Έχοντας γίνει αισίως 86 (!) χρονών, ο Ρομάν Πολάνσκι επιστρέφει πίσω από την κάμερα γυρίζοντας μια ταινία που θυμίζει τον παλιό, καλό εαυτό του. Ο σκηνοθέτης καταπιάνεται στο Κατηγορώ…! με την Υπόθεση Ντρέιφους. Και αν σε μας δεν είναι ιδιαίτερη γνωστή, σκεφτείτε ότι αποτέλεσε προάγγελο του επερχόμενου αντισημιτισμού και δίχασε τη Γαλλία στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα.
Η υπόθεση
Μια καθαρίστρια της γερμανικής πρεσβείας στο Παρίσι παραδίδει το 1894 σε Γάλλους αξιωματικούς μία επιστολή, η χρησιμοποιήθηκε ως τεκμήριο για την ύπαρξη ενός πληροφοριοδότη εντός του στρατού. Οι υποψίες στρέφονται στον -εβραϊκής καταγωγής- λοχαγό Άλφρεντ Ντρέιφους (Λουί Γκαρέλ). Τελικά, ο Ντρέιφους δικάζεται, κατηγορείται για προδοσία και στέλνεται εξόριστος στη Νήσο του Διαβόλου στη Γαλλική Γουιάνα.
Με την πάροδο του χρόνου, ο νέος διοικητής της μονάδας αντικατασκοπίας, συνταγματάρχης Ζωρζ Πικάρ (Ζαν Ντιζαρντέν) βλέπει ότι συνεχίζεται η διαρροή πληροφοριών προς τους Γερμανούς. Έτσι, πείθεται για την αθωότητα του Ντρέιφους, ενώ οι υποψίες του στρέφονται στον ταγματάρχη Φέρντιναντ Εστερχάζι. Ο Πικάρ, στην προσπάθειά του ν’ αποδείξει τα παραπάνω, βρίσκει συμπαραστάτες του σημαντικές προσωπικότητες της εποχής και διανοούμενους.
Ο συγγραφέας Εμίλ Ζολά δείχνει την έμπρακτη υποστήριξή του δημοσιεύοντας το 1898 στο εξώφυλλο της εφημερίδας L’Aurore μια επιστολή προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, το περίφημο “Κατηγορώ…!” του. Η δημοσίευση αυτή, και το κύμα αντιδράσεων που προκάλεσε, οδήγησε στην επανεξέταση της δίκης. Αν θέλετε να μάθετε τη συνέχεια και την τελική της έκβαση της δίκης ξέρετε τι πρέπει να κάνετε.
Η ετυμηγορία
Από την καθηλωτική εναρκτήρια σκηνή μέχρι το συγκλονιστικό τέλος, ο Πολάνσκι παραδίδει μαθήματα σκηνοθετικής δεξιοτεχνίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι παρακολουθούμε τα τεκταινόμενα μέσα από τα μάτια του Πικάρ, και όχι του Ντρέιφους. Η ταινία, αν και αρκετά κλασική, είναι στιβαρή και προσεγμένη μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια. Κινείται με άνεση ανάμεσα στο ιστορικό δράμα και το θρίλερ κρατώντας αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή για 2 ώρες και κάτι λεπτά. Να τονίσουμε ότι η επιτυχία της οφείλεται σε σημαντικό βαθμό και στην σχεδόν άψογη ερμηνεία του Ντιζαρντέν. Συνολικά, η ταινία θυμίζει τις εποχές του Πιανίστα, δικαιώνοντας το σκηνοθέτη και ικανοποιώντας ακόμα και το πιο απαιτητικό (του) κοινό.
Τέλος, είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς ότι ο Πολάνσκι δεν κάνει παραλληλισμούς με τις κατηγορίες για βιασμό που έχει αντιμετωπίσει. Διαχωρίζοντας όμως τον σκηνοθέτη και το έργο του από την προσωπική του ζωή, συνειδητοποιούμε ότι η –βραβευμένη με Αργυρό Λέοντα στο τελευταίο Φεστιβάλ της Βενετίας– ταινία δεν χάνει στιγμή την αξία της. Μας θυμίζει ότι χρειαζόμαστε ανθρώπους που παλεύουν για την αλήθεια και το δίκιο. Επίσης, τονίζει πόσο επικίνδυνη είναι η υιοθέτηση και η νομιμοποίηση ρατσιστικών και εθνικιστικών συμπεριφορών. Έτσι, είναι φανερό γιατί αξίζει να δούμε (με αντικειμενικότητα) το δικό του “Κατηγορώ…!”. Έχει να μας πει αρκετά πραγματάκια ο Πολάνσκι εδώ…
