Αρχαιοκαπηλία σημαίνει κλοπή αρχαίων αντικειμένων και παράνομη εξαγωγή τους από τη χώρα όπου δημιουργήθηκαν και ανήκουν με σκοπό την εκμετάλλευση τους προς ίδιον όφελος και είναι στατιστικά η τρίτη πιο επικερδής οικονομική δραστηριότητα σε παγκόσμιο επίπεδο-φτάνει μέχρι 4-6 δισ. δολάρια τον χρόνο σε τζίρο- μετά το παράνομο εμπόριο όπλων και ναρκωτικών. Το θέμα της αρχαιοκαπηλίας έχει απασχολήσει και συνεχίζει να απασχολεί διεθνώς τους ειδικούς, αλλά και την κοινή γνώμη κυρίως από τον 17ο αιώνα και μετά. Βέβαια κλοπές αρχαίων πολιτισμικών αγαθών δεν είναι μάστιγα της εποχής μας γίνονταν και στην αρχαιότητα.
Την “Αγία Τριάδα” της σύγχρονης αρχαιοκαπηλίας αποτελούσε ο Τζιάκομο Μέντιτσι , ο θανών πλέον Ρόμπερτ Χεκτ και ο Ρόμπιν Σάιμς. Χιλιάδες αρχαία και πολλά εκατομμύρια πέρασαν από τα χέρια και των τριών. Ο Μέντιτσι ήταν εκείνος που διατηρούσε τις επαφές με τους τυμβωρύχους και όπως αποκάλυψαν οι ιταλικές έρευνες μετά την σύλληψη του ήταν εκείνος που τους καθοδηγούσε και τους προέτρεπε για περισσότερες λαθρανασκαφές.
Έχοντας μεγαλώσει στην Πιάτσα Μποργκέζε της Ρώμης, με γονείς που είχαν πάγκο και πουλούσαν αντίκες γνώριζε καλά το κύκλωμα της πώλησης αντικών. Στην συνέχεια, άνοιξε ένα μαγαζί με αντίκες και τότε άρχισε τις επαφές με τους τυμβωρύχους τους οποίους λέγεται ότι τους βοηθούσε υποδεικνύοντας σημεία που έπρεπε να ανασκαφούν. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 ο Μέντιτσι εδραιώθηκε στο κύκλωμα της αρχαιοκαπηλίας και έφτασε να έχει πελάτες τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου. Για ένα διάστημα είχε μονοπωλήσει τις προμήθειες του Μουσείου Γκετί.
Ο Χεχτ γνωρίστηκε με τον Μέντιτσι όταν σπούδαζε αρχαιολογία στη Ρώμη και από αρχαιολόγος πέρασε στην άλλη πλευρά. Οι γνώσεις του ήταν πολύτιμες και το ότι λόγω ειδικότητας μπορούσε να μιλάει ως ίσος προς ίσον με τους υπευθύνους των διαφόρων μουσείων, έκανε τις διαπραγματεύσεις του αποτελεσματικές. Ο Χεχτ πούλησε στον τότε διευθυντή του Μητροπολιτικού Μουσείου Νέας Υόρκης τον κρατήρα του Ευφρονίου, τον οποίον ο τωρινός διευθυντής επέστρεψε στους Ιταλούς μαζί με ελληνιστικά αρχαία ως χειρονομία καλής θελήσεως.
Ο Χεχτ φαίνεται να είναι ο δημιουργός της ιδέας της του σπασίματος ακέραιων αγγείων, των οποίων ένα μεγάλο κομμάτι πουλούσε σε κάποιον συλλέκτη ή μουσείο και στη συνέχεια διαπραγματευόταν την πώληση των θραυσμάτων κατά διαστήματα, και όσο περνούσε ο καιρός αυτόματα ανέβαιναν και οι τιμές των θραυσμάτων.
Από τη δεκαετία του 1990, ο Χεχτ είχε βρεθεί στο επίκεντρο της ιταλικής έρευνας για το παράνομο εμπόριο αρχαιοτήτων. Με το 2005, να γίνεται έφοδος στις αποθήκες του αρχαιοπώλη Μέντιτσι στη Γενεύη, όπου ανακαλύπτεται ένας ολόκληρος «θησαυρός» από 10.000 αρχαιότητες, συνολικής αξίας 40 εκατ. ευρώ. Οι ιταλικές Αρχές εντόπισαν αντικείμενα από τάφους που μέσω ενός δικτύου λαθρεμπόρων, εμπόρων τέχνης και ιδιωτών συλλεκτών κατέληξαν στις προθήκες αμερικανικών, ευρωπαϊκών κ.ά. μουσείων. Ο Μέντιτσι καταδικάζεται σε δέκα χρόνια φυλάκιση και πρόστιμο 10 εκατ. ευρώ, το μεγαλύτερο που έχει επιβληθεί ποτέ για αρχαιοκαπηλία.
Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν στο άρθρο αυτό:
- ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ, Α., Αρχαιοκαπηλία και Εμπορία Αρχαιοτήτων Μουσείων, Έμποροι, Οίκοι Δημοπρασίας, Ιδιωτικές Συλλογές, Άγρα, Αθήνα, 2006
- ΖΗΡΓΑΝΟΣ,Ν., Looters of the Gods, Museums and illicit trade in Antiquities, Production 2010 . Vimeo.com 25709988, Τελευταίος Έλεγχος 28/5/11
