Η δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ από αστυνομικό στη Μινεάπολη μάς υπενθύμισε με τον πλέον τραγικό τρόπο ότι ο ρατσισμός είναι βαθιά ριζωμένος στην κοινωνία. Το Δεν Είμαι ο Νέγρος Σου του Ραούλ Πεκ είναι από εκείνα τα ντοκιμαντέρ που παραμένουν επίκαιρα και αξίζουν την προσοχή μας, όπως το LA 92 (το οποίο και είδαμε πριν από λίγες μέρες). Τράβηξε, μάλιστα, και την προσοχή της Ακαδημίας με αποτέλεσμα να διεκδικήσει το Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ το 2017.
Η υπόθεση
Η ταινία μεταφέρει τα λόγια του συγγραφέα Τζέιμς Μπόλντουιν στην οθόνη μας. Ο Πεκ βασίζεται σε λόγια από εμφανίσεις του συγγραφέα και το τελευταίο του, ημιτελές βιβλίο Remember This House. Ταυτόχρονα, χρησιμοποιεί τρία χρονικά σημεία αναφοράς: τους θανάτους των Μέντγκαρ Έβερς (1963), Μάλκολμ Χ (1965) και Μάρτιν Λούθερ Κινγκ (1968). Μέσα από αυτές τις χρονιές-ορόσημα και με αναφορές σε προηγούμενες και επόμενες δεκαετίες, ο σκηνοθέτης προσπαθεί να αναδείξει την αλήθεια πίσω από την κατασκευασμένη εικόνα των Αφροαμερικανών.
Η γνώμη μας
Το Δεν Είμαι ο Νέγρος Σου σίγουρα εισαγάγει τον θεατή στο έργο του συγγραφέα με τον πλέον ταιριαστό τρόπο. Γιατί αν δεν είναι η αφήγηση των κειμένων του -παρατηρητή- Μπόλντουιν από τον Σάμιουελ Λ. Τζάκσον ο πλέον ταιριαστός τρόπος, τότε ποιος είναι; Τα δε κείμενα έχουν έναν σχεδόν εσωτερικό τόνο, λες και προορίζονταν για κάποιο ημερολόγιο και όχι για κάποιο βιβλίο. Με το να πεις, όμως, ότι η ταινία είναι απλά ένα homage στον Μπόλντουιν, την υποτιμάς.
Πέρα από τον Τζάκσον, ο Πεκ επιστρατεύει φωτογραφίες, βίντεο και δελτία ειδήσεων τόσο για να μεταφέρει στην οθόνη τα κείμενα, όσο και για να τεκμηριώσει τα όσα δείχνει. Η αναφορά στα χρόνια πριν τα 60s γίνεται κυρίως μέσα από ταινίες, οι οποίες δείχνουν το πώς αντιμετώπιζε η κοινωνία τους Αφροαμερικανούς. Όλη αυτή η εναλλαγή εικόνων δεν μπερδεύει τον θεατή, είναι αρμονική, και ίσα-ίσα δίνει στο ντοκιμαντέρ έναν πιο έντονο ρυθμό.
Μέσα από τους Έβερς, Μάλκολμ Χ και Κινγκ, βλέπεις τον αντίκτυπό τους στην κοινωνία. Έντονες αντιδράσεις, συχνά βίαιες, οι οποίες, σχεδόν σαράντα χρόνια μετά, οδήγησαν σε πρωτόγνωρες καταστάσεις. Εκλογή του πρώτου Αφροαμερικανού Προέδρου (Μπαράκ Ομπάμα), ένα διεθνές κίνημα (Black Lives Matter), εκλογή ενός Προέδρου με ρατσιστικές -και γενικά επικίνδυνες- απόψεις (Ντόναλντ Τραμπ).
Πάνω απ’ όλα, το Δεν Είμαι ο Νέγρος Σου αγγίζει το θέμα της εθνικής (αμερικανικής) ταυτότητας. Μέσα από την κάμερα του Πεκ βλέπεις πόσο δύσκολο είναι να βρεις την ταυτότητά σου και να σε αποδεχτεί μια ολόκληρη κοινωνία, όταν αυτή έχει διαμορφώσει εκ των προτέρων την άποψη της.
Όπως έχουμε ξαναπεί, ο ρατσισμός και οι φυλετικές διακρίσεις είναι εγγενή χαρακτηριστικά του συστήματος που ζούμε. Και όσο θα υπάρχει το μεν (σύστημα), θα υπάρχουν και τα δε φαινόμενα (ρατσισμός/φυλετικές διακρίσεις). Και όσο θα υπάρχουν αυτά, θα υπάρχουν και άλλοι Μέντγκαρ Έβερς, Μάλκολμ Χ, Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, Ρόντνεϊ Κινγκ, Τζορτζ Φλόιντ. Οι Αφροαμερικανοί, λέει ο Μάικλ Τζόρνταν, έχουν υποστεί αρκετά, φτάνει πια. Δίκιο έχει.
