Στην αρχαία ελληνική μυθολογία οι Τελχίνες ήταν κακόβουλοι μάγοι που παρουσιάζονται κάποιες φορές ως θνητοί και κάποιες άλλες ως δαίμονες. Συνολικά αυτοί οι μυστηριώδεις μάγοι ήταν εννέα. Πολλές πηγές τους αναφέρουν με διάφορα ονόματα τα οποία συγχέονται και δεν είναι εξακριβωμένο ποια ονομασία ισχύει. Ήταν ιθαγενείς κάτοικοι στα νησιά Κέος και Ρόδος, ενώ εφηύραν την μεταλλουργία. Αναφέρεται ότι είναι απόγονοι της θάλασσας αλλά και παιδιά του Ουρανού.
Πάντως ο χαρακτηρισμός των Τελχίνων ήταν «πνεύματα των μετάλλων». Κάποιες από τις ανακαλύψεις που έχουν κάνει ήταν το δρεπάνι και η τρίαινα. Το δρεπάνι είχε χρησιμοποιηθεί για τον ακρωτηριασμό του Ουρανού από τον Κρόνο. Και η τρίαινα δημιουργήθηκε για τον Θεό Ποσειδώνα.
Το μεγαλύτερο όμως δημιούργημά τους ήταν η κατασκευή ενός περιδέραιου. Οι Τελχίνες είχαν συνεργαστεί με τους Κύκλωπες για την κατασκευή του και δόθηκε ως δώρο στην Αρμονία όταν παντρεύτηκε τον Κάδμο. Επίσης φιλοτέχνησαν τα αγάλματα των Θεών. Όλες οι δημιουργίες, οι εφευρέσεις και η χαρακτική των μετάλλων ήταν το θνητό μέρος της ύπαρξης των Τελχίνων.
Ως δαίμονες και μάλιστα ως κακόβουλοι δαίμονες χρησιμοποιούσαν βότανα και ρίζες φυτών που είχαν τεράστια δύναμη και επιρροή στη φύση. Τα φίλτρα τους εξαπέλυαν βροχές, χαλάζι και χιόνι, καθώς έριχναν και κεραυνούς. Βέβαια ήταν μάγοι και γητευτές αρκετά χαρισματικοί, γιατί είχαν την δυνατότητα να μεταμορφώνονται κάτω από οποιαδήποτε συνθήκη αλλά και χρονικό διάστημα.
Ως όντα ή αλλιώς υπάρξεις ανήκαν στα αμφίβια. Περιγράφεται δηλαδή ότι ζούσαν πάνω στη γη αλλά και μέσα στα νερά. Αυτό ήταν η αιτία για το ότι έμοιαζαν με δαίμονες κατά ένα μέρος. Κατά ένα δεύτερο με ανθρώπους και κατά ένα τρίτο μέρος με ψάρια. Ανάμεσα στα δάχτυλα όμως των ποδιών τους είχαν μεμβράνη, όπως οι χήνες.
Από αναπαραστάσεις στις οποίες πρωταγωνιστούν οι Τελχίνες μάγοι – παριστάνονται ως φιγούρες χωρίς χέρια και πόδια, αλλά με φρύδια και μεγάλα βλέφαρα. Πηγές αναφέρουν ότι ήταν οι πιο κακόβουλοι μάγοι. Η κακία τους μάλιστα είχε γίνει «παροιμιώδης» καθώς έλεγαν ότι οι Τελχίνες «μάτιαζαν». Αυτό βέβαια ήταν συκοφαντία και είχε σχέση με τη ζήλια και τον φθόνο των ανθρώπων εξαιτίας της αξιοσύνης που είχαν οι Τελχίνες στις τέχνες.
Πάντως η παλιότερη σωζώμενη γραπτή πηγή για τους επικείμενους δαίμονες προέρχεται από τον Έλληνα συγγραφέα Καλλίμαχο. Ο Καλλίμαχος αναφέρει ότι ήταν κάτοικοι της Κήου και όχι της Ρόδου. Μια δεύτερη πηγή, που είναι η πληρέστερη περιγραφή των Τελχίνων είναι του Ρωμαίου συγγραφέα Στράβωνα με το έργο του τη «Γεωγραφία». Στο έργο αυτό αναφέρεται ότι ήταν εγκατεστημένοι στη Ρόδο. Υπάρχει επίσης και η περιγραφή του Στράβωνα, ο οποίος αναφέρει ότι τα επαγγέλματα των μάγων ήταν: καλλιτέχνες – μάγοι και τεχνίτες. Μια τελευταία πηγή ανήκει στον Ευστάθιο και στον John Tzetzes, οι οποίοι τους περιγράφουν ως δαίμονες που χρησιμοποιούσαν συχνά τις δυνάμεις τους για να προκαλέσουν χάος στον φυσικό κόσμο.
Επιπροσθέτως οι Ρωμαίοι πίστευαν ότι οι Τελχίνες ήταν δαιμονικά πλάσματα σύμφωνα με την σύγχρονη έννοια, η οποία αποδίδει τον όρο δαιμονικός ως ένα κακόβουλο ον. Αντιθέτως ο ελληνικός όρος δαίμων σήμαινε απλώς κάτι το υπερφυσικό. Στην ονομασία των κακόβουλων μάγων συμπεριλαμβάνεται και ο όρος Κουρήτες. Σύμφωνα με τον μύθο αλλά και με την παράδοση, προέρχονταν από την Κρήτη, ενώ είχαν ιδρύσει πολλές πόλεις μεταξύ των οποίων ήταν: η Κάμειρος, η Ιαλυσός και η Λίνδος.
Φυσικά ο πραγματικός μύθος που περιπλέχθηκε για τους Τελχίνες έχει σχέση με την ευρηματικότητά τους στη δημιουργία εργαλείων αλλά και στην πρωτοποριακή διδασκαλία τους. Σύμφωνα πάντα με τον μύθο, δίδαξαν στους ανθρώπους την πρώιμη μεταλλουργία αλλά και την εξόρυξη μετάλλων.
Τέλος τόσο η ονομασία τους όσο και η καταγωγή τους δημιουργούν το απόλυτο μυστήριο που ταλαλανίζει την αρχαία ιστορία μέσω της αστάθειας και της λεπτής διαφοράς που υπάρχει μεταξύ πραγματικού και φανταστικού. Όπως και να ‘χει, αυτή η αβεβαιότητα και η αστάθεια των πληροφοριών, δημιουργεί την πλοκή του μύθου, η οποία θα μας δώσει ένα διδακτικό επιμύθιο.
Πηγές
Ellas. (2010). Τελχίνες: Πνεύματα μετάλλων ή μάγοι και γητευτές; Ανακτήθηκε από https://ellas2.wordpress.com/2010/07/25/. (τελευταία πρόσβαση 4/11/2024)
Γουίντερς, Ράιλι. (2016). The role of the Telchines in the Myths of Greece and Rome. Ανακτήθηκε από https://www.ancient-origins.net/myths-legends/no-rest-wicked-role-telchines-myths-greece-and-rome-006358/. (τελευταία πρόσβαση 4/11/2024)
