Ο Επιτάφιος στην Ελλάδα διαφέρει από μέρος σε μέρος. Η περιφορά του Επιταφίου γίνεται κάθε Μεγάλη Παρασκευή. Την Μεγάλη Παρασκευή γίνεται η κορύφωση του Θείου Δράματος και είναι μια μέρα πένθους για τους χριστιανούς. Οι καμπάνες χτυπούν πένθιμα σε όλη τη χώρα και οι πιστοί προσκυνούν τον Επιτάφιο της ενορίας τους. Το ιερό κουβούκλιο στολίζεται με ευλάβεια και αργά το απόγευμα γίνεται η περιφορά του.
Ο Επιτάφιος του Αγίου Μηνά Θεσσαλονίκης
Στο κέντρο της πόλης και συγκεκριμένα στην εκκλησία του Αγίου Μηνά που βρίσκεται στην οδό Ίωνος Δραγούμη, η περιφορά του Επιταφίου γίνεται νωρίς το απόγευμα. Ο Επιτάφιος των εμπόρων όπως έχει ονομαστεί, βγαίνει νωρίτερα από τους υπόλοιπους, στις 17:00 το απόγευμα, για να μπορούν να συμμετέχουν στην περιφορά του οι έμποροι. Ο Άγιος Μηνάς θεωρείται ο προστάτης της εμπορικής αγοράς της Θεσσαλονίκης, αφού το 1856, έγινε η ανακαίνιση του ιερού ναού με χρήματα των εμπόρων της Βενετίας και της Θεσσαλονίκης.
Ο Επιτάφιος στην Ελλάδα που μπαίνει στη θάλασσα
Στο νησί της Τήνου πραγματοποιείται κάτι ιδιαίτερο την ημέρα αυτή. Οι έξι Επιτάφιοι του νησιού συγκεντρώνονται στο λιμάνι και ο Επιτάφιος του ενοριακού ναού Αγίου Νικολάου μαζί με τους πιστούς μπαίνει μέσα στη θάλασσα. Το έθιμο είναι για όσους έχουν χαθεί στη θάλασσα, αλλά συνδέεται και με την προστασία των ναυτικών. Μέσα στη θάλασσα μπαίνει και ο Επιτάφιος στο Τολό του Δήμου Ναυπλιέων στην Αργολίδα. Η παραλία γεμίζει με κατακόκκινα βεγγαλικά σ’ ένα έθιμο που αναβιώνει τα τελευταία χρόνια και έχει τις ρίζες του από τον καιρό που οι Κρήτες αποίκησαν στην περιοχή. Τέλος στην Ύδρα υπάρχει το «έθιμο της δέησης». Στη συνοικία Καμίνι η πομπή του Επιταφίου καταλήγει και πάλι μέσα στη θάλασσα. Οι νέοι που κρατούν τον Επιτάφιο μπαίνουν μέχρι τη μέση στη θάλασσα και ακουμπάνε τα πόδια του Επιταφίου στο νερό για να ευλογηθούν τα νερά. Το έθιμο ξεκίνησε το 1923 από τους σφουγγαράδες των Καμινίων και γίνεται κάθε χρόνο νωρίτερα από τον Επιτάφιο της πόλης της Ύδρας, ώστε να μπορέσουν οι τουρίστες να δουν όλα τα έθιμα του νησιού.
Το κάψιμο του Ιούδα και οι δάδες της Ναυπάκτου
Σε πολλές περιοχές της χώρας οι πιστοί καίνε συμβολικά το ομοίωμα του Ιούδα. Στην περιοχή της Θράκης για παράδειγμα, οι νέοι φτιάχνουν το ομοίωμα του Ιούδα και κουβαλώντας το, περνάνε από όλα τα σπίτια και ζητάνε κλαδιά. Μετά την περιφορά του επιταφίου τη Μεγάλη Παρασκευή βάζουν φωτιά στα κλαδιά και τον καίνε. Μέρος της στάχτης, το ρίχνουν στα μνήματα. Στην Νέα Πέραμο Καβάλας οι κάτοικοι καίνε τον Ιούδα κατά τη διάρκεια της περιφοράς του Επιταφίου. Η πόλη γεμίζει φωτιές σε όλες τις γειτονίες. Η Ναύπακτος το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής γεμίζει με φλεγόμενες δάδες γύρω από το κάστρο και το λιμάνι, που σχηματίζουν έναν μεγάλο σταυρό δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό θέαμα. Επιπλέον χιλιάδες πυροτεχνήματα θυμίζουν την ηρωική προσπάθεια του μπουρλοτιέρη Ανεμογιάννη να πυρπολήσει την τουρκική ναυαρχίδα στο χώρο αυτό.
Ο Επιτάφιος στην Ελλάδα και τα έθιμά του
Στην Χαλκιδική και συγκεκριμένα στην Ουρανούπολη ο στολισμός του Επιταφίου χρειάζεται μήνες για να γίνει. Εδώ και εννιά χρόνια οι γυναίκες της περιοχής, στολίζουν τον Επιτάφιο με χιλιάδες λουλούδια και πέρλες, προσπαθώντας να δημιουργήσουν σχέδια της βυζαντινής παράδοσης. Σχέδια τοιχογραφιών από την Θεολογική Σχολή της Χάλκης αλλά και από διάφορα μοναστήρια κοσμούν κάθε χρόνο τον Επιτάφιο. Με περισσότερες από 550.000 πέρλες και λουλούδια σχηματίζουν οι γυναίκες της ενορίας του Αγίου Βασιλείου Τρίπολης, την επιγραφή «ώσπερ Πελεκάν» στο κόκκινο χρώμα του αίματος, ενώ στη Μυτιλήνη μετά την περιφορά «αρπάζουν» τα λουλούδια του Επιταφίου, θεωρώντας τα θαυματουργά. Τα «κλεμμένα» τα κάνουν φυλαχτά και πολλές φορές τα χρησιμοποιούν για να γιατρέψουν τον πονοκέφαλο. Κατά την περιφορά του Επιταφίου στη Μάρπησσα της Πάρου, γίνεται αναπαράσταση από τη ζωή και τα πάθη του Χριστού. Νέοι και νέες φορώντας τα ρούχα της εποχής, μεταφέρουν τους πιστούς στα Ιεροσόλυμα, στον Μυστικό Δείπνο, στη Σταύρωση αλλά και στον επιτάφιο του Χριστού. Η αναπαράσταση της Αποκαθήλωσης του Ιησού γίνεται και στο χωριό Πλάκες της Μήλου, το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής.
