της κοινωνίας δίνοντας στο κάθε ζώο ανθρώπινα χαρακτηριστικά χρησιμοποιώντας παράλληλα με χιούμορ τα χαρακτηριστικά κάθε ζώου.
Ο Τζορτζ Όργουελ κάνει μία από τις πιο στοχευμένες χρήσεις αυτού του μοτίβου στην Φάρμα των ζώων. Η πλοκή του έργου αναφέρεται στα γεγονότα που οδήγησαν στην ρωσική επανάσταση και την σταλινική Ρωσία την οποία αντιπαθούσε. Συμβολίζει τα πρόσωπα της ιστορίας με ζώα. Τα ζώα όπως φαίνεται από την ιστορία δεν επιλέγονται τυχαία. Συμβολίζει τους κυβερνώντες με γουρούνια, οι δυνάμεις ασφαλείας με σκυλιά, τους πρώτους επαναστάτες με κότες και αυτούς που ακολουθούν πιστά της οδηγίες χωρίς να καταλαβαίνουν ως πρόβατα.
Ακόμα ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η χρήση του γλάρου από τον Ρίτσαρντ Μπαχ στο Γλάρο Ιωνάθαν Λίβιγκστον. Ο Μπαχ με την παραβολή του γλάρου, το ταξίδι και όλες τις περιπέτειες του ξεδιπλώνει τις φιλοσοφικές και ψυχολογικές του απόψεις γύρω από την ελευθερία και την ανάπτυξη του ατόμου.
Επομένως από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα τα ζώα παραμένουν ένα διαχρονικό μοτίβο για την συγγραφή ενός έργου. Είτε σαν συμβολισμός, είτε σαν παρομοίωση, είτε με σκωπτική διάθεση τα ζώα παραμένουν πάντα φορείς ηθικών και βαθύτερων μηνυμάτων.
