Η μουσικοθεραπεία ανήκει στις θεραπείες μέσω τέχνης (μεταξύ άλλων η δραματοθεραπεία, η χοροθεραπεία και η θεραπεία μέσω εικαστικών). Είναι μία δημιουργική μορφή θεραπείας και έχει μεγάλη απήχηση στο ευρύ κοινό, στον κλινικό και γενικό πληθυσμό. Το βασικό εργαλείο είναι η μουσική, η οποία συμβάλλει σημαντικά στη δημιουργία μιας ασφαλούς θεραπευτικής σχέσης. Διακρίνεται στις εξής κατηγορίες: μουσική ψυχοθεραπεία, παιδαγωγική-θεραπευτική και σωματική μουσικοθεραπεία. Το σημείο κλειδί της αποτελεσματικότητας της μουσικοθεραπείας είναι ότι μέσω της μουσικής ενεργοποιούνται και τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου, που σχετίζονται με τις αισθητηριακές ικανότητες.
Στα πλαίσια της μουσικοθεραπείας, ο θεραπευόμενος μπορεί είτε να ακούσει μελωδίες είτε να αναπαράγει ο ίδιος ήχους, χρησιμοποιώντας την ίδια του τη φωνή ή παίζοντας ένα μουσικό όργανο. Προσφέρονται δηλαδή στον θεραπευόμενο αισθητηριακά ερεθίσματα:
- Ακοή: ο θεραπευόμενος ακούει τον ήχο της φωνής και των μουσικών οργάνων, όταν τραγουδάει ή παίζει ο ίδιος ή οι άλλοι (μουσικοθεραπευτής, συν-θεραπευόμενοι, μέλη της οικογένειας)
- Όραση: ο θεραπευόμενος έχει οπτική επαφή με το μουσικό όργανο ή βλέπει τους άλλους, που εμπλέκονται στη διαδικασία.
- Αφή: ο θεραπευόμενος αγγίζει το μουσικό όργανο και το επεξεργάζεται (π.χ. χορδές, πλήκτρα)
Η εμπλοκή ενός θεραπευόμενου στη μουσικοθεραπεία δεν σημαίνει ότι απαιτείται από πλευράς του να έχει επαγγελματικές γνώσεις μουσικής. Από την άλλη, ο μουσικοθεραπευτής πρέπει να είναι καταρτισμένος και εξειδικευμένος και να έχει γνώσεις τόσο ψυχολογίας-ψυχιατρικής, αλλά και μουσικές γνώσεις.
Η μουσικοθεραπεία απευθύνεται σε ευρύ φάσμα ανθρώπων, που μπορεί να αντιμετωπίζουν διάφορες διαταραχές, όπως είναι οι αγχώδεις και συναισθηματικές διαταραχές, οι διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές, οι μαθησιακές δυσκολίες και οι νευρολογικές παθήσεις. Απευθύνεται σε άτομα όλων των ηλικιών, από παιδιά έως και ηλικιωμένο πληθυσμό. Η μουσικοθεραπεία εφαρμόζεται κυρίως σε ομαδικό πλαίσιο, όμως είναι εξίσου αποτελεσματική και στην ατομική θεραπεία. Είναι επίσης γνωστά τα οφέλη της στον αυτισμό. Στον αυτισμό, η μουσική λειτουργεί ως ένα μέσο επικοινωνίας με το παιδί, το οποίο είναι συνήθως αποσυρμένο και αδιαφορεί για τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος.
Η μουσικοθεραπεία είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στη βελτίωση των επικοινωνιακών και κοινωνικών δεξιοτήτων. Ο θεραπευόμενος μέσω της μουσικής μαθαίνει να αλληλεπιδρά και να σχετίζεται με τους άλλους με έναν διαφορετικό τρόπο. Μαθαίνει επίσης να εκφράζεται διαφορετικά, όταν αλληλεπιδρά με άλλα άτομα στην ομαδική θεραπεία. Ακόμα, καθώς η μουσικοθεραπεία είναι μία δομημένη προσέγγιση, ο θεραπευόμενος βελτιώνει τη συγκέντρωση και τη προσοχή του. Καθώς η μουσική ενεργοποιεί τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου, ενισχύονται οι λειτουργίες, που συνδέονται με αυτά (π.χ. γνωστικές λειτουργίες). Επίσης, μέσω της μουσικής ο θεραπευόμενος χαλαρώνει, επομένως μειώνεται το άγχος του και άλλα αρνητικά συναισθήματα. Τέλος, η μουσικοθεραπεία βελτιώνει την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση του ατόμου και ενθαρρύνει τη βίωση θετικών συναισθημάτων.
Βιβλιογραφία
Μακρής, Ι. (2003). Εισαγωγή στη Μουσικοθεραπεία. Αθήνα: Γρηγόρη.
Ward, D. (2000). Μουσικοθεραπεία. Αθήνα: Νικολαϊδης Μ.-Edition Orpheus.
