Ο Γαλλικός φεμινισμός αποτελεί ένα επιμέρους ρεύμα της φεμινιστικής θεωρίας που έλαβε χώρα στη Γαλλία. Δίνει έμφαση στη μελέτη των νοημάτων, του λόγου, των θεσμών, των ερμηνειών ως στοιχεία που αποτελούν καθοριστικό παράγοντα για την εδραίωση και διαιώνιση της έμφυλης ανισότητας. Πιο συγκεκριμένα, οι Γαλλίδες φεμινίστριες της διαφοράς εντόπισαν την αφετηρία της έμφυλης ανισότητας στο γεγονός ότι ιστορικά δεν παραχωρήθηκε στη γυναίκα η πολιτισμική και συμβολική δυνατότητα, σε επίπεδο λόγου, νοημάτων κ.ά., να υπάρξει ως διακριτό και ισότιμο, ταυτοχρόνως, υποκείμενο με τον άνδρα. Προβάλλουν την αναγκαιότητα πολιτισμικής συμπερίληψης της γυναίκας σε ένα κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο η ίδια δεν θα ετεροκαθορίζεται από τη διαρκή αντιπαραβολή της προς τον άνδρα. Ποιες ήταν όμως αυτές οι εξέχουσες προσωπικότητες που συνέβαλαν στην ενδυνάμωση της “φωνής” του φεμινισμού;
Simone de Beauvoir (1908-1986)
Η Simone de Beauvoir ήταν μια Γαλλίδα συγγραφέας, φιλόσοφος και προάγγελος του γαλλικού φεμινισμού. Ήταν ίσως η μεγαλύτερη φεμινίστρια του 20ού αιώνα. Υποστήριξε πως ο τρόπος με τον οποίο ένας άνθρωπος βιώνει το φύλο και τη σεξουαλικότητά του δεν απορρέει από τη φύση και τη βιολογία του αλλά είναι ιστορικά και κοινωνικά προσδιορισμένος. Στο πασίγνωστο βιβλίο της “Το δεύτερο φύλο” αναφέρει πως οι κοινωνικές και οι φυσικές επιστήμες όπως και θρησκευτικές, κοινωνικές παραδόσεις είναι εκείνες που έχουν κατασκευάσει έναν κόσμο στον οποίο επικρατεί η ιδεολογία πως η γυναίκα είναι “φυσικά” κατώτερη από τον άνδρα. Στο συγκεκριμένο έργο υποστηρίζει την θέση πως “δεν γεννιέσαι γυναίκα, αλλά γίνεσαι” πράγμα που αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη της θεωρίας περί κοινωνικής κατασκευής του φύλου.
Olympe de Gouges (1748-1793)
Η Olympe de Gouges ήταν Γαλλίδα συγγραφέας και ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης. Θεωρείται μια από τις πρώτες φεμινίστριες παγκοσμίως. Υποστήριξε την άποψη ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου αφορούσαν και τις γυναίκες και πως η εξουσία πρέπει πηγάζει από ολόκληρο το έθνος, που σημαίνει από τη συνεργασία του άνδρα και της γυναίκας. Δραστηριοποιήθηκε σε ζητήματα όπως το διαζύγιο (πράγμα που στην εποχή της ήταν κάτι το ασυνήθιστο), τα νοσοκομεία μητρότητας και τα δικαιώματα των ορφανών παιδιών και των ανύπαντρων μητέρων.
Luce Irigaray (1930 – )
Η Luce Irigaray, γεννημένη στο Βέλγιο, είναι θιασώτρια του γαλλικού φεμινισμού με μεγάλη συμβολή στα πεδία της φιλοσοφίας, της γλωσσολογίας και της ψυχανάλυσης. Η ενασχόλησή της με τους προαναφερθέντες κλάδους οφείλεται στην κριτική που άσκησε αναφορικά με τον αποκλεισμό που υφίστανται οι γυναίκες από αυτούς. Υποστήριξε πως οι συγκεκριμένοι κλάδοι έχουν κυριαρχηθεί ιστορικά από ανδρικές φωνές και έχουν κατασκευάσει μια πραγματικότητα που προτάσσει τον άνδρα, τοποθετώντας την γυναίκα στο περιθώριο. Μέσω των έργων της, έχει αμφισβητήσει τους συνήθεις τρόπους σκέψης σχετικά με το φύλο και τη γλώσσα.
Hélène Cixous (1937 – )
Η Hélène Cixous, γεννημένη στην Αλγερία, είναι συγγραφέας και φιλόσοφος και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη γυναικεία λογοτεχνία σε συνδυασμό με τον γαλλικό φεμινισμό. Εισήγαγε τον όρο «écriture féminine» (= γυναικεία γραφή), ο οποίος αναφέρεται στην έμφυλη διάσταση της συγγραφής και του λογοτεχνικού έργου. Κεντρικό σημείο της αποτελεί η πεποίθηση πως η διαφορά των φύλων γίνεται διακριτή στη γλώσσα. Αναδύεται, λοιπόν, μια επαναστατική, θα λέγαμε, γραφή που θα επιτρέψει στις γυναίκες «να μετατρέψουν την ιστορία τους, να αδράξουν την ευκαιρία να μιλήσουν».
Monique Wittig (1935-2003)
Η Monique Wittig, γεννημένη στη Γαλλία, ήταν συγγραφέας και φιλόσοφος. Αναφέρθηκε στη δύναμη και την αλληλεγγύη που πρέπει να υπάρχει μεταξύ των γυναικών. Μια από τις κύριες συνεισφορές της στη θεωρία του γαλλικού φεμινισμού ήταν η έννοια της «ελεύθερης γυναίκας», η οποία εντάσσεται στο έργο της «The Straight Mind». Στο παρόν έργο, επισημαίνει πως η γυναικεία ταυτότητα είναι δεσμευμένη από τα κοινωνικά κατεστημένα και προτείνει τη δημιουργία μιας νέας, απελευθερωμένης γυναίκας, που δε θα συνάδει με τους συμβατικούς τρόπους σκέψης περί φύλων.
Πηγές:
Ρεθυμιωτάκη, Ελένη & Μαροπούλου, Μαρίνα & Τσακιστράκη, Χριστίνα (2015). Φεμινισμός και Δίκαιο. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις
Σηφάκη, Ευγενία (2015). Σπουδές Φύλου & Λογοτεχνία. Κάλλιπος, Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών
Donovan, Sarah K. Luce Irigaray. Ανακτήθηκε από: https://iep.utm.edu/
Hélène Cixous. Ανακτήθηκε από: https://jewishcurrents.org/
Ολέμπ ντε Γκουζ: Ανακτήθηκε από: https://wikiwand.com/el/Ολέμπ_ντε_Γκουζ
