Ένας ευσυγκίνητος άνθρωπος βιώνει εύκολα συγκίνηση. Κλαίει με αφορμές που καμμιά φορά και ο ίδιος θεωρεί αναντίστοιχες της αντίδρασής του. Τις περισσότερες φορές, αν δεν βρισκόταν σε κατάσταση ευσυγκινησίας, δεν θα ξέσπαγε σε δάκρυα.
Τα ασυγκράτητη δάκρυα μοιάζουν να καθρεφτίζουν μια θλίψη, ακόμη κι αν ο ίδιος δηλώνει πως κλαίει από χαρά. Είναι «παράδοξα» δάκρυα.
ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ
Σχετικά πρόσφατα επιστήμονες ανακάλυψαν τους κατοπτρικούς νευρώνες, έναν μηχανισμό που «αντικατοπτρίζει» τις πράξεις κάποιου άλλου στον εγκέφαλο του παρατηρητή. Μέσα από θεωρητικές προσεγγίσεις και πειραματικές προσπάθειες κατέληξαν ότι ο νευρωνικός μηχανισμός επιτρέπει την νοητική αντίληψη των συναισθήματα των άλλων.
Η σχετική ανακάλυψη παρέχει τη δυνατότητα εξήγησης συναισθημάτων όπως η συμπόνια, η λύπη και η χαρά, αλλά και φαινομένων όπως η μίμηση. Η ανακάλυψη των κατοπτρικών νευρώνων έχει εξαιρετική σημασία για την κατανόηση, μεταξύ άλλων, και της λειτουργίας των μιμητικών τεχνών. Την ψυχική δράση, δηλαδή, που προκαλούν το θέατρο και ο κινηματογράφος, αλλά και οι συναισθηματικές αναπαραστάσεις που προσφέρει οποιοδήποτε έργο τέχνης.
Η ΜΕΤΑΔΟΣΗ
Η μίμηση και η μετάδοση συναισθημάτων οδηγούν σε μια ψυχοδυναμική σύγκλιση. Ειδικά οι εικόνες και οι ήχοι ενισχύουν την μετάδοση. Προκαλούν ανάδυση αντίστοιχων αισθήσεων στον παρατηρητή, ο οποίος αποκτά αντίληψη των συναισθήματα του «πομπού». Βιώνει, δηλαδή, έντονη σύγκλιση.
Δάκρυα συγκίνησης μπορεί να προκαλέσει η θέαση ενός πίνακα ζωγραφικής, ένας συγκινητικός διάλογος ή κάποια τρυφερή χειρονομία.
Δάκρυα χαράς ξεσπούν και από την επιτυχία δικών μας ανθρώπων, μια καλή είδηση, ένα συγχαρητήριο μήνυμα.
Η επαφή με την αδικία που βιώνει κάποιος τρίτος, προκαλεί στον ευσυγκίνητο δέκτη αρνητικά συναισθήματα από επαγωγή. Είναι κάτι που συμβαίνει σε άτομα με υψηλή ενσυναίσθηση και ανεπτυγμένη φαντασία. Τί εξηγεί όμως την ευσυγκινησία που προκαλούν ο ηρωισμός, η καλοσύνη, ακόμη και η χαρά; Ποιά χαρά, ποιά ευχαρίστηση μπορεί να προκαλεί δάκρυα; Πόσο παράδοξα είναι τελικά τα δάκρυα χαράς;
Η ΘΛΙΨΗ
Η ευσυγκινησία, αν δεν την αποδώσουμε σε μείωση της δυνατότητας αναστολών από οργανική αιτία, μπορεί να σηματοδοτεί κατάθλιψη. Σε κάθε περίπτωση μοιάζει να εμπεριέχει ένα είδος θλίψης.
Τα παράδοξα δάκρυα χαράς την στιγμή που ο γονιός παρακολουθεί την αποφοίτηση του παιδιού του, λόγου χάριν. Η συγκίνηση της στιγμής είναι η αναβίωση των κόπων, των προσδοκιών, της ανησυχίας, των ψυχικών επενδύσεών του. Ανεξάρτητα από την ευχαρίστηση και παραδόξως παράλληλα με αυτήν.
ΤΕΛΙΚΑ
Η ευσυγκινησία, στο επίπεδο που τυχόν κλονίζει την ψυχολογική ισορροπία μας, χρειάζεται έρευνα. Ο προσδιορισμός της βαθύτερης αιτίας που την προκαλεί και η αποδοχή αυτής της αιτίας αποτελούν την καλύτερη αρχή για την αντιμετώπισης της. Σε κάθε περίπτωση και εφόσον οι αντιδράσεις σε εξωτερικά ερεθίσματα δημιουργούν συναισθηματικές υπερβολές, η συνδρομή ψυχολογικής ή ψυχιατρικής συνδρομής μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά.
