Ο μακαρθισμός αποτελεί έναν από τους πιο γνωστούς όρους του Ψυχρού Πολέμου. Το λεξικό της Οξφόρδης ορίζει τον μακαρθισμό ως την λυσσαλέα διασπορά θεωριών κομμουνιστικής συνωμοσίας στις ΗΠΑ των αρχών του 1950. Ο όρος οφείλει το όνομά του στον πανούργο γερουσιαστή των Ρεπουμπλικάνων, Τζόζεφ Μακάρθι.
Η “Λίστα 205” και ο νόμος McCarran
Ο μακαρθισμός ανάγεται σε δύο γεγονότα: την κατασκευή της σοβιετικής βόμβας υδρογόνου. Αυτό το γεγονός αποτέλεσε το προϊόν της σοβιετικής κατασκοπείας σε βάρος των ΗΠΑ. Είναι γνωστό ότι καθ’ όλη την διάρκεια του Μεσοπολέμου, η ΕΣΣΔ ανέπτυξε έντονη κατασκοπευτική δραστηριότητα σε βάρος των ΗΠΑ. Το φαινόμενο έγινε πιο έντονο κατά την δεκαετία του 1930, όταν άρχισαν να καταφθάνουν στην Αμερική Εβραίοι επιστήμονες, διωκόμενοι από τον Χίτλερ.
Το δεύτερο γεγονός ήταν η επικράτηση του Μάο Τσε Τουνγκ στον κινέζικο εμφύλιο πόλεμο και η επιβολή κομμουνισμού στην Κίνα. Αυτό θεωρήθηκε τεράστια ατυχία για την αμερικανική διπλωματία, καθώς μετέβαλε μέχρι σήμερα το status quo στην Ανατολική Ασία.
Το ντεμπούτο του μακαρθισμού ξεκινάει με την διαβόητη “Λίστα 205”. Η Λίστα 205 είναι μία από τις πρώτες θεωρίες συνωμοσίας στην Αμερική. Η υποτιθέμενη-όπως αποδείχτηκε αργότερα- λίστα θα περιείχε τα ονόματα 205 υπαλλήλων του State Department που ήταν όμως μέλη του κομμουνιστικού κόμματος. Αν και στο τέλος, η υπόθεση αποδείχτηκε επινόηση του Μακάρθι, είχε προκαλέσει την κοινή γνώμη.
Φυσικά, από το στόχαστρο του μακαρθισμού δεν έλειψε και το Holywood. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, καταρτίστηκε η λεγόμενη Μαύρη Λίστα του Χόλιγουντ. Η λίστα περιελάμβανε τα ονόματα καλλιτεχνών που θεωρούνταν ότι είχαν διασυνδέσεις με την ΕΣΣΔ. Η λίστα αποσύρθηκε, όμως τελικά στις αρχές της δεκαετίας του 1960, καθώς οδήγησε σε μαρασμό την αμερικανική βιομηχανία του θεάματος.
Η μεγαλύτερη επιτυχία ήταν, ίσως, ο νόμος McCarran. Μετά από εισήγηση του ίδιου του Μακάρθι,οι κομμουνιστές ή οι διάφορες κομμουνιστικές οργανώσεις έπρεπε να δηλωθούν στον Γενικό Εισαγγελέα. Αυτό θεωρήθηκε και προσωπική επιτυχία του Μακάρθι, καθώς ο ίδιος έφτασε να θεωρείται το δεύτερο σημαντικότερο πρόσωπο μετά τον Πρόεδρο.
Μακάρθι: ο άνθρωπος πίσω από το όνομα
Ποιος ήταν, όμως, ο άνθρωπος που έδωσε το όνομά του σε αυτό το φαινόμενο;
Ο Τζόζεφ Ρέιμοντ Μακάρθι γεννήθηκε το 1908 στο Wisconsin των ΗΠΑ. Αποφοίτησε το 1935 από το τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου Marquette και το 1939 εισήλθε στο δικαστικό σώμα.
Το 1947, εκλέγεται γερουσιαστής του Wisconsin, θέση που διατηρεί μέχρι τον θάνατό του.
Το 1950, εξαπολύει το δριμύ “κατηγορώ” εναντίον όλων όσων παρέδωσαν την Κίνα στον κομμουνισμό. Την ίδια στιγμή, ξεκινάει και την υπόθεση Λίστα 205. Ορισμένες μάλιστα συνεδριάσεις της Γερουσίας προβάλλονταν στην αμερικανική τηλεόραση προκαλώντας τηλεοπτική φρενίτιδα.
Το τέλος της πολιτικής του καριέρας ήλθε με την μομφή που απέστειλε κατά του στρατού και του Προέδρου των ΗΠΑ. Στις 2 Δεκεμβρίου 1954, ο Μακάρθι αποπέμφθηκε οριστικά από την Γερουσία.
Το οριστικό τέλος επήλθε στις 2 Μαΐου 1957. Ο Μακάρθι άφησε την τελευταία του πνοή νικημένος από οξεία ηπατίτιδα, συνέπεια του αλκοολισμού του.
