Οι θάνατοι από τον κορονοϊό και τα κρούσματα αυξάνονται καθημερινά σε όλες τις χώρες ανά τον κόσμο. Η κατάσταση βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο για να χαρακτηριστεί, πλέον, ως πανδημία. Με αφορμή το ξέσπασμα του κορωνοϊού θα μιλήσουμε, λοιπόν, για μία από τις μεγαλύτερες πανδημίες που έπληξαν την αρχαιότητα, την πανούκλα του Ιουστινιανού.
Κατά την διάρκεια της βασιλείας του Βυζαντινού αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α’ (527 -565 μ. Χ), μια θανατηφόρα ασθένεια εξαπλώθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 540 μ. Χ αλλά και στις μεσογειακές λιμάνια – πόλεις, η πανούκλα. Σύμφωνα με τις πηγές, πέθαιναν 5.000 άνθρωποι την ημέρα και σκότωσε, σχεδόν, το ήμισυ του πληθυσμού της Πόλης .Ένα χαρακτηριστικό της πανούκλας του Ιουστινιανού ήταν η νέκρωση του χεριού.
Το ξέσπασμα στην Κωνσταντινούπολη πιστεύεται πως έγινε στην πόλη από μολυσμένα ποντίκια που βρίσκονταν σε σκάφη σιτηρών και τα οποία έφθασαν από την Αίγυπτο. Για να θρέψει τους πολίτες της, η Πόλη εισήγαγε τεράστιες ποσότητες σιτηρών, ως επί το πλείστον από την Αίγυπτο. Τα πλοία των σιτηρών, πιθανόν, μπορεί να ήταν η αρχική πηγή της μόλυνσης, καθώς ο πληθυσμός των αρουραίων (και των ψύλλων) στην Αίγυπτο τρεφόταν από τις μεγάλες σιταποθήκες. Ο Βυζαντινός Ιστορικός Προκόπιος ανέφερε για πρώτη φορά την επιδημία το 541 μ. Χ, λέγοντας ότι ξεκίνησε από το λιμάνι του Πηλούσιου (κοντά στο Σουέζ στην Αίγυπτο.).
Οι συχνές επόμενες φάσεις της πανούκλας συνέχισαν να χτυπούν τον 6ο, 7ο και 8ο αιώνα, με την ασθένεια να γίνεται όλο και λιγότερο λοιμογόνα. Η καταστροφή που προκάλεσε η πανούκλα, μας έβαλε στην περίοδο που είναι γνωστή ως «οι Σκοτεινοί Αιώνες » στην Ευρώπη.
Η πανούκλα του Ιουστινιανού θεωρείται, γενικά, ως το πρώτο καταγεγραμμένο παράδειγμα της βουβωνικής πανώλης. Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται στην ιστορική περιγραφή των κλινικών εκδηλώσεων, κατά τη διάρκεια της επιδημίας και την ανίχνευση της Yersinia pestis** σε DNA από ανθρώπινα υπολείμματα σε αρχαίους τύμβους που χρονολογούνται στην περίοδο αυτή. Η πανούκλα του Ιουστινιανού, αποτελεί, ακόμα και σήμερα, μία από τις μεγαλύτερες πληγές της ιστορίας. Η πανούκλα, έπληξε τόσο την Ευρώπη και την Ασία και προκάλεσε το θάνατο περίπου 25 εκατομμυρίων ανθρώπων (πρώτο κρούσμα) με 50.000.000, μετά από δύο αιώνες από το πρώτο κρούσμα.
**Yersinia pestis:Το βακτήριο είναι γνωστό για την πρόκληση της πανώλης, η οποία εκδηλώνεται σε τρεις κύριους τύπους.Και οι τρεις μορφές ευθύνονται για επιδημίες υψηλής θνησιμότητας καθ’όλη την ανθρώπινη ιστορία, συμπεριλαμβανομένης της Πανούκλας του Ιουστινιανού κατά τον έκτο αιώνα, την μαύρη πανώλη η οποία σκότωσε το ένα τρίτο τουλάχιστον του Ευρωπαϊκού πληθυσμού μεταξύ του 1347 και 1353 και τη Μεγάλη Πανούκλα του Λονδίνου το 1665, η οποία έληξε το 1666 με την Μεγάλη Πυρκαγιά του Λονδίνου. Τέλος, 2 αιώνες αργότερα ξέσπασε η Τρίτη Πανδημία, γνωστή και ως Σύγχρονη Πανώλη, η οποία ξεκίνησε στα τέλη του 19ου αιώνα στην Κίνα και εξαπλωνόταν από αρουραίους σε ατμόπλοια, σκοτώνοντας περίπου 10.000.000 άτομα
Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για το άρθρο:
- The Sixth-Century Plague
- Little, Lester K., ed., Plague and the End of Antiquity: The Pandemic of 541–750, Cambridge, 2006.
- Russell, J.C. (1958). “Late Ancient and Medieval Population” Transactions of the American Philosophical Society, n.s. 48 pt. 3, (Philadelphia), pp. 71–99.
- Yersinia pestis. Ανακτήθηκε από https://el.wikipedia.org/wiki/Yersinia_pestis
