Το μοριακό οξυγόνο είναι το βασικό συστατικό του αέρα που αναπνέουμε και οι αστρονόμοι το εντόπισαν μισό δισεκατομμύριο έτη φωτός μακριά. Πρόκειται για τη τρίτη, τέτοιου είδους ανίχνευση που έγινε ποτέ πέρα από το ηλιακό μας σύστημα και τη πρώτη εκτός του γαλαξία μας (aka Milky Way). Μαζί με το υδρογόνο και το ηλίο, το οξυγόνο αποτελεί ένας από τα μεγαλύτερα σε αφθονία στοιχεία στο σύμπαν. Συνεπώς, η αφθονία και η χημεία στα διαστρωματικά νέφη είναι σημαντικά για τη κατανόηση του ρόλου του μοριακού αερίου στους γαλαξίες.
Οι αστρονόμοι έχουν χρησιμοποιήσει στο παρελθόν χιλιοστομετρική αστρονομία, η οποία ανιχνεύει τα ραδιοκύματα που εκπέμπονται από τα μόρια,για να ψάξουν για οξυγόνο. Επίσης, χρήσιμη ήταν και η φασματοσκοπία, με την οποία αναλύεται το φάσμα για την αναζήτηση μηκών κύματος, τα οποία είτε απορροφώνται είτε εκπέμπονται από συγκεκριμένα μόρια.Οι αναζητήσεις αυτές όμως, έδειξαν μία σημαντική έλλειψη μορίων οξυγόνου. Πιο αναλυτικά ομάδα αστρονόμων της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών εξηγεί ότι:
«μια ολοκληρωμένη εικόνα της χημείας του οξυγόνου σε διαφορετικά διαστρωματικά περιβάλλοντα εξακολουθεί να λείπει».
Το νεφέλωμα του Ωρίωνα και ο Markarian 231
Τα μοναδικά άτομα οξυγόνου, που έιχαμε εντοπισει μέχρι και σήμερα είναι στο νεφέλωμα του Ωρίωνα. Από τα όσα γνωρίζουμε, το οξυγόνο έξω στο διάστημα δεσμεύεται με υδρογόνο με μορφή νερού σε πάγο, ο οποίος προσκολλάται σε κόκκους σκόνης. Το νεφέλωμα του Ωρίωνα όμως, είναι ένα αστρικό, θα λέγαμε βρεφοκομείο και είναι αρκετά πιθανό, η έντονη ακτινοβολία, από πολύ καυτά νεαρά αστέρια, να αναγκάζει τον πάγο του νερού να υπόκειται σε εξάχνωση και να διασπά τα μόρια του νερού απελευθερώνοντας έτσι το οξυγόνο.
Αυτό συνέβη στον γαλαξία Markarian 231. Ο Γαλαξίας αυτός βρίσκεται 560 εκ. έτη φωτός μακριά. Ήταν ήδη γνωστός, γιατί περιέχει ένα λαμπρό κβάζαρ.Το κβάζαρ είναι ένας εξαιρετικά φωτεινός γαλαξιακός πυρήνας με ενεργή υπερμεγέθη μαύρη τρύπα στο κέντρο του. Είναι από τα πιο λαμπερά αντικείμενα στο Σύμπαν και ο Markarian 231, περιέχει το πλησιέστερο κβάζαρ στη Γη. Σύμφωνα με άρθρο του Independent, εκτός του γεγονότος πως εκεί για πρώτη φορά βρέθηκε οξυγόνο κατάλληλο για την ανθρώπινη αναπνοή, ο Γαλαξίας περιέχει το περισσότερο οξυγόνο από οποιοδήποτε άλλο γνωστό μας σημείο στο Σύμπαν, έξω από το ηλιακό μας σύστημα.
Πως ανακαλύφθηκε το μοριακό οξυγόνο στον Markarian 231;
Η κινέζικη επιστημονική ομάδα του Αστρονομικού παρατηρητηρίου της Σαγκάης, κατάφερε να ανιχνεύσει τα σημάδια του μοριακού οξυγόνου, με χρήση ραδιοτηλεσκοπίων. Συγκεκριμένα χρησιμοποιήθηκε το ραδιοτηλεσκόπιο IRAM 30 μέτρων στην Ισπανία. Χάρις αυτό, έλαβαν παρατηρήσεις του γαλαξία για τέσσερις ημέρες σε διάφορα μήκη κύματος. Σε αυτά τα δεδομένα, βρήκαν τη φασματική υπογραφή του οξυγόνου, σύμφωνα με την υπόθεση, κάπου 32.615 έτη φωτός μακριά από το κέντρο του γαλαξία Markarian 231 και μπορεί να προκαλείται από την αλληλεπίδραση μεταξύ του ενεργού γαλαξιακού πυρήνα και του εξωτερικού δίσκου με τα μοριακά νέφη. Ο εντοπισμός οξυγόνου από τη Γη είναι ιδιαίτερα δύσκολος. Αυτό συμβαίνει, γιατί πολλά από τα σημάδια που μαρτυρούν την ύπαρξή του απορροφώνται από την ατμόσφαιρα της Γης.
Είναι εφικτό να βρεθούν ανθρώπινα όντα σ’αυτόν τον γαλαξία;
Η απάντηση είναι όχι. Το οξυγόνο που βρέθηκε στον Μαρκάριαν 231, θα μπορούσαν να το αναπνεύσουν άνθρωποι. Θεωρητικά όμως, δεν είναι τόσο εύκολο να βρεθούν εκεί ανθρώπινα όντα, που θα το χρησιμοποιούσαν. Αυτό συμβαίνει, γιατί η γη έχει διαφορετική σύνθεση ατμόσφαιρας, η οποία είναι απαραίτητη ώστε να μπορούμε να αναπνέουμε.
Παρόλα αυτά, η συγκεκριμένη ανακάλυψη είναι πολύ σημαντική, γιατί μας έδειξε πως το οξυγόνο αλληλεπιδρά με άλλα αέρια. Αλλά και πώς συμπεριφέρεται σε αυτές τις ασυνήθιστες για εμάς περιοχές του σύμπαντος. Συν των άλλων, πλέον γνωρίζουμε πως το οξυγόνο μπορεί να υπάρξει και σε άλλους Γαλαξίες.
Πηγή:
https://www.sciencealert.com/for-the-first-time-molecular-oxygen-has-been-found-in-another-galaxy
https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-8029681/Scientists-discover-new-planet-BREATHABLE-AIR-half-billion-light-years-away.html