Στην Πύλο και τα γύρω χωριά η παράδοση θέλει τους κατοίκους να πίνουν ξύδι σε ένδειξη σεβασμού για τα βάσανα του Χριστού. Το ίδιο έθιμο ακολουθούν και στην Κορώνη ενώ το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής, τα παιδιά πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι με έναν σταυρό στο χέρι και αφού διηγούνται τα Πάθη του Χριστού ανταμείβονται με πασχαλινά μπισκότα ή βαμμένα αυγά. Επιπλέον εκείνοι την μέρα οι άντρες δεν πρέπει να κάνουν οικοδομικές εργασίες και οτιδήποτε σχετικό με την ξυλουργική, που θυμίζει την σταύρωση.
Νησιώτικες παραδόσεις
Ο Επιτάφιος στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στη νησιά της, αντικατοπτρίζει την ιστορία, την παράδοση και τη βαθιά θρησκευτικότητα των κατοίκων. Στη Χίο όλες οι πόρτες των σπιτιών είναι ανοικτές ενώ περνά ο Επιτάφιος, ώστε να εισέλθει το Άγιο Πνεύμα. Σωροί χώματος υπάρχουν στα σημεία που περνάει η πομπή, που αργότερα μαζεύεται και ρίχνεται στα σπίτια σαν ευλογία. Στη Ίο μετά την Αποκαθήλωση, οι νέοι παίζουν ένα παιχνίδι με μικρές σιδερένιες κόκκινες και πράσινες μπάλες. Τα φιλιά απαγορεύονται κάθε Μεγάλη Παρασκευή στη Νάξο, γιατί ο Ιούδας πρόδωσε τον Χριστό με το φιλί του, ενώ αν βρίσκεται κανείς στην Αμοργό εκείνη την ημέρα, θα του προσφέρουν ψωμί, ελιές και νηστίσιμα γλυκά. Την ώρα της περιφοράς, οι γυναίκες του νησιού ραίνουν τον κόσμο με κολόνιες από τα μπαλκόνια και τα παράθυρα των σπιτιών. Ροδόνερο ραίνουν και οι γυναίκες στο χωριό Πύργος της Σαντορίνης, ενώ οι καμπάνες ηχούν πένθιμα.
Στη Μύκονο οι γυναίκες ασπρίζουν τα σπίτια, ενώ στο Αγρίνιο υπάρχει το έθιμο των χαλκουνιών. Η ιστορία προέρχεται από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όταν οι Αγρινιώτες άναβαν τα χαλκούνια κατά την περιφορά του Επιταφίου για να διώξουν τους αλλόθρησκους. Τα χαλκούνια είναι αυτοσχέδιες εκρηκτικές κατασκευές, γεμάτες με μπαρούτι. Τέλος στη Ζάκυνθο οι Επιτάφιοι είναι ξυλόγλυπτοι με επένδυση φύλλων χρυσού και δεν στολίζονται με λουλούδια. Στον μητροπολιτικό ναό του Αγίου Νικολάου, η περιφορά του Επιταφίου γίνεται στις 4 το πρωί, ξημερώματα του Μεγάλου Σαββάτου. Στις 5:30 το πρωί συνεχίζεται η λειτουργία και γίνεται η Πρώτη Ανάσταση και το έθιμο Γκλόρια. Όλοι οι πιστοί κάνουν φασαρία χτυπώντας σκεύη και τα καθίσματά τους και από τα παράθυρα των σπιτιών πετούν πήλινα δοχεία και στάμνες.
Πηγές άρθρου:
Good Friday traditions across Greece. (2015). Ανακτήθηκε από thetoc.gr. (τελευταία πρόσβαση 08/04/2026)
Περιφορά επιταφίου: Έθιμα και παραδόσεις ανά την Ελλάδα (2025). Ανακτήθηκε από thebest.gr. (τελευταία πρόσβαση 08/04/2026)
Θεσσαλονίκη: Η περιφορά του πρώτου Επιταφίου από τον Άγιο Μηνά (2024). Ανακτήθηκε από antenna.gr. (τελευταία πρόσβαση 08/04/2026)
Μεγάλη Παρασκευή: Ο λόγος που περιφέρουν τον Επιτάφιο στη θάλασσα στην Ύδρα (2023). Ανακτήθηκε από newsbomb.gr. (τελευταία πρόσβαση 08/04/2026)
Ο Επιτάφιος στη θάλασσα – Η ξεχωριστή περιφορά στο Τολό (2019). Ανακτήθηκε από lifo.gr. (τελευταία πρόσβαση 08/04/2026)
Πάσχα στη Ζάκυνθο – Τα ιδιαίτερα έθιμα και οι ξεχωριστοί επιτάφιοι (2025). Ανακτήθηκε από newsbomb.gr. (τελευταία πρόσβαση 08/04/2026)
