Πριν από μερικά χρόνια, η εμφάνιση και τεράστια επιτυχία του Facebook είχε προκαλέσει μεγάλη αναταραχή στην παγκόσμια κοινότητα. Ειδικοί στον τομέα της τεχνολογίας αλλά και γιατροί έσπευσαν να εξηγήσουν το φαινόμενο και πιο συγκεκριμένα τις συνέπειες της εκτεταμένης χρήσης των social media από τους νέους. Μέσα σε μία φρενίτιδα έκφρασης διαφόρων απόψεων, κανείς δε θα μπορούσε να προβλέψει τι θα ακολουθούσε λίγο αργότερα. Το Instagram, μία πλατφόρμα που αρχικά χρησίμευε στη δημοσίευση φωτογραφιών, έφερε μία “νέα τάξη πραγμάτων”, η οποία άλλαξε για πάντα τον τρόπο που χειριζόμαστε τα social media.
Το “κυνήγι” της καλύτερης λήψης
Η προβολή του εαυτού μέσα από τα social media άλλαξε όψη. Οι χρήστες δεν ενδιαφέρονται τόσο να κάνουν νέες γνωριμίες ή να αναζητήσουν παλιούς γνωστούς, όπως συνέβαινε κατά την ανάδυση του Facebook. Στις μέρες μας, η λήψη και η δημοσίευση της καλύτερης φωτογραφίας αποτελεί επίτευγμα για κάθε έναν από τους αναρίθμητους χρήστες του Instagram. Η δημιουργία ενός προσεγμένου προσωπικού λογαριασμού μπορεί να αποφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα, τα οποία δεν είναι άλλα από τον μεγάλο αριθμό ακολούθων (followers) αλλά και τα ανάλογα likes.
Η προβολή του “εγώ” πλέον πραγματοποιείται με έναν ιδιαίτερα ωραιοποιημένο τρόπο. Σύμφωνα με τη νέα τάξη πραγμάτων που εγκαθίδρυσε το Instagram, τα ψεγάδια πρέπει να κρύβονται. Αυτό πραγματοποιείται είτε καλύπτοντάς τα είτε εξαφανίζοντάς τα μέσω εφαρμογών Photoshop. Τα παραπανίσια κιλά, τα σημάδια, η ακμή αποτελούν εμπόδιο στη λήψη της “τέλειας” φωτογραφίας, γεγονός που τα καθιστά ενοχλητικά και ανεπιθύμητα. Τα φίλτρα και οι εφαρμογές επέτρεψαν στους χρήστες, ειδικά στον γυναικείο πληθυσμό, να διαμορφώνουν το σώμα τους όπως επιθυμούν. Οι αναλογίες τους, πλέον, φαντάζουν ιδανικές. Τρία βασικά χαρακτηριστικά αρκούν για ένα μεγάλο μέρος των γυναικών: sexy καμπύλες, σαρκώδη χείλη, έντονο μακιγιάζ. Για τους άνδρες, αρκεί μόνο η προβολή μίας πλουσιοπάροχης ζωής, ώστε να αναδειχθούν στα social media. Χωρίς απαραίτητα να αντανακλά την πραγματικότητα, η κάθε φωτογραφία πρέπει να αποπνέει πολυτέλεια.
Ο αντίκτυπος στην ψυχική υγεία των νέων
Σύμφωνα με έρευνα η οποία πραγματοποιήθηκε από τη Βασιλική Εταιρία Δημόσιας Υγείας στην Βρετανία (BBC news), το Ιnstagram κατηγορείται ως η πιο επιβλαβής πλατφόρμα για τους νέους σε σύγκριση με τα υπόλοιπα social media. Πέρα από τα ποσοστά τα οποία σίγουρα επιβεβαιώνουν αυτόν τον ισχυρισμό, δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς τους λόγους για τους οποίους κάτι τέτοιο ισχύει.
Το άγχος, το οποίο προκαλεί αυτό το καθημερινό “κυνήγι” της τελειότητας, δημιουργεί ανασφάλεια στους νέους. Οι ίδιοι νιώθουν ανεπαρκείς στο να ανταπεξέλθουν σε όσα επιβάλλει η σύγχρονη μόδα. Συγχρόνως, δεν μπορούν να αποδεχτούν τις ατέλειές τους. Τα αισθήματα της ανασφάλειας και του φόβου της απομόνωσης εντείνονται. Η αυτοπεποίθησή τους μηδενίζεται και η αίσθηση ότι υστερούν έναντι των υπολοίπων μεγιστοποιείται. Η εικόνα του νέου για το σώμα του αποτελεί επίσης ένα πρόβλημα, δεδομένου ότι οτιδήποτε αποκλίνει από τα πρότυπα κρίνεται αρνητικά.
Όσοι καταφέρνουν να ακολουθήσουν το μοτίβο μίας φαινομενικά τέλειας εικόνας νιώθουν επίσης άγχος για το πώς θα τη διατηρήσουν. Οι ίδιοι σπαταλούν ένα μεγάλο τμήμα του χρόνου τους στη χρήση των social media. Το γεγονός αυτό κρίνεται επίσης επιβλαβές και επικίνδυνο. Σε βάθος χρόνου δύναται να οδηγήσει ακόμα και σε κατάθλιψη.
Αναγκαίο κρίνεται, λοιπόν, να συνειδητοποιήσουμε πως τα social media δεν αποτελούν ακριβή αναπαράσταση της πραγματικότητας παρά μόνο μία πολύ επεξεργασμένη και ωραιοποιημένη πλευρά της. Η απομόνωση και η σιωπή δεν αποτελούν σε καμία περίπτωση λύσεις του προβλήματος. Η συζήτηση με ένα αγαπημένο μας πρόσωπο ή ακόμη και με έναν ειδικό μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε πως η διαφορετικότητα δεν αποτελεί μία προβληματική κατάσταση αλλά ένα πανίσχυρο “όπλο”.
