Η καφεΐνη (1,3,7 – τριμεθυλοξανθίνη) είναι μία φυσική ένωση που βρίσκεται σε πολλές από τις τροφές και τα ποτά που καταναλώνουμε σε καθημερινή βάση, όπως ο καφές, τα αναψυκτικά τύπου κόλα, το τσάι και η σοκολάτα. Επίσης, βρίσκεται σε πολλά συμπληρώματα διατροφής, ακόμη και σε διεγερτικά φάρμα που είτε συνταγογραφούνται είτε όχι.
Για τους περισσότερους ανθρώπους βελτιώνει την απόδοση και τη διάθεση και είναι ένα τονωτικό που έχει πολλές ευεργετικές ιδιότητες. Για έναν σεβαστό αριθμό ατόμων όμως , των οποίων τα κύτταρα του εγκεφάλου παρουσιάζουν ιδιαίτερη ευαισθησία σε αυτή, η κατανάλωση 5-6 φλιτζανιών καφέ την ημέρα ενδέχεται να πυροδοτήσει σαφή συμπτώματα ψυχικών νοσημάτων.
Οι άνθρωποι διαφέρουν πολύ στην ευαισθησία τους στην καφεΐνη. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν πρόσφατα ένα «γονίδιο αργού μεταβολισμού» , που σημαίνει ότι τα άτομα με αυτό το γονίδιο αποβάλλουν την καφεΐνη πιο αργά. Η αυξημένη δόση λοιπόν, της καφεΐνης μπορεί να κατακλύσει το κέντρο ελέγχου του άγχους του εγκεφάλου ακόμα και σε μεγάλο αριθμό ψυχικά υγιών ατόμων, ανάλογα με την ευαισθησία που εμφανίζει ο καθένας.
Καφεϊνισμός:
Με τον όρο καφεϊνισμός αναφερόμαστε στην δηλητηρίαση από την καφεΐνη και ο Σύνδεσμος Αμερικανών Ψυχιάτρων τον κατατάσσει στις ψυχικές διαταραχές. Τα συμπτώματα που παρουσιάζονται είναι ταχυκαρδία, αδυναμία συγκέντρωσης, υπερδιέγερση, αυξημένη νευρικότητα, αϋπνία και ψυχική αναστάτωση.
Κάποιες φορές όμως έχουν παρουσιαστεί ανάλογα συμπτώματα και σε άτομα που δεν έχουν ευαισθησία. Αυτό όμως μπορεί να αντιμετωπιστεί πλήρως μειώνοντας την ποσότητα της καφεΐνης ή ακόμη και με την διακοπή της.
Ο καφές, σύμφωνα με έρευνες, φαίνεται να βοηθά στην αντιμετώπιση των πονοκεφάλων και των ημικρανιών, ασθένειες δηλαδή που συνδέονται με την κακή κυκλοφορία του αίματος στον εγκέφαλο. Φαίνεται όμως να μειώνει τον κίνδυνο κατάθλιψης και παράλληλα, δρα διεγερτικά για το κεντρικό νευρικό σύστημα. Σύμφωνα λοιπόν με μία έρευνα, φαίνεται ο κίνδυνος για κατάθλιψη να μειώνεται με την αύξηση κατανάλωσης καφέ που περιείχε καφεΐνη. Ενώ, η κατανάλωση καφέ χωρίς καφεΐνη δεν επηρέαζε καθόλου τον κίνδυνο για κατάθλιψη.
Η καφεΐνη φαίνεται ότι επηρεάζει μερικές βιοχημικές αντιδράσεις και νευροδιαβιβαστές στον εγκέφαλο. Αυξάνει την ενεργητικότητα και κάνει τους ανθρώπους να νιώθουν καλά (μπλοκάρει την αδενοσίνη και δημιουργεί αποτέλεσμα ανάλογο με αυτό της αύξησης παραγωγής της ντοπαμίνης).
