Το δολάριο των ΗΠΑ παίζει καθοριστικό ρόλο στα διεθνή νομισματικά και οικονομικά συστήματα από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αποτελεί μέσο συναλλαγής και λογιστική μονάδα. Μέσα στα χρονικά αρκετές χώρες, προσπάθησαν να μειώσουν την εξάρτηση τους από το δολάριο. Αυτή η διαδικασία ονομάστηκε αποδολαριοποίηση. Ωστόσο, η αποδολαριοποίηση δεν είναι εφικτή για διαφόρους λόγους. Η δυσαρέσκεια για την κυριαρχία του δολαρίου και η δύναμη που παρέχει στην Ουάσιγκτον είναι προφανής, επομένως η κυριαρχία και η υπεροχή του δολαρίου, εξακολουθεί να αποτελεί την τρέχουσα παγκόσμια πραγματικότητα.
H κυριαρχία του δολαρίου
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το δολάριο των ΗΠΑ μετατράπηκε σε κύριο παγκόσμιο νόμισμα. Έκτοτε κυριαρχεί στο διεθνές εμπόριο και αποτελεί ένα ασφαλές συναλλαγματικό απόθεμα για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τις επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο. Η θέση του δολαρίου ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, διαμορφώθηκε σε ένα συνέδριο του Bretton Woods τον Ιούλιο του 1944. Σε αυτό το συνέδριο, 44 χώρες συμφώνησαν να ιδρύσουν το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και με την σειρά του το 1945 έγινε ο Όμιλος της Παγκόσμιας Τράπεζας. Όμως παρά το γεγονός της συμφωνίας των 44 χωρών, οι θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, προωθούν τα συμφέροντα και την ιδεολογία των ΗΠΑ και μερικών άλλων Δυτικό Ευρωπαϊκών χωρών, επιβάλλοντας αυστηρούς και πρόσθετους όρους για την παροχή βοήθειας σε άλλες χώρες.
Η δυσαρέσκεια για την υπεροχή του δολαρίου είναι πλέον διαδεδομένη. Καλύπτει πλέον γεωγραφικά την Νοτιοανατολική Ασία, τη Μέση Ανατολή και τη Λατινική Αμερική. Οι πιο πρόσφατες προσπάθειες για αποδολαριοποίηση ήταν πολύ – επίπεδες και σε διαφόρους τομείς. Έπειτα, η αποδολαριοποιήση έχει γίνει μέρος των πολιτικών και στρατηγικών ορισμένων χωρών. Αλλά οι προσπάθειες για αποδολαριοποίηση δεν σημαίνουν απαραίτητα, την κατάρρευση του δολαρίου ή πως η επιρροή του νομίσματος έχει τελειώσει. Επί του παρόντος, δεν υπάρχει καλή εναλλακτική στο δολάριο και κανένα ουσιαστικό στοιχείο δεν δείχνει πως αυτό απειλείται.
Ωστόσο, τα μειονεκτήματα της υπερβολικής εξάρτησης από το δολάριο έχουν γίνει ιδιαίτερα αισθητά, ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες. Πολλές χώρες αναζητούν εναλλακτικές λύσεις έναντι του δολαρίου στις εμπορικές τιμολογήσεις και σε συναλλαγματικά αποθέματα. Φαίνεται πως η διαδικασία της αποδολαριοποίησης, κάνει προσπάθειες για την μετάβαση σε μια νέα και πιο δημοκρατική οικονομική τάξη.
Ενώ το μάκρο-γεωπολιτικό περιβάλλον ωθεί τις χώρες να αναζητήσουν εναλλακτικά νομίσματα, επικρατεί εδώ και καιρό ανησυχία για την κυριαρχία του δολαρίου στο παγκόσμιο εμπόριο και στα χρηματοοικονομικά. Ακολουθούν οι λόγοι για τους οποίους οι χώρες σε όλο τον κόσμο, προσπαθούν να συντάξουν σχέδια για την πιθανή απομάκρυνση από το δολάριο:
Το ισχυρό αυτό νόμισμα γίνεται πολύ ακριβό για τις αναδυόμενες οικονομίες
Το δολάριο που κερδίζει την ισχύ έναντι των περισσοτέρων νομισμάτων σε όλο τον κόσμο κάνει τις εισαγωγές πολύ πιο ακριβές για τις αναδυόμενες οικονομίες. Στην Αργεντινή, η πολιτική πίεση και η μείωση των εξαγωγών συνέβαλλαν στην πτώση των αποθεμάτων και πίεσαν το πέσο, το οποίο με την σειρά του συνέβαλλε στον πληθωρισμό.
Το παγκόσμιο εμπόριο και η ζήτηση του πετρελαίου διαφοροποιούνται
Ένας βασικός λόγος για τον οποίο το δολάριο έγινε το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, είναι ότι οι χώρες στην Μέση Ανατολή, το χρησιμοποίησαν για τις εμπορικές τους συναλλαγές – επειδή ήταν ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο εμπορικό νόμισμα για την εποχή. Η συμφωνία έγινε ευρέως γνωστή με τον τίτλο “πετρέλαιο έναντι ασφάλειας”.
Πηγές:
De-Dollarization: Countries seeking alternatives to the U.S Dollar, Visual Capitalist, ανακτήθηκε από: https://www.visualcapitalist.com/de-dollarization-countries-seeking-alternatives-to-the-u-s-dollar/#google_vignette
Αποδολαριοποίηση: Οι λόγοι που οι χώρες θέλουν να σπάσουν την παντοδυναμία του δολαρίου, οικονομικός ταχυδρόμος, ανακτήθηκε από: https://www.ot.gr/2023/11/27/diethni/apodolariopoiisi-oi-logoi-pou-oi-xores-theloun-na-spasoun-tin-pantodynamia-tou-dolariou/
