Το καλοκαίρι του 1956 ξέσπασε μία κρίση στην Αίγυπτο, γνωστή ως η Κρίση του Σουέζ. Μία κρίση στην οποία συμμετείχαν από τη μία πλευρά η Αίγυπτος και από την άλλη η τριανδρία των Γαλλία, Μ. Βρετανία και Ισραήλ. Και όπως όλοι μπορούμε να φανταστούμε, από αυτό το γεγονός (πολιτικό παιχνίδι καλύτερα) δεν μπορούσαν να λείπουν οι δύο μεγάλες δυνάμεις εκείνης της εποχής, μιας και βρισκόμασταν στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η ΕΣΣΔ και οι ΗΠΑ. Η κρίση του Σουέζ δεν μπορούμε να πούμε ότι θυμίζει γεγονότα που έχουν ταυτιστεί με τον Ψυχρό Πόλεμο. Έχει όμως τη δική του σημασία.
Εύλογο είναι να αναρωτηθεί κάποιος/α τι σχέση μπορεί να έχει το Σουεζ με τη διώρυγα του σε αυτό το γεγονός. Αυτό θα απαντηθεί στη συνέχεια.
Ως τα μέσα της δεκαετίας του ’50, οι περισσότερες χώρες που βρίσκονταν υπό ευρωπαϊκό έλεγχο είχαν επισήμως γίνει ανεξάρτητες. Τα κοιτάσματα πετρελαίου πλέον δεν επιβλέπονταν από τους Βρετανούς, αλλά από τις ΗΠΑ. Επιρροή στα πράγματα άρχιζαν να ασκούν οι Ηνωμένες Πολιτείες, θεωρώντας πως τα συμφέροντά τους θα έπρεπε να διασφαλιστούν διατηρώντας στενές σχέσεις με τις τοπικές κυβερνήσεις.
Στην Αίγυπτο, ηγέτης από το 1956, ήταν ο Τζαμάλ Αμπντ αλ-Νάσερ, ο οποίος ανέλαβε την προεδρία της χώρας κατόπιν ανελεύθερων εκλογών με τις ευλογίες της Σοβιετικής Ένωσης. Μία από τις πολιτικές του ήταν να μοιράσει την εθνική γη στους ακτήμονες και να εθνικοποιήσει αρκετές ξένες επιχειρήσεις. Και σε αυτό το σημείο μπορούμε να αναφέρουμε τι σχέση έχει η διώρυγα του Σουέζ. Η εταιρεία που διαχειριζόταν τη διώρυγα ήταν βρετανικών και γαλλικών συμφερόντων. Και όπως ήταν φυσιολογικό μία τέτοια απόφαση θορύβησε τις δύο αυτές δυνάμεις, καθώς η ελεύθερη διάβαση ενδεχομένως θα επηρεαζόταν από πολιτικές σκοπιμότητες. Ταυτοχρόνως μία τέτοια ενέργεια ενίσχυε το κύρος του Νάσερ στις αραβικές χώρες.
Αποτέλεσμα της απόφασης ήταν να δημιουργηθεί μια μυστική συμφωνία μεταξύ Γαλλίας, Βρετανίας και Ισραήλ. Αυτές οι τρεις χώρες στόχευαν να επιτεθούν και να ανατρέψουν τον Νασέρ στη Αίγυπτο. Από την άλλη πλευρά, η Αίγυπτος λάμβανε υποστήριξη από τα αραβικά κράτη.
Τον Οκτώβριο οι ισραηλινές δυνάμεις εισέβαλαν στην Αίγυπτο προχωρώντας προς τη διώρυγα του Σουέζ. Η Βρετανία και η Γαλλία, όντας ανήσυχες για τη δημιουργία μεγάλης σύρραξης μεταξύ των δύο χωρών, έστειλαν τελεσίγραφο σε Ισραήλ και Αίγυπτο για να αποχωρήσουν από τη ζώνη της διώρυγας. Ο Νάσερ δεν δέχτηκε και η άρνησή του τους έδωσε το πρόσχημα για κατάληψη τμήματος της Ζώνης.
Όμως, Γαλλία και Βρετανία λογάριαζαν χωρίς τον ξενοδόχο. Και ξενοδόχοι σε αυτοί τη περίπτωση ήταν οι δύο μεγάλες δυνάμεις που αναφέρθηκαν πριν, η ΕΣΣΔ και οι ΗΠΑ. Έχοντας και αυτές τα δικά τους συμφέροντα από την ελεύθερη διακίνηση στη διώρυγα του Σουέζ και κάτω από τον κίνδυνο οικονομικής κατάρρευσης, κατάφεραν να πείσουν τους τρεις επιτιθέμενους να αποσυρθούν.
Πλέον, γίνεται αντιληπτό πως αρχηγοί στα παγκόσμια πράγματα είναι πια οι Σοβιετικοί και οι Αμερικάνοι. Γαλλία και Βρετανία αρχίζουν να χάνουν την ισχύ που είχαν στο παρελθόν. Η νέα δομή της εξουσίας στον κόσμο έμελλε να αλλάξει. Η αρνητική στάση των τοπικών δυνάμεων έφερνε την αντίδραση των παγκόσμιων δυνάμεων δεύτερης κατηγορίας. Αυτές προωθούσαν τα συμφέροντά τους αλλά ήρθαν αντιμέτωπες με τα όρια των δυνάμεών τους όταν προκάλεσαν τα συμφέροντα των υπερδυνάμεων.
Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν στο άρθρο αυτό:
Hourani, A. (2009). Η ιστορία του αραβικού κόσμου. Αθήνα: Ψυχογιός
Σακκάς, Γ. (2014). Η κρίση του Σουέζ. Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/world/763441/i-krisi-toy-soyez/ (τελευταία πρόσβαση 21.1.2021)
