Εβραϊκές λέξεις ενσωματώθηκαν στην ελληνική γλώσσα. Μερικές μάλιστα αφομοιώθηκαν τόσο, ώστε ξεχάστηκε η ανατολίτικη προέλευσή τους.
Η εβραϊκή γλώσσα
Η εβραϊκή γλώσσα ανήκει στις λεγόμενες σημιτικές γλώσσες. Ανήκει στην ίδια οικογένεια με την αραβική και την αμχαρική γλώσσα (επίσημη γλώσσα της Αιθιοπίας). Είναι η επίσημη γλώσσα του κράτους του Ισραήλ. Επίσης ομιλείται από εβραϊκές κοινότητες ανά τον κόσμο.
Οι Εβραίοι μετά την καταστροφή του δεύτερου ναού και της Ιερουσαλήμ (70 μ.Χ.) εγκατέλειψαν τις πατρογονικές τους εστίες. Στη διασπορά υιοθέτησαν τη γλώσσα της χώρας που έμειναν. Έτσι, πολλοί Εβραίοι άρχισαν να μιλούν ελληνικά, ισπανικά, ρώσικα, γερμανικά, ανάλογα τη χώρα εγκατάστασης. Η εβραϊκή γλώσσα διατηρήθηκε στην τελετουργία, ξεχάστηκε όμως και έπαψε να ομιλείται στην καθημερινή ζωή.
Μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη δημιουργία εβραϊκού κράτους τέθηκε το ζήτημα μιας “εθνικής γλώσσας”. Αποφασίστηκε να είναι η παλιά ή βιβλική εβραϊκή, η οποία εμπλουτίστηκε με νέες λέξεις για να συμβαδίζει με τη νέα εποχή. Έγινε, λοιπόν, αναβίωση μιας “νεκρής γλώσσας”.
Εβραϊκές λέξεις στην ελληνική γλώσσα
Δάνεια από άλλες γλώσσες δεν είναι σπάνια σε καμία γλώσσα. Πόσο μάλλον στην Ελλάδα, με τη μακρά παράδοση κατακτητών και εμπορικών επαφών. Στη σημερινή ελληνική γλώσσα συναντάμε τουρκικές, ιταλικές, γαλλικές, αγγλικές, εβραϊκές λέξεις και λέξεις από πολλές άλλες γλώσσες.
Εβραίοι στον ελλαδικό χώρο βρέθηκαν ήδη από τον 6ο αιώνα π.Χ. Μετά την εβραϊκή Διασπορά, δημιουργήθηκαν ακμάζουσες ισραηλιτικές κοινότητες σε πολλές ελληνικές πόλεις.
Ωστόσο, οι εβραϊκές λέξεις που υιοθετήθηκαν ίσως να μην τόσο αποτέλεσμα της συνύπαρξης, αλλά της επαφής με το χριστιανισμό. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι οι περισσότερες εβραϊκές λέξεις σχετίζονται με τη θρησκεία. Είναι δηλαδή ονόματα βιβλικά ή λέξεις σχετικές με γιορτές θρησκευτικές.
Ας δούμε μερικές χαρακτηριστικές εβραϊκές λέξεις.
Σάββατο
Προέρχεται από την εβραϊκή λέξη sabbat που σημαίνει “ανάπαυση”. Σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη ο Θεός την έβδομη μέρα μετά τη δημιουργία του κόσμου αναπαύτηκε. Είναι η έβδομη μέρα της εβδομάδας αν θωρήσουμε πρώτη την Κυριακή. Αν θεωρήσουμε πρώτη μέρα της εβδομάδας τη Δευτέρα, το Σάββατο είναι η έκτη μέρα.
Οι αρχαίοι Έλληνες, πάντως, ονόμαζαν το Σάββατο “Κρονία”, μια και ήταν μέρα αφιερωμένη στον Κρόνο. Αυτή η παράδοση απηχείται ακόμη στην αγγλική γλώσσα, με το Σάββατο να είναι “Saturday” (Saturn= Κρόνος).
Πάσχα
Η λέξη Πάσχα προέρχεται από το εβραϊκό πεσάχ που σημαίνει πέρασμα. Είναι εβραϊκή γιορτή, ως ανάμνηση της εξόδου των Εβραίων από την Αίγυπτο, υπό την ηγεσία του Μωυσή. Το χριστιανικό Πάσχα τιμά τα Πάθη του Χριστού και γιορτάζει την Ανάστασή Του. Με την Ανάσταση του Χριστού πραγματοποιείται το “πέρασμα” στην αιώνια ζωή, διατηρώντας έτσι τη σημασία της εβραϊκής λέξης.
Χάβρα
Στα εβραϊκά “χάβρα” σημαίνει συναγωγή. Στα ελληνικά η λέξη έχει περάσει με μια μειωτική σημασία. Σημαίνει δηλαδή μια ομάδα ανθρώπων που μιλούν όλοι μαζί και είναι δύσκολο να βγει νόημα.
Μεσσίας
Μεσσίας στα εβραϊκά σημαίνει “μυρωμένος”. Αναφέρεται στο σωτήρα, το σταλμένο από το Θεό. Στη χριστιανική θρησκεία ως Μεσσίας αναφέρεται ο Χριστός. Μεταφορικά ως “μεσσίας” αναφέρεται ο σωτήρας, αυτός ο οποίος βρίσκει λύση σε μια δύσκολη κατάσταση.
Κορβανάς
Η λέξη “κορβανάς” προέρχεται από την εβραϊκή λέξη korban που σημαίνει δώρο. Στα ελληνικά η λέξη “κορβανάς” σημαίνει το μέρος όπου κάποιος φυλάει χρήματα ή πολύτιμα αντικείμενα.
Σαμιαμίδι
Η λέξη προέρχεται από την εβραϊκή λέξη smamit. Σαμιαμίδι είναι μια μικρή σαύρα, αλλά χρησιμοποιείται μεταφορικά για να δηλώσει τον κοντό άνθρωπο.
Δίπλα σε όλες αυτές τις εβραϊκές λέξεις μπορούν να προστεθούν τα βιβλικά ονόματα, όπως Μαρία, Ιωσήφ, Ματθαίο, Αβραάμ, Ρεβέκκα, Σάρα και πολλά άλλα.
Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για το άρθρο:
Χριστίδης Α. Φ. (2010), Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη.
Προέλευση λέξεων από την εβραϊκή. Aνακτήθηκε από https://el.wiktionary.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B7%CE%B3%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1:%CE%A0%CF%81%CE%BF%CE%AD%CE%BB%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%B7_%CE%BB%CE%AD%CE%BE%CE%B5%CF%89%CE%BD_%CE%B1%CF%80%CF%8C_%CF%84%CE%B1_%CE%B5%CE%B2%CF%81%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AC_(%CE%BD%CE%AD%CE%B1_%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AC)
