Η σπατάλη τροφίμων είναι η απώλεια ή η απόρριψη τροφίμων τα οποία είναι ασφαλή για κατανάλωση. Λαμβάνει χώρα σε διάφορα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας των τροφίμων, όπως της παραγωγής, της επεξεργασίας, της διανομής και της κατανάλωσης. Σύμφωνα με τον Οργανισμό για τα Τρόφιμα και τη Γεωργία των Ηνωμένων Εθνών (FAO), σε παγκόσμιο επίπεδο η σπατάλη τροφίμων αντιστοιχεί στο 1/3 της ποσότητας των παραγόμενων τροφίμων. Ειδικότερα, αυτό αντιστοιχεί σε 1,3 δισεκατομμύρια τόνους τροφίμων ετησίως.
Αίτια της σπατάλης τροφίμων
Αρχικά, σε επίπεδο παραγωγής, παράγοντες όπως οι καιρικές συνθήκες, τα έντομα, ασθένειες και μη αποτελεσματικές πρακτικές συγκομιδής οδηγούν στη σπατάλη τροφίμων. Παράλληλα, κατά το στάδιο της επεξεργασίας οι επιχειρήσεις απορρίπτουν τρόφιμα λόγω μέτρων ελέγχου, υλικοτεχνικών προβλημάτων, ή υπερβολικού αποθέματος. Από την άλλη πλευρά, εμείς ως καταναλωτές απορρίπτουμε τρόφιμα καθώς πολλές φορές αγοράζουμε μεγαλύτερη ποσότητας από αυτή που χρειαζόμαστε ή δεν τα καταναλώνουμε εγκαίρως με αποτέλεσμα να αλλοιώνονται.
Επιπτώσεις της σπατάλης τροφίμων
Η σπατάλη τροφίμων έχει σοβαρές οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Συγκεκριμένα, από οικονομικής άποψης αποτελεί σπατάλη των πόρων και των χρημάτων που επενδύθηκαν στην παραγωγή, την επεξεργασία και τη διανομή των τροφίμων. Επιπλέον, από οικολογικής άποψης συμβάλλει στην εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου καθώς η αποσύνθεση των τροφίμων που καταλήγουν στις χωματερές οδηγεί στην παραγωγή μεθανίου. Ταυτόχρονα, η παραγωγή αυτών των τροφίμων απαιτούν χρήσιμους περιβαλλοντικούς πόρους, όπως νερό, ενέργεια και γη. Τέλος, από κοινωνικής άποψης η σπατάλη τροφίμων σηματοδοτεί τη μη αποτελεσματική κατανομή των πόρων και την αποτυχία μας να αντιμετωπίσουμε τα κρίσιμο ζήτημα της πείνας. Την ίδια στιγμή που σπαταλούμε φαγητό, άλλοι υποφέρουν από έλλειψη τροφής και υποσιτισμό. Έτσι, ο περιορισμός της σπατάλης τροφίμων είναι ένα σημαντικό βήμα προς την καταπολέμηση των ανισοτήτων αλλά και προς τη βιωσιμότητα.
Προτάσεις για την αντιμετώπιση της σπατάλης τροφίμων
Η αντιμετώπιση της σπατάλης τροφίμων απαιτεί πολλές παρεμβάσεις σε επίπεδο ατόμου, επιχειρήσεων, οργανισμών και κυβερνήσεων. Εμείς έχουμε τη δύναμη να περιορίσουμε το πρόβλημα από την πλευρά μας κάνοντας μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα μας. Συγκεκριμένα, για τον περιορισμό της σπατάλης σε ατομικό επίπεδο μπορείτε:
- Να σχεδιάστε και να οργανώστε τα γεύματα σας για τις επόμενες μέρες ή την εβδομάδα. Σκεφτείτε ποια συστατικά χρειάζεστε και υπολογίστε τις ποσότητες. Ετοιμάστε λίστα για τα ψώνια σας αποφεύγοντας έτσι τις περιττές αγορές.
- Να φροντίσετε για τη σωστή αποθήκευση των τροφίμων σύμφωνα με τις οδηγίες που αναγράφονται στη συσκευασία τους. Ακόμα, μπορείτε να διατηρείστε τρόφιμα και φαγητό στο ψυγείο και την κατάψυξη για μεγαλύτερη διάρκεια.
- Να ελέγχετε τις ημερομηνίες λήξης και να καταναλώνετε πρώτα τα τρόφιμα που έχουν την πιο σύντομη ημερομηνία λήξης.
- Να υπολογίζετε την ποσότητα φαγητού που θέλετε να καταναλώσετε και να μη μαγειρεύετε μεγαλύτερη ποσότητα φαγητού. Στην περίπτωση που περισσέψει φαγητό μπορείτε να το διαφυλάξετε σε κατάλληλες συσκευασίες στο ψυγείο ή την κατάψυξη .
- Να το δωρίσετε το φαγητό που σας περίσσεψε σε συμπολίτες σας που έχουν ανάγκη ή να το δώσετε σε ζώα.
- Να δοκιμάσετε τη μέθοδο της κομποστοποίησης. Η κομποστοποίηση είναι μία φυσική διαδικασία με την οποία μπορούμε να μετατρέψουμε τα οργανικά σκουπίδια της κουζίνας μας σε λίπασμα για τις γλάστρες και τον κήπο. Το μόνο που χρειάζεται είναι ένας ειδικός κάδος, χώμα, φύλλα και τα σκουπίδια μας.
Βιβλιογραφία
Aschemann-Witzel, J., De Hooge, I. E., Amani, P., Bech-Larsen, T., & Oostindjer, M. (2015b). Consumer-Related Food Waste: Causes and Potential for Action. Sustainability, 7(6), 6457–6477. https://doi.org/10.3390/su7066457
Schanes, K., Dobernig, K., & Gözet, B. (2018). Food waste matters – A systematic review of household food waste practices and their policy implications. Journal of Cleaner Production, 182, 978–991. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.02.030
Stancu, V., Haugaard, P., & Lähteenmäki, L. (2016). Determinants of consumer food waste behaviour: Two routes to food waste. Appetite, 96, 7–17. https://doi.org/10.1016/j.appet.2015.08.025
