Στο ελλαδικό χώρο ομιλούνται διάφορες διάλεκτοι και διάφορες γλώσσες σε κάθε περιοχή. Τις τελευταίες δεκαετίες, εξαιτίας της μετανάστευσης, αρκετοί είναι αυτοί που ομιλούν τη γλώσσα της χώρας καταγωγής τους (αλβανικά, γεωργιανά, ρωσικά κλπ). Υπάρχει και μία ομάδα ανθρώπων στην Ελλάδα που είναι δίγλωσσοι, μιλώντας εκτός από ελληνικά και τα σλαβικά. Αυτή η μερίδα ανθρώπων βρίσκεται διάσπαρτη σε διάφορους νομούς της Μακεδονίας. Όμως, πως προέκυψε αυτή η μερίδα ανθρώπων να μιλάει δύο γλώσσες και γιατί σε εκείνη τη περιοχή και όχι στη Θράκη για παράδειγμα;
Που ομιλείται;
Σήμερα ομιλείται στους νομούς Φλώρινας, Καστοριάς, Πέλλας, Κοζάνης και σε διάφορες άλλες περιοχές της Μακεδονίας. Το ιδίωμα αυτό είναι ευρέως γνωστό στη περιοχή με διάφορες ονομασίες. Άλλοι το ονομάζουν σλαβομακεδόνικα, άλλοι (ε)ντόπικα, μακεδονίτικα κ.α.
Ποιοι είναι οι ομιλητές και πως προέκυψε
Η γλώσσα αυτή όπως αναφέρθηκε είναι σλαβική. Αυτό σημαίνει πως δεν ανήκει σε καμία από τις υπόλοιπες σλαβικές γλώσσες που ομιλούνται στην ανατολική Ευρώπη. Θα μπορούσαμε να πούμε πως βρίσκεται πιο κοντά στα βουλγαρικά και στη γλώσσα που ομιλείται στη Βόρεια Μακεδονία. Παρόλο αυτά, είναι μία διαφορετική γλώσσα καθώς οι ομιλητές της δεν μπορούν να συνεννοηθούν με άνεση με ομιλητές των άλλων σλαβικών γλωσσών. Θα λέγαμε πως είναι περισσότερο ένα κράμα διαφόρων γλωσσών. Σε αυτό το σλαβικό ιδίωμα μπορεί κανείς να συναντήσει και λέξεις που δεν είναι σλαβικής προέλευσης, όπως τουρκικές, αλβανικές και ελληνικές.
Είναι μία γλώσσα η οποία δημιουργήθηκε για να ικανοποιήσει τις ανάγκες για επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων. Κατά τη βυζαντινή περίοδο και τη Τουρκοκρατία πολλοί ήταν οι Σλάβοι οι οποίοι ζητούσαν εργασία σε διάφορες αγροτικές εκτάσεις της Μακεδονίας από τους ντόπιους γαιοκτήμονες. Κατέβαιναν προς τις εύφορες περιοχές της Μακεδονίας ως εποχικοί εργάτες. Όμως ο αριθμός των Σλάβων εργατών ήταν μεγάλος. Η ανάγκη για επικοινωνία με τους Έλληνες και Τούρκους οδήγησε στη δημιουργία του σλαβικού ιδιώματος, καθώς ο χρόνος για την εκμάθηση των ελληνικών ή των τουρκικών δεν ήταν αρκετός.
Αυτό το ιδίωμα είναι προφορικό, καθώς δεν υπάρχει αλφάβητο μέσω του οποίου μπορεί να αποτυπωθεί συμβολικά. Η γλώσσα αυτή λειτουργούσε για έναν σημαντικό λόγω, χωρίς να έχουν τις απαιτήσεις οι ομιλητές της για πολλά πράγματα. Δεν τους ενδιέφεραν οι ανώτερου επιπέδου συζητήσεις, παρά μόνο η απλή και γρήγορη συνεννόηση.
Με τα χρόνια όμως, οι περιστάσεις ανάγκαζαν τον ελληνικό πληθυσμό να προτιμά να μαθαίνει το προφορικό ιδίωμα αυτό και να προσποιείται πρόσκαιρα ότι είναι σλαβικός. Αυτό γινόταν ώστε να αποφεύγουν το παιδομάζωμα, τις σφαγές και το μίσος των Τούρκων έπειτα από κάθε επανάσταση των Ελλήνων.
Ύστερα, πριν τη προσάρτηση της Μακεδονίας στο ελληνικό κράτος, οι Βούλγαροι χρησιμοποίησαν τη σλαβοφωνία των κατοίκων της περιοχής για προπαγάνδα. Η προπαγάνδα βασιζόταν στην ένταξη των σλαβόφωνων Ελλήνων στην βουλγαρική εξαρχική Εκκλησία. Χαρακτηριστικό είναι πως οι σλαβόφωνοι της περιοχής κατά τη διάρκεια των ελληνοβουλγαρικών αναταράξεων είχαν χωριστεί σε πατριαρχικούς και εξαρχικούς.
Σλαβόφωνοι: Έλληνες ή Σλάβοι;
Πολλοί θα αναρωτηθούν και θα διατυπώσουν το ερώτημα που αναφέρθηκε παραπάνω. Είναι οι σλαβόφωνοι Έλληνες; Έχουν ελληνική εθνική συνείδηση ή αισθάνονται Σλάβοι. Αυτό δεν μπορούμε να το ισχυριστούμε με σιγουριά. Καλύτερο θα ήταν να αναφέρουμε πως κάποιοι αισθάνονταν και αισθάνονται μέχρι σήμερα Έλληνες ενώ κάποιοι άλλοι αισθάνονται Σλάβοι.
Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν στο άρθρο αυτό:
Σλαβόφωνοι Έλληνες Μακεδόνες. Ανακτήθηκε από https://el.wikipedia.org/wiki/Σλαβόφωνοι_Έλληνες_Μακεδόνες (τελευταία πρόσβαση 1.7.2021)
Νικολούδης, Ν. Γ. (2002). Οι Έλληνες Σλαβόφωνοι στη Μακεδονία. Αθήνα: Ηρόδοτος
