Η στεγαστική κρίση είναι ένα φαινόμενο που βάλλει τους ανθρώπους σκληρότερα από άλλα, όμως μοιάζει αόρατο για όσους δε το βιώνουν. Πρόκειται για μια πολυδιάστατη κοινωνική και οικονομική κατάσταση, κατά την οποία ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού αδυνατεί να εξασφαλίσει αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή στέγη. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι τα ενοίκια είναι δυσβάσταχτα σε σχέση με τα εισοδήματα, ότι υπάρχει έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών ή ότι οι όροι αγοράς και ενοικίασης είναι υπερβολικά αυστηροί για τους περισσότερους. Η κρίση επιδεινώνεται από παράγοντες όπως η τουριστική αξιοποίηση των κατοικιών, η κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων και η ανεπαρκής κρατική πολιτική στέγασης. Ενώ για κάποιους το σπίτι είναι δεδομένο, για άλλους αποτελεί καθημερινό άγχος, πηγή επισφάλειας και εμπόδιο για μια φυσιολογική ζωή. Η στεγαστική κρίση αν και υπαρκτή και οξεία, συχνά παραμένει αόρατη στα μάτια της κοινωνίας.Η στέγαση στην ΕλλάδαΤα τελευταία χρόνια, η πορεία της στεγαστικής εξέλιξης στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από έντονες μεταβολές, οι οποίες σχετίζονται με οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες. Μετά τη δεκαετή οικονομική κρίση, η οποία οδήγησε σε πτώση των τιμών των ακινήτων και μείωση των οικοδομικών δραστηριοτήτων, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ραγδαία αύξηση των ενοικίων και των τιμών αγοράς κατοικιών, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα. Φαινόμενα όπως η βραχυχρόνια μίσθωση μέσω πλατφορμών τύπου Airbnb, η επιστροφή των επενδυτών στην αγορά ακινήτων και η χορήγηση Golden Visa σε ξένους αγοραστές έχουν εκτοξεύσει τη ζήτηση, καθιστώντας τη στέγη απρόσιτη για πολλούς Έλληνες. Παράλληλα, η κοινωνική κατοικία παραμένει υποβαθμισμένη, χωρίς ουσιαστική κρατική μέριμνα. Η στεγαστική πραγματικότητα στην Ελλάδα σήμερα αντανακλά τις ανισότητες και τις προκλήσεις ενός μεταβαλλόμενου οικονομικού περιβάλλοντος.Οι στεγαστικές εγχώριες προκλήσειςΣτην Ελλάδα, η πρόσβαση στη στέγη έχει γίνει εξαιρετικά δύσκολη τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της αλματώδους αύξησης των τιμών τόσο στην αγορά όσο και στην ενοικίαση κατοικιών. Από το 2020 έως το 2023, τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 28%, ενώ οι μισθοί μόλις κατά 7%, με αποτέλεσμα πάνω από τους μισούς ενοικιαστές να δαπανούν άνω του 30% του εισοδήματός τους για στέγαση. Σε πολλές περιοχές της Αττικής, οι οικονομικά προσιτές κατοικίες σχεδόν εξαφανίστηκαν. Παράλληλα, η πολιτική για τις εργατικές κατοικίες παραμένει προβληματική. Αν και το κράτος έχει μειώσει την τιμή παραχώρησης στα 304 ευρώ/τ.μ. και προσφέρει έως και 360 δόσεις για την αποπληρωμή, πολλοί οικιστές εξακολουθούν να δυσκολεύονται να εξοφλήσουν τα χρέη τους ή να λάβουν οριστικά παραχωρητήρια. Η γραφειοκρατία, η ασάφεια στους όρους και τα συσσωρευμένα χρέη καθιστούν την πρόσβαση σε ασφαλή και οικονομική κατοικία πολυτέλεια για χιλιάδες νοικοκυριά.
Είναι αναστρέψιμο το αδιέξοδο;
Η στεγαστική κρίση αποτελεί κοινωνική παθογένεια που δεν μπορεί πλέον να αγνοείται από τις κυβερνήσεις προς όφελος των επιχειρηματικών συμφερόντων. Αντί να προωθούν πολιτικές που ενισχύουν τη βραχυχρόνια μίσθωση και την κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων, οφείλουν να εφαρμόσουν στοχευμένες παρεμβάσεις υπέρ των πολιτών. Απαραίτητη είναι η δημιουργία ενός ισχυρού συστήματος κοινωνικής κατοικίας, με κατασκευή και παραχώρηση δημοσίων κατοικιών σε ευάλωτες ομάδες και νέα ζευγάρια. Πρέπει επίσης, να επιβληθούν αυστηροί έλεγχοι και περιορισμοί στη χρήση κατοικιών για τουριστικούς σκοπούς ειδικά σε περιοχές με χαμηλή προσφορά. Παράλληλα, η επιδότηση ενοικίου και η παροχή φορολογικών κινήτρων για μακροχρόνια μίσθωση μπορούν να ανακουφίσουν χιλιάδες νοικοκυριά. Οι κυβερνήσεις οφείλουν να δουν κατάματα το πρόβλημα και να προστατεύσουν το δικαίωμα στη στέγαση ως βασικό ανθρώπινο δικαίωμα, όχι ως εμπόρευμα.
