Φόβος και σώμα:
Επηρεάζει, άραγε, ο φόβος το σώμα; Όταν οι άνθρωποι απειλούνται, το σώμα εκκρίνει ουσίες προκείμενου να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος. Για παράδειγμα, στη θέα ενός κακοποιού που μοιάζει να κρατάει κάποιο αιχμηρό αντικείμενο, ο εγκέφαλος στέλνει μήνυμα για την έκκριση επινεφρίνης. Ή, όπως συχνά ονομάζεται, αδρεναλίνης. Μέσα σε δευτερόλεπτα το σώμα μας έχει προετοιμαστεί για μια ξαφνική έκρηξη δραστηριότητας. Εκείνη τη στιγμή είναι σαν ο εγκέφαλος να λέει: «τρέξε να φύγεις μακριά ή μείνε και πάλεψε για τη ζωή σου. Σ’ έχω προετοιμάσει και για τα δύο». Πρόκειται για τη λεγόμενη αντίδραση πάλης ή φυγής.
Παρ’ όλα αυτά, οι άνθρωποι φοβόμαστε καταστάσεις ή πράγματα που δε θέτουν σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή μας:
Κάποιοι μπορεί να αισθανθούν φοβισμένοι σε ένα σκοτεινό δωμάτιο. Όταν κάποιος βρίσκεται στο μπαλκόνι, πιθανώς να νιώσει μούδιασμα στα άκρα κοιτάζοντας προς τα κάτω. Μερικοί άνθρωποι φοβούνται τα φίδια, ακόμη και όταν τα αντικρίσουν στην τηλεόραση. Κάποιοι άλλοι απεχθάνονται τις ταινίες τρόμου.
Ο φόβος που παρατηρείται σε όλα αυτά τα παραδείγματα είναι προϊόν εξέλιξης. Γι’ αυτό και συναντάται στην πλειονότητα των ανθρώπων, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, και γι’ αυτό οι περισσότεροι δεν μπορούν εύκολα να τον αποβάλουν. Κατά την πορεία της εξέλιξης, ο εγκέφαλος έμαθε να φοβάται συγκεκριμένα είδη ερεθισμάτων για να επιβιώσει.
Σε ένα σκοτεινό περιβάλλον οι απειλές δεν είναι ορατές λόγω απουσίας καλής νυχτερινής όρασης. Μία πτώση πολλών μέτρων θα διέλυε το σώμα μας. Τα φίδια κρίνονται αυτόματα ως ζώα ιδιαίτερα απειλητικά για τη ζωή μας. Τα πνεύματα στα θρίλερ, σαν υπάρξεις του άγνωστου και του ανεξήγητου, μας παρακινούν να είμαστε επιφυλακτικοί, καθώς δεν ξέρουμε αν υπάρχει απειλή και ποια μπορεί να είναι η ακριβής μορφή της.
Την επόμενη φορά λοιπόν που θα βρεθείτε με την παρέα σας σε ένα λούνα παρκ, προτού αποκαλέσετε τον εαυτό σας «φοβιτσιάρη», σκεφτείτε ότι ποτέ δεν θα κοροϊδεύατε έναν άνθρωπο επειδή ανοιγοκλείνει τα μάτια του ή αναπνέει. Σε τελευταία ανάλυση, για να φτάσουμε σε ένα πάρκο με εξελιγμένα μηχανήματα, είναι ακριβώς γιατί ο ανθρώπινος εγκέφαλος φοβόταν στο παρελθόν παρόμοιες συνθήκες. Αν, λοιπόν, δεν μπορείτε να νικήσετε τέτοιους φόβους, τουλάχιστον αποδεχτείτε τους με ένα χαμόγελο ευγνωμοσύνης.
Ο φόβος εμφανίζεται σε όλους;
Ίσως μερικοί τώρα να αναρωτιούνται: «πώς γίνεται όμως κάποιοι άνθρωποι να απολαμβάνουν τα θρίλερ»; ή «γιατί κάποιοι επιλέγουν τα extreme sports;» Σίγουρα αυτό δεν συμβαίνει επειδή αυτοί οι άνθρωποι δεν νιώθουν φόβο. Στην πραγματικότητα, επιλέγουν τέτοιου είδους συνθήκες ακριβώς επειδή τους αρέσει να αισθάνονται τον φόβο μέσα σε ένα πλαίσιο ασφάλειας. Όπως είναι τα σκοινιά πριν από μία πτώση. Η αδρεναλίνη μπορεί να αποτελεί ένα διάλειμμα στην πλήξη της καθημερινότητας. Η ίδια η ήττα του φόβου μπορεί να τροφοδοτεί αυτά τα άτομα με αισθήματα αυτοπεποίθησης.
Ας μην ξεχνούμε άλλωστε πως οι αρχέγονοι φόβοι έχουν να αντιμετωπίσουν έναν εξελιγμένο εγκέφαλο, με ικανότητα συνείδησης και σκέψης. Τα άτομα που καταφέρνουν να τους νικούν είναι ίσως αυτά που τοποθετούν τη λογική επεξεργασία των συνθηκών πάνω από το αυθόρμητο απειλητικό συναίσθημα που αυτές προκαλούν. «Είναι απλώς μια ταινία…»
Αν ανήκετε σε εκείνους που δεν μπορούν να νικήσουν τέτοιων ειδών φόβους, μην κάνετε το σφάλμα να νομίσετε ότι είστε λιγότερο «λογικοί». Στην πραγματικότητα εσείς επιστρατεύετε ένα πολύ εύλογο επιχείρημα: «Γιατί να βρεθώ σε μία κατάσταση που μου προκαλεί φόβο; Αφού μπορώ να περάσω ωραία με τόσα άλλα πράγματα». Εσείς απλώς χαμογελάστε με ευγνωμοσύνη και μείνετε μακριά από καταστάσεις φόβου. Οι υπόλοιποι εκμεταλλευτείτε τες, πάντα με ασφάλεια, και απολαύστε τη ζωντάνια που σας προσφέρουν.
