Οι πετρελαϊκές κρίσεις είναι δύο σημαντικά οικονομικά γεγονότα που σημάδευσαν την πορεία και την εξέλιξη της παγκόσμιας ιστορίας. Η πρώτη κρίση καταγράφεται να ξεκινά την 17η Οκτωβρίου του 1973 και η δεύτερη καταγεγραμμένη κρίση σημειώνεται έξι χρόνια αργότερα.
Η πρώτη κρίση του 1973 δημιουργήθηκε στη Δύση με την αύξηση της τιμής του πετρελαίου. Ο κυριότερος παράγοντας για τη δημιουργία της κρίσης ήταν η έκρηξη του πολέμου του Γιομ Κιπούρ τον Οκτώβριο του 1973. Συγκεκριμένα ο πόλεμος ξέσπασε στις 6 Οκτωβρίου του ίδιου χρόνου, μετά από αιφνιδιαστική επίθεση της Αιγύπτου και της Συρίας εναντίον του Ισραήλ. Λόγω του πολέμου αυτού, τα Αραβικά πετρελαιοπαράγωγα κράτη είχαν προχωρήσει σε αύξηση της τιμής πώλησης του πετρελαίου κατά 70%, επιβάλοντας με αυτόν τον τρόπο σταδιακά εμπάργκο στις εξαγωγές πετρελαίου προς τις ΗΠΑ και όλα τα κράτη που υποστήριζαν και ανεφοδίαζαν το Ισραήλ με όπλα και πυρομαχικά. Το εμπάργκο αυτό ήταν μια μορφή πίεσης προς τις ΗΠΑ ώστε να σταματήσουν οι επιχειρήσεις ανεφοδιασμού του Ισραήλ, οι οποίες θα οδηγούσαν σε πλήρη συντριβή την Αίγυπτο και τη Συρία. Πράγματι η κρίση αυτή αναχαίτισε τις εχθροπραξίες και έδωσε τέλος στη σταθερότητα των τιμών του πετρελαίου.
Η δεύτερη πετρελαϊκή κρίση που σημειώθηκε κατα το 1979 ήταν επακόλουθο του διπλασιασμού της τιμής του πετρελαίου από χώρες όπου διαχειρίζονταν την πώληση του διεθνώς μέσω των καρτέλ. Συγκυριακά όμως με την αύξηση τιμής ξεσπά και η ιρανική επανάσταση (1979) αλλά μετέπειτα και ο πόλεμος μεταξύ Ιράν και Ιράκ (1980- 1988).
Η οικονομική ανισορροπία που προέκυψε από την αύξηση της τιμής του πετρελαίου επηρέασε την οικονομική κατάσταση της Ελλάδας. Η πολιτική της δικτατορίας οδήγησε σε έκρηξη του πληθωρισμού κατά 35 %, η οποία οδήγησε τη χώρα στον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων. Λύσεις στο ζήτημα ανεύρεσης πόρων ήταν:
α) βοήθεια από τις ΗΠΑ,
β) κεφάλαια από αραβικές χώρες (πετροδόλαρα),
γ) βοήθεια από τη Γερμανία.
Δυστυχώς όμως η δύσκολη συγκυρία που προέκυψε οδήγησε σε μια και μοναδική λύση που δεν ήταν άλλη από την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ, με ολέθρια συνέπεια την αποσύνδεση της δραχμής από το δολάριο.
Η δεύτερη πετρελαϊκή κρίση ήταν σοβαρή συνέπεια τόσο της πρώτης πετρελαϊκής κρίσης όσο και της κρίσης στην πολιτική πρωτοβουλία των κρατών, με αποτέλεσμα να υιθετηθεί ένα μονεταριστικό “νεοφιλελεύθερο” υπόδειγμα για τη διαχείριση της οικονομικής πολιτικής.
Οι εξελίξεις της ιρανικής επανάστασης δημιούργησαν προβλήματα στις αγορές λόγω του πανικού που προκλήθηκε από τον υπερδιπλασιασμό των τιμών του αργού πετρελαίου.
Φυσικά η πετρελαϊκή βιομηχνία του Ιράν δεν μπορούσε να επανεκκινήσει τις εξαγωγές λόγω του πολιτικού χάους που δημιούργησε η επανάσταση. Το γεγονός αυτό συνέβαλε στην ύφεση της παγκόσμιας οικονομίας καθώς το πετρέλαιο στοίχιζε πια κατα 300% περισσότερο.
Συμπερασματικά προεκύπτει ότι οι δύο αυτές κρίσεις οδήγησαν σε μια ραγδαία αύξηση της τιμής του πετρελαίου, η οποία στέκεται δυσβάσταχτη στο να πληρωθεί από ένα μεγάλο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού, σήμερα. Επακόλουθο είναι το γεγονός της αστάθειας της τιμής του πετρελαίου να αποτελεί κριτήριο για τον διαχωρισμό των κοινωνιών σε υπανάπτικτες και ανεπτυγμένες καθώς και την ένταξη πολλών κρατών στον Τρίτο Κόσμο.
Πηγές
Χουρχούλης, Διονύσης. (2019). Η πρώτη πετρελαϊκή κρίση. Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/world/1039669/i-proti-petrelaiki-krisi/ . (τελευταία πρόσβαση 4/6/2024)
Ψαλιδόπουλος, Μιχάλης. (2022). Η δεύτερη μεγάλη πετρελαϊκή κρίση . Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/world/561997972/i-deyteri-megali-petrelaiki-krisi/ . (τελευταία πρόσβαση 4/6/2024)
