Η δημιουργικότητα ορίζεται ως η ικανότητα δημιουργίας. Τα προϊόντα της δημιουργικότητας μπορεί να είναι είτε καλλιτεχνικά είτε επιστημονικά (Ευκλείδη, 2011). Η δημιουργικότητα αφορά σε πολλά πράγματα. Προϊόν δημιουργικότητας μπορεί να θεωρηθεί ένας χορός, μια παιδική ζωγραφιά, ακόμη και μια εργασία στα πλαίσια ενός μαθήματος.
Με τη στενή έννοια του όρου, όμως, η δημιουργικότητα πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα. Κλειδί για την κατανόησή της είναι η ανακάλυψη του νέου και η πρωτοτυπία. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εκδήλωσης δημιουργικότητας, σε περισσότερους από έναν τομείς, είναι αυτό του Λεονάρντο Νταβίντσι.
Η έρευνα πάνω στη δημιουργικότητα έχει να μας δώσει μερικά στοιχεία για την προσωπικότητα τέτοιων ατόμων:
Τα δημιουργικά άτομα υποστηρίζεται ότι είναι μεθοδικά, παραμένουν εστιασμένα στον στόχο τους και τείνουν να επιδιώκουν την τελειότητα. Κυριαρχούνται από φαντασία, ενθουσιασμό και ενεργητικότητα. Δεν αποθαρρύνονται από τη συνθετότητα μιας κατάστασης, αποδέχονται την ασάφεια και το καινούριο. Με λίγα λόγια, τα δημιουργικά άτομα διακρίνονται από ανοιχτό πνεύμα και δεκτικότητα στη νέα εμπειρία (Ευκλείδη, 2011).
Βλέπουμε λοιπόν πως, ενώ τα δημιουργικά άτομα χαρακτηρίζονται από ενθουσιασμό και φαντασία, παραμένουν σταθερά στη μεθοδικότητα και την τελειοποίηση του έργου τους. Πράγματι, αν μιλήσουμε από την οπτική της επιστήμης, καμία θεωρία, όσο πρωτότυπη και αν είναι, δεν μπορεί να έχει επιρροή στο κοινωνικό σύνολο, αν πρώτα δεν έχει ελεγχθεί εμπειρικά. Από την άλλη, όταν κάποιος εμμένει στα υπάρχοντα δεδομένα, δεν μπορεί να λεχθεί ότι είναι δημιουργικός. Η δημιουργικότητα δεν έχει να κάνει με την αναπαραγωγή και την τελειοποίηση του ήδη γνωστού, αλλά με τη δημιουργία κάτι εντελώς καινούριου.
Κάποια άλλα χαρακτηριστικά των δημιουργικών ατόμων είναι η αυτονομία, η δυναμικότητα, η αυτοπεποίθηση και η τάση αντίστασης απέναντι στον κοινωνικό κομφορμισμό. Τα δημιουργικά άτομα τείνουν να αμφισβητούν, να θέτουν συνεχώς ερωτήματα και να αρνούνται να περιορίσουν τον πνεύμα τους μέσα σε προκατασκευασμένα πρότυπα. Αυτό είναι που τους δίνει την ώθηση προς τη δημιουργικότητα: Προχωρούν πέρα από τη συμβατότητα της καθημερινής ζωής και να ερμηνεύουν τον κόσμο με εξαιρετική πρωτοτυπία.
Από την άλλη, τα δημιουργικά άτομα μπορεί να χαρακτηριστούν δύστροπα, με την έννοια ότι τείνουν να είναι εγωιστικά, ακόμη και εχθρικά. Συνήθως επιστρατεύουν την κοινωνική απομάκρυνση και γι’ αυτό θεωρούνται αντικοινωνικά. Το αντικοινωνικό στοιχείο μοιάζει να δίνει τον απαραίτητο χώρο για την εκδήλωση της δημιουργικότητας (Ευκλείδη, 2011).
Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να έχουμε στον νου μας πως η σχέση ανάμεσα στην προσωπικότητα και τη δημιουργικότητα είναι συσχετιστική και όχι αιτιακή. Δεν μπορούμε να πούμε ότι ένα άτομο είναι δημιουργικό μόνο και μόνο επειδή κυριαρχείται από μεθοδικότητα και ανοιχτό πνεύμα. Γι’ αυτό και η έρευνα εστιάζει τόσο στην προσωπικότητα όσο και στα έργα των δημιουργικών ατόμων. Τα τελευταία οφείλουν να κυριαρχούνται εξίσου από καινοτομία και πρωτοτυπία
Βιβλιογραφία:
Κωσταρίδου-Ευκλείδη, Α. (2011). ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ. Αθήνα: Πεδίο.
