Σημείωση: Το παρόν δεν συνιστά εργαλείο διάγνωσης
Η διπολική διαταραχή εμφανίζεται συνήθως μεταξύ 20 και 30 ετών και είναι εξίσου συχνή και στους άνδρες και στις γυναίκες. Η συμβολή της κληρονομικότητας στη συγκεκριμένη διαταραχή της διάθεσης έχει βρεθεί να είναι αρκετά μεγάλη. Υπάρχει η διπολική διαταραχή τύπου Ι και η διπολική διαταραχή τύπου ΙΙ. Ουσιαστικά ο διαχωρισμός αυτός συνίσταται στην διαφορά της έντασης των συμπτωμάτων. Η διπολική διαταραχή τύπου Ι θεωρείται μία από τις σοβαρότερες μορφές ψυχικής ασθένειας (Kring et al., 2010).
Στη διπολική διαταραχή το άτομο κινείται ανάμεσα σε δύο πόλους διαμετρικά αντίθετους. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η κατάθλιψη και από την άλλη η μανία. Γι’ αυτό και παλαιότερα χρησιμοποιούνταν ο όρος μανιοκατάθλιψη.
- Τι είναι το μανιακό επεισόδιο;
Η μανία είναι μια κατάσταση έντονης εφορίας και ευερεθιστότητας. Το άτομο βιώνει σωματική διέγερση, έχει ελάχιστη ανάγκη για ύπνο ή φαγητό και μπορεί να εμφανίσει ασυνήθιστη ομιλητικότητα. Συχνά παρουσιάζεται και φυγή ιδεών. Με τον όρο φυγή ιδεών εννοούμε πως το άτομο δεν μπορεί να παραμείνει σε ένα θέμα όταν μιλάει ή όταν σκέφτεται. Σε ένα επεισόδιο μανίας το άτομο μπορεί να γίνει κοινωνικό σε βαθμό αδιακρισίας, επιδίδοντας τον εαυτό του σε ακατάπαυστα και ακατάλληλα σχόλια.
Σε επεισόδιο μανίας το άτομο μπορεί να βιώνει μια αίσθηση μεγαλείου και παντοδυναμίας. Είναι πιθανόν να εμπλακεί σε ριψοκίνδυνες δραστηριότητες, όπως ακραία οδήγηση, σπατάλη μεγάλων χρηματικών ποσών, έντονη σεξουαλική δραστηριότητα, κατάχρηση αλκοόλ και ναρκωτικών ουσιών. Σε ένα έντονο μανιακό επεισόδιο το άτομο μπορεί να παρουσιάσει ψυχωτικά στοιχεία (π.χ. ψευδαισθήσεις).
Η μανία εμφανίζεται ξαφνικά, χωρίς κάποια προειδοποίηση. Τα επεισόδια μπορεί να είναι μανιακά ή υπομανιακά. Τα τελευταία αναφέρονται σε καταστάσεις όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται, αλλά δεν είναι τόσο έντονα (διπολική διαταραχή τύπου ΙΙ). Στα μανιακά επεισόδια ίσως χρειαστεί νοσηλεία προκειμένου να ελεγχθεί η κατάσταση (Kring et al., 2010).
- Τι είναι το καταθλιπτικό επεισόδιο;
Στο καταθλιπτικό επεισόδιο εμφανίζονται συμπτώματα παρόμοια με αυτά της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής (ΜΔΚ).
- Τι είναι το μεικτό επεισόδιο;
Με τον όρο μεικτό επεισόδιο εννοούμε συμπτώματα μανίας και συμπτώματα κατάθλιψης που παρουσιάζονται στο άτομο μέσα στην ίδια εβδομάδα.
- Τι είναι η κυκλοθυμική διαταραχή;
Εδώ το άτομο, για τουλάχιστον δύο χρόνια, αντιμετωπίζει καταθλιπτικά και υπομανιακά επεισόδια, τα οποία ωστόσο είναι λιγότερα έντονα από αυτά που παρουσιάζονται στον τύπο Ι και τύπο ΙΙ της διπολικής διαταραχής.
Ο όρος κυκλοθυμικός χρησιμοποιείται στην καθημερινότητα για να περιγράψει ανθρώπους που θεωρούνται ευέξαπτοι, ασταθείς κλπ. Δεν πρέπει να συγχέεται με την κλινική χρήση του όρου.
Για τη θεραπεία της διπολικής διαταραχής, αρκετές φορές συνίσταται φαρμακευτική αγωγή. Το άτομο είτε σε έξαρση μανίας είτε σε έξαρση κατάθλιψης μπορεί να καταλήξει ανεξέλεγκτο και επικίνδυνο για τον εαυτό του. Το λίθιο έχει αποδειχθεί αρκετά αποτελεσματικό, αν και έχει πολλές παρενέργειες. Εκτός από το λίθιο, χρησιμοποιούνται αντιεπιληπτικά και αντιψυχωτικά φάρμακα. Ταυτόχρονα η ψυχοθεραπεία μπορεί να συμβάλλει σε μια καλύτερη διαχείριση των προβλημάτων (Kring et al., 2010). Σε κάθε περίπτωση, η διάγνωση της διαταραχής και η θεραπευτική της αντιμετώπιση πρέπει προέρχονται από έγκυρους ψυχιάτρους και ψυχολόγους.
Βιβλιογραφία:
Kring, A. M., Davison, G. C., Neale, J. M., & Johnson, S. L. (2007). ΨΥΧΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ. Αθήνα: Gutenberg, 2010.
