Ο Αρακαδισμός ως ένα μεγάλο φιλοσοφικό ρεύμα εξέφρασε τον ιδεατό του κόσμο μέσα από την Τέχνη (αλλά και στην Τέχνη). Ως κίνημα αναπτύχθηκε στην Ευρώπη κατά τον 16ο αιώνα.
Τα θέματα των έργων τέχνης συνδέονταν με αγροτικά θέματα (όπως είναι τα χωριά) και ειδυλλιακά τοπία της φύσης. Αποτέλεσμα λοιπόν ήταν ο Αρκαδισμός να συνδεθεί άμεσα με την έννοια του βουκολισμού, αναπτύσσοντας και δημιουργώντας μιας νέας μορφής ποίησης: την βουκολική-ποιμενική ποίηση. Το είδος αυτό της ποίησης ήταν η βάση επιρροής για κάθε άλλη κατηγορία τέχνης (ζωγραφική, αρχιτεκτονική, μουσική), όπου μέσω αυτών ο Αρκαδισμός ενσαρκωνόταν και το ιδεατό του γινόταν τέχνη.
Τι σημαίνει όμως ειδυλλιακός στην αρκαδική τέχνη; Είναι τα έργα τέχνης που έχουν σχέση με τον ρομαντισμό. Το περιεχόμενό τους είναι ερωτικό. Αναφέρεται δηλαδή, σε μια ερωτική σχέση, αλλά εκφράζεται και ένας χαρακτήρας παρόμοιος με το αρχαίο ελληνικό <<ειδύλλιον>>, στα πλαίσια πάντα της βουκολικής, αγροτικής και ποιμενικής ζωής.
Κατά την Αναγέννηση λοιπόν ο Αρκαδισμός επηρεάζει βαθιά τις τέχνες και ειδικά την φιλοσοφία. Ως όρος ο Αρκαδισμός βγαίνει από την ελληνική λέξη Αρκαδία, η οποία περιγράφει κι αναφέρεται σε μια ελληνική περιοχή, που ήταν υπό τουρκικό ζυγό, όταν οι Ευρωπαίοι άρχισαν να χρησιμοποιούν τον ιδεατό της κόσμο, έτσι όπως εκφράστηκε κατά την αρχαιότητα. Κάποιοι από τους Ευρωπαίους λογοτέχνες και ζωγράφους που επηρεάστηκαν από την αρχαία αυτή φιλοσοφία είναι: ο Γκαίτε, ο Θερβάντες και ο Πουσέν.
Σύμφωνα όμως με τον Gilbert Hight (1906- 1978, Σκώτος κλασικός φιλόλογος , καθηγητής της Οξφόρδης): <<Ο Βιργίλιος ήταν εκείνος που ανακάλυψε την Αρκαδία τον ιδανικό τόπο της ζωής στην ύπαιθρο, όπου η νιότη είναι αιώνια και η αγάπη πιο γλυκιά από καθετί άλλο… Η Αρκαδία σήμαινε φυγή σε καθαρότερο αέρα, μακριά από τη ζοφερή επισημότητα των παλατιών και της εκκλησίας… η δύναμη της εξιδανίκευσης του απλού, του χαρούμενου, φυσικού και αληθινού>>.
Η βουκολική ποίηση λοιπόν που απασχόλησε κυριότερα τους καλλιτέχνες της Αρκαδίας, ξεκίνησε από την αρχαιότητα από τον Πάνα και την χρήση των αυλών του. Επίσης ο Πάνας ήταν ο εφευρέτης και της σύριγγας. Αρχαία ονόματα βουκολικής ποίησης είναι:
- ο Θεόκριτος (315- 260)
- ο Άρατος ο Σολεύς (312-240)
- Μόσχος ο Συρακούσιος (2ος αιώνας π.Χ.)
- Βίων Ο Σμυρναίος (1ος αιώνας π.Χ.)
Η βουκολική ποίηση και ο Αρκαδισμός όμως δεν παραμένουν ούτε στην αρχαιότητα ούτε στην Αναγέννηση. Αλλά προχωρούν επηρεάζοντας κι άλλους καλλιτέχνες από την περίοδο Μπαρόκ μέχρι και τον Ρομαντισμό. Τα επιτεύγματα όμως δεν παραμένουν μόνο στην λογοτεχνία – βουκολική ποίηση, αλλά επεκτείνονται και σε άλλες τέχνες όπως στην ζωγραφική και στην μουσική.
Στην ζωγραφική περιλαμβάνονται οι εξής καλλιτέχνες με τα αντίστοιχα έργα τους:
- N. Poussin, Et in Arcadia ego ή οι ποιμένες της Αρκαδίας, 1637- 1638
- Fr. Boucher, Μία φθινοπωρινή ποιμενική σκηνή, 1749
Καθώς και ο ζωγράφος Th. Cole με τα εξής έργα:
- Στον κήπο της Εδέμ, 1628
- Η Πορεία της Αυτοκρατορίας. Απομόνωση, 1836
- Το αρκαδικό όνειρο, 1838.
Στην μουσική οι πιο επιφανείς συνθέτες του Αρκαδισμού ή της Αρκαδικής Ακαδημίας, ανήκαν οι συνθέτες:
- Σκαρλάτι (1660- 1725)
- Κορέλι (1653-1723)
- Χέντελ (1685- 1959).
Επίσης ένα μεγάλο ποιηματικό διήγημα του Έλληνα συγγραφέα Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ανήκει στον Αρκαδισμό και την βουκολική ποίηση. Πρόκειται για το έργο Όνειρο στο κύμα. Είναι δηλαδή ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ειδυλλιακής λογοτεχνίας, η οποία περιγράφει τοπία και εικόνες βασισμένες στην ειδυλλιακή ζωή των ποιμένων της Αρκαδίας.
Έτσι λοιπόν ο Αρκαδισμός (ή αλλιώς η Αρκαδική Ακαδημία) είναι συνυφασμένος με έναν τόπο παραδείσου, όπου ο άνθρωπος μπορεί να βρει γαλήνη, ευδαιμονία κι ευτυχία. Ο όρος αυτός δηλώνει έναν φανταστικό και παραδεισένιο τόπο. Τέλος ο Αρκαδισμός επηρέασε και τους φιλοσόφους: Ν. Μουνταίν (1532- 1592) και Ζ.Ζ. Ρουσό (1712- 1778), οι οποίοι είχαν ενσωματώσει πολλά στοιχεία του στα κείμενά τους.
Πηγές
Culture/ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ. (2016). <<Et in Arcadia ego ή Et ego in Arcadia>>; Ανακτήθηκε από https://www.odosarkadias.gr/et-in-arcadia-ego-i-et-ego-in-arcadia/. (τελευταία πρόσβαση 3/9/2024)
Αγγελοπούλου, Άννα. (2012). Αρκαδισμός και βουκολική – ποιμενική… ”Όνειρο στο κύμα”. Ανακτήθηκε από https://annagelopoulou.blogspot.com/2012/01/blog-post_27.html/. (τελευταία πρόσβαση 3/9/2024)
