Η αμυντική απαισιοδοξία είναι μια στρατηγική που μπορεί να βοηθήσει τους αγχωμένους ανθρώπους. Η στρατηγική είναι ένα μοντέλο προσδοκιών, εκτιμήσεων, σχεδιασμού προσπαθειών και αναθεώρησης που αποκαλύπτεται σταδιακά. Περιγράφει τον τυπικό χαρακτηριστικό τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε ένα πρόβλημα ή επιδιώκουμε την επίτευξη των στόχων μας. ”Τιθασεύοντας” το άγχος τους έχουν την ευκαιρία από εμπόδιο να το μετατρέψουν σε προτέρημα. Οι αμυντικοί απαισιόδοξοι συνηθίζουν να περιμένουν το χειρότερο σενάριο να πραγματοποιηθεί. Με αυτό το τρόπο, αναλώνουν τον χρόνο και την ενέργειά τους. Υπεραναλύοντας την πιο ”αρνητική” εκδοχή των πραγμάτων καταλήγουν να εγκλωβίζονται σε λεπτομερείς και αρκετά αληθοφανείς ιστορίες. Για τους περισσότερος από εμάς όμως, η αισιοδοξία μας κάνει να αισθανόμαστε καλύτερα. Ενώ την ίδια στιγμή δεν είναι λίγοι εκείνοι που χάρη στην πηγαία αισιοδοξία τους βρίσκουν νέα κίνητρα. Από την άλλη πλευρά, η αμυντική απαισιοδοξία συμβάλλει στην αντιμετώπιση των αγχωτικών σκέψεων.
Οι αμφιβολίες μας είναι προδότες και συχνά μας κάνουν να χάνουμε τα καλά που μπορούμε να κερδίσουμε επειδή φοβόμαστε να προσπαθήσουμε Ουίλιαμ Σαίξπηρ
Η πλειονότητα των σύγχρονων Αμερικανών πιστεύει ακράδαντα στο θετικό πνεύμα. Ακριβώς επειδή το θετικό πνεύμα είναι τόσο ισχυρό πρέπει να εργαστούμε σκληρά για να ξεφύγουμε από το απλοποιημένο σχήμα: αισιοδοξία= καλό, απαισιοδοξία= κακό. Όπως γνωρίζουμε, η αισιοδοξία έχει συνδεθεί με την καλύτερη φυσική κατάσταση του ατόμου, οπότε όλοι θα ήθελαν να υπάρχει κάποια πρακτική εφαρμογή για να βελτιώνεται η κατάσταση υγείας των ασθενών. Αντιθέτως, η απαισιοδοξία έχει συνδεθεί κατά καιρούς με τη χρόνια υψηλή αρτηριακή πίεση. Παρατηρείται ωστόσο χάσμα μεταξύ της προδιάθεσης και της στρατηγικής αισιοδοξίας και απαισιοδοξίας. Παρόλο που οι αμυντικοί απαισιόδοξοι είναι λιγότερο αισιόδοξοι, σε γενικές γραμμές από ό,τι οι αντίστοιχοι αισιόδοξοι, δεν είναι συνεχώς απαισιόδοξοι σε κάθε περίσταση. Μελετώντας τη ζωή του κάθε ατόμου, αντιλαμβανόμαστε πως οι στρατηγικές εφαρμόζονται επιλεκτικά. Προσεγγίζοντας, λοιπόν, τη θετική δύναμη της αρνητικής σκέψης θα μπορέσουμε να επανεκτιμήσουμε μερικά δεδομένα του θετικού πνεύματος. Εστιάζοντας σε εκείνα που μπορούν να αποβούν μοιραία, εξαιτίας της υπέρ-αισιοδοξίας.
Ποτέ μη γίνετε απαισιόδοξοι. Σίγουρα ο απαισιόδοξος τις περισσότερες φορές έχει δίκιο, όμως οι αισιόδοξοι περνάνε καλύτερα. Ρόμπερτ Χάινλαιν
Τα επιχειρήματα υπέρ της αρνητικής σκέψης αντιμάχονται την καλά εδραιωμένη αντίληψη ότι η αισιοδοξία είναι μια αδιαμφισβήτητη αρετή. Δεν αντιτίθεται όμως στους στόχους της θετικής ψυχολογίας που μας βοηθά να κατανοήσουμε με ποιον τρόπο οι άνθρωποι αξιοποιούν πλήρως τις δυνατότητές τους. Στην πραγματικότητα η αρνητική σκέψη μπορεί να ενταχθεί στη θετική ψυχολογία όταν βοηθάει. Ακριβώς όπως συμβαίνει και με την αμυντική απαισιοδοξία.
- Περισσότερα για τη θετική ψυχολογία: εδώ
Κλείνοντας, συμπεραίνουμε πως η αμυντική απαισιοδοξία κατάφερε -επιτυχώς- να μετατρέψει τα αόριστα έντονα συναισθήματα αγωνίας σε περισσότερο συγκεκριμένες ή τουλάχιστον λιγότερο τρομακτικές ανησυχίες για το τι μπορεί να συμβεί και πώς μπορεί να αποφευχθεί τυχόν αρνητική τροπή. Οι αγχώδεις άνθρωποι που χρησιμοποιούν την αμυντική απαισιοδοξία μάλλον εφαρμόζουν τη λεγόμενη αυτό-θεραπεία. Αφού η αισιοδοξία, ο περιορισμός του άγχος, η χαλάρωση και οι θετικές σκέψεις μάλλον δε βοηθούν αρκετά τους αμυντικά απαισιόδοξους. Ίσως επειδή όλα τα παραπάνω σχετίζονται με εγκεφαλικές λειτουργίες και επικεντρώνονται μονάχα στη σκέψη.
Βιβλιογραφία: Η θετική ενέργεια της αρνητικής σκέψης- Norem K. Julie (Το βρίσκετε εδώ)
